Drie projecten waarin jonge mensen met een licht verstandelijke beperking of problemen met leren ‘aan zet’ zijn, presenteerden in januari 2018 hun resultaten op een bijeenkomst bij Pluryn in Nijmegen. De manier waarop de projecten zijn uitgevoerd, leverde voor de betrokkenen al tijdens het proces resultaten op.

De projecten zijn gezamenlijk uitgevoerd door gemeenten, instellingen die zorg en ondersteuning bieden op verschillende levensgebieden, onderzoeks- en onderwijsinstellingen én jongvolwassenen met een beperking of met leerproblemen. Het eerste project gaat over WijKringen, waarin de deelnemers uit dezelfde wijk elkaar ontmoeten en helpen. Het tweede project gaat over het omgaan met geld. Het derde project behandelt de problemen die kunnen ontstaan als je achttien wordt.

De projecten maken deel uit van een praktijkgerichte subsidieronde van Gewoon Bijzonder, het Nationaal Programma Gehandicapten.

mensen zitten in een zaal

Ervaringsdeskundige co-onderzoekers

In alle fasen van de projecten werken jongvolwassenen met een beperking mee als co-onderzoekers. Hun kennis en ervaring is een essentiële aanvulling op de kennis van bijvoorbeeld wetenschappers. De co-onderzoekers weten als geen ander waar mensen met een licht verstandelijke beperking of leerproblemen tegen aan lopen. En zij hebben waardevolle adviezen over het uitvoeren van het onderzoek. Dat bijvoorbeeld vragen in duidelijke taal gesteld moeten worden en een interview niet te lang moet duren. Of dat je de gesprekken beter met behulp van foto’s kunt houden. En zij weten ook goed wanneer een onderwerp gevoelig ligt en je even niet moet doorvragen. 

Co-onderzoeker: ‘Door mijn verhaal te vertellen, maak ik het anderen makkelijker om ook hun verhaal te doen. Mensen merken 'ik sta er niet alleen in'.’

Beleid onderbouwd

Leonie Braks, beleidsadviseur Zorg & Welzijn van de gemeente Nijmegen over de samenwerking: ‘Door samen op te trekken, sluit het onderzoek echt aan op waar wij mee bezig zijn. Wij willen samenredzaamheid bevorderen. Het project van de WijKring is daar een voorbeeld van. Het plan is om dit initiatief in meer wijken op te zetten. We kunnen het onderzoek gebruiken om ons beleid te onderbouwen. We weten ook hoe we dat het beste kunnen doen om meer te bereiken, want we horen van de mensen zelf waar ze behoefte aan hebben.’

‘Nu de resultaten er zijn, kunnen we de boer op. Om de WijKring meer bekendheid te geven. Of de  WijKring op te zetten voor andere doelgroepen, bijvoorbeeld mensen met psychische kwetsbaarheid. De WijKring is ook interessant als aanvulling op het bestaande aanbod, omdat het een andere manier is om contact te hebben in de wijk. Niet iedereen wil naar het buurthuis. We delen ook de aanbevelingen met andere organisaties. Het gaat soms om hele simpele dingen, zoals een formulier vereenvoudigen.’

Leonie Braks, gemeente Nijmegen: ‘We weten nu beter wat wel en niet werkt.’
mensen in een zaal stemmen met rode en groene briefjes
Deelnemers stemmen over stellingen van het project WijKring.

Bewustwording en empowerment

Lector Lisbeth Verharen van de HAN (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) vertelt over wat deze projecten bijzonder maakt: ‘De resultaten van dit soort onderzoek zitten niet alleen aan het eind van het proces. Omdat alle partijen betrokken zijn en nauw samenwerken, treedt er al tijdens het proces bewustwording en verandering op. Mensen worden enthousiast, komen in beweging en gaan dingen anders doen. Dat is minstens zo belangrijk als de uitkomsten die aan het eind in het onderzoeksrapport komen te staan.’ 

Verharen: 'We  noemen het ook wel 'empowerment onderzoek'. De co-onderzoekers, allemaal jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking of leerproblemen, doen tijdens het project waardevolle ervaring op. Zo ontstaan nieuwe sociale contacten of leren zij vaardigheden aan, waardoor ze meer zelfvertrouwen krijgen. Dit geldt ook voor professionals. Door mee te doen, gaan ze met elkaar het gesprek aan en ontwikkelen ze zichzelf verder in hun vak.’

Lisbeth Verharen, HAN: ‘We noemen het ook wel empowerment onderzoek.’
twee dames maken een beeldverslag

Neem de tijd

Een belangrijke factor om dit soort projecten te doen slagen is tijd. Verharen: ‘Het gaat om samenwerking tussen veel partijen en dat vraagt tijd. Zeker voor het betrekken van ervaringsdeskundigen moet je de tijd nemen. Je moet investeren in elkaar leren kennen, bekijken hoe  je met elkaar kunt samenwerken, en wat daar voor nodig is. Als je er geen tijd voor neemt, is het proces gedoemd te mislukken. Je kunt niet tegen ervaringsdeskundigen zeggen: 'Jullie zijn dus de co-onderzoekers en nu hup aan de slag!'.’ 

Lisbeth Verharen, HAN: ‘Samenwerken kost tijd, maar het is meer dan de moeite waard.’

Meedenken

Aan het eind van de bijeenkomst in Nijmegen geven de aanwezige jongvolwassenen een laatste advies: ‘Wij zijn zelf aan zet. Maar we kunnen het niet altijd alleen af. Begeleiders, ouders, of instanties moeten niet meteen in oplossingen gaan denken. Ze kunnen wel begrip tonen en met ons meedenken.’ 

Ervaringsdeskundigen: ‘Wij zijn zelf aan zet.’

Tips en aanbevelingen vanuit de projecten

  • Er is behoefte aan kortdurende projecten met een concrete vraag uit de praktijk, bijvoorbeeld vanuit de gemeente, waaraan alle relevante partijen deelnemen. Het is goed als ZonMw dit kan blijven stimuleren.
  • Het betrekken van ervaringsdeskundigen en andere partijen vraagt tijd. Neem daarom voldoende tijd om alle partijen goed te betrekken en de samenwerking te organiseren.

Getekend verslag van de bijeenkomst AanZet

foto van tekening verslag

NB: de resultaten van de projecten zijn nu nog niet beschikbaar, dus houd deze website in de gaten voor de publicatie daarvan.

Meer over de 3 AanZet projecten

AanZet naar volwassenheid (18+)

Rond het 18de levensjaar verandert er veel, op heel veel gebieden. En die veranderingen zijn ingrijpend. Je mag veel meer, zoals  je rijbewijs halen en alcohol drinken. Je gaat vaak ook nieuwe dingen doen, zoals het ouderlijk huis verlaten of een opleiding doen. En je moet veel meer zelf regelen, zoals een zorgverzekering afsluiten, je administratie bijhouden of hulp aanvragen. 

Door al die veranderingen en al dat geregel, voelen jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking of problemen met leren zich vaak overspoeld en onzeker. Er is behoefte aan ondersteuning, maar ook om zelf aan zet te blijven. 

Uitkomsten

Belangrijke uitkomst uit het onderzoek is: bereid je goed voor. Laat jongvolwassenen tijdig, samen met ouders, begeleiders en andere betrokkenen, een aantal dingen op een rijtje zetten. Wát gaat er veranderen rond het 18de levensjaar? Wat willen zij verder met hun leven? Hun rijbewijs halen, op kamers, een opleiding doen? Is dat haalbaar? Wat moet er geregeld worden? Waarvoor is ondersteuning nodig en wat kan iemand zelf? Voor iedereen is dat weer anders. 

Meer informatie over dit project

Aan zet in de WijKring

Een WijKring is er voor iedereen in de wijk die een hulpvraag heeft, en ook iets voor een ander wil betekenen. Een kleine groep wijkgenoten komt geregeld bijeen om samen activiteiten te ondernemen. Doel is dat mensen elkaar meer helpen, zelfstandiger worden en de reguliere hulpverlening niet of minder nodig hebben. 

De gemeente Nijmegen wil in iedere wijk deze WijKringen instellen, maar wel eerst weten hoe het nu gaat en wat er beter kan. Via gesprekken met deelnemers aan de WijKring, begeleiders en andere hulpverleners is bekeken wat er goed gaat, wat het oplevert en wat er beter kan. 

Uitkomsten

Deelnemers van de WijKring geven aan dat ze nu meer mensen kennen, meer activiteiten doen en de wijk beter kennen. Hun wens is elkaar nog meer te helpen, vaker de wijk in te gaan en beter te kijken wie er in de groep past. Begeleiders sluiten zich daarbij aan. Verder vinden zij dat de WijKring meer bekendheid moet krijgen en dat meer deelnemers in de gelegenheid gesteld moeten worden om een toekomstplan te maken. Bij hulpverleners in het algemeen is niet altijd kennis wat een WijKring is, hoe het werkt en wat het kan betekenen.  

De aanbevelingen zijn om van tevoren meer rekening te houden met de groepssamenstelling en de behoeften in de wijk te inventariseren. En er zijn suggesties gedaan welke activiteiten er mogelijk zijn en hoe men meer de wijk in kan gaan.

Naar aanleiding van het onderzoek is er een informatiefilm gemaakt, een voorlichtingsbijeenkomst georganiseerd en een artikel verschenen. Bekijk hier de handreiking 'In verbinding met de wijk'.

Meer informatie over dit project

Aan zet met geld

Jongvolwassenen met een licht verstandelijke beperking of die moeilijk kunnen leren, vinden het vaak lastig om goed met geld om te gaan. De gemeente Nijmegen merkt dat deze groep vaker in financiële problemen komt. De vraag in dit project is: hoe kunnen jongvolwassenen beter met geld omgaan? En wat is daar voor nodig? In gesprekken met jongvolwassenen met een beperking is bekeken wat er goed gaat en wat ze moeilijk vinden. Bij alledaagse zaken, zoals boodschappen doen, of in contact met instanties. 

Uitkomsten

Veel jongvolwassenen met een LVB geven te veel geld uit, bijvoorbeeld omdat ze niet weten wat ze hebben, of omdat ze niet lekker in hun vel zitten. Bij contact met instanties hebben ze het gevoel dat ze van het kastje naar de muur worden gestuurd. Het blijkt dat veel jongvolwassenen, hun begeleiders en instellingen in Nijmegen niet weten dat zij met vragen over geldzaken terecht kunnen bij bijvoorbeeld de Stips Nijmegen, het InterLokaal (Bindkracht 10) of schuldhulpverlening. De Stips bieden ondersteuning bij brieven lezen over geldzaken en het invullen van formulieren. De formulierenbrigade bekijkt voor welke voorzieningen iemand in aanmerking komt. 

Wat is er al gebeurd?

Al tijdens het project is de informatie op de website van de gemeente Nijmegen in eenvoudige taal overgezet. Er is een vlog gemaakt met tips over goedkoper boodschappen doen. Een film is in de maak voor begeleiders en instellingen met informatie over wat deze jongvolwassenen belangrijk vinden in de ondersteuning bij omgaan met geld. Bekijk deze resultaten op de website van de HAN

Meer informatie over dit project

Gerelateerde onderwerpen

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website