Met een leeg bureau ging hoogleraar Petri Embregts acht jaar geleden aan de slag met het opzetten van een academische werkplaats. Nu werkt ze met een team van 24 onderzoekers. Dit is het verhaal van de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking in Tilburg, die praktijkgericht onderzoek doet waar de doelgroep, hun naasten en professionals wat aan hebben.

Een academische werkplaats die zich richtte op mensen met een verstandelijke beperking was er acht jaar geleden nog niet. Daar wilde Embregts dolgraag verandering in brengen. In eerste instantie betekende dat samenwerking met vier zorgorganisaties. Inmiddels zijn dat er veertien. Ook de landelijke belangenorganisatie LFB heeft zich aangesloten. Samen werken ze aan een innovatief en wetenschappelijk onderbouwd antwoord op (hulp)vragen van mensen met een verstandelijke beperking, hun naasten en professionals.

Samenwerken

Maar hoe doe je dat? De betrokken organisaties weten elkaar op drie manieren te vinden. Zo vormen bestuurders van de aangesloten zorgorganisaties, de LFB en Tilburg University samen een stuurgroep die strategische beslissingen neemt. Bijvoorbeeld dat het zinvol is om via een pilot te onderzoeken hoe de instellingen de vele data waarover ze beschikken slimmer kunnen verbinden.

‘Wanneer wij als werkplaats een les verzorgen, dan betrekken we daar onze zelf opgeleide ervaringsdeskundigen bij als co-docent.'

Daarnaast is er een coördinerende werkgroep, die weet waar specifieke expertise binnen de zorgorganisatie te vinden is en nieuwe kennis deelt tijdens themabijeenkomsten. En tot slot zijn er science practitioners (onderzoekers) die de dagelijkse praktijk heel goed kennen en relevante onderzoeksvragen formuleren die daar bij passen. Zoals: Hoe kunnen we mensen met een beperking zoveel mogelijk zelf keuzes laten maken? En wat vraagt dat van begeleiders en zorgorganisaties?

Ervaringsdeskundigheid

De academische werkplaats is er voor én door mensen met een verstandelijke beperking. Dat klinkt prachtig, maar hoe ziet dat ‘door’ eruit? Allereerst wijst Petri Embregts op de samenwerking met ervaringsdeskundigen binnen de academische werkplaats. ‘Wanneer wij als werkplaats een les verzorgen, dan betrekken we daar onze zelf opgeleide ervaringsdeskundigen bij als co-docent. Zo dragen we samen met de doelgroep de kennis die we ontwikkelen over aan bijvoorbeeld studenten psychologie en mbo-studenten.’ De doelgroep wordt ook ingezet bij onderzoek en het uitvoeren van sociale vaardigheidstrainingen. En trots voegt Embregts daaraan toe dat binnen de werkplaats onlangs twee ervaringsdeskundige medewerkers zijn gestart. Ze zijn in het kader van de Participatiewet geworven door Tilburg University.

portretfoto van hoogleraar Petri Embregts
Hoogleraar prof. dr. Petri Embregts

Mbo

Het merendeel van de medewerkers in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is mbo-opgeleid. Geen wonder dus dat de academische werkplaats intensief samenwerkt met deze onderwijssector, aldus Petri Embregts: ‘Het mbo heeft veel contact met praktijkorganisaties en ziet wat de behoefte aan kennis van toekomstige professionals is,’ zegt Embregts. ‘Hoe ga je als begeleider bijvoorbeeld om met mensen die behalve een verstandelijke beperking ook ernstige gedragsproblemen vertonen? Hoe leer je als jong persoon praten over de emoties die dit bij je oproept? Dat zijn heel relevante vragen voor de dagelijkse praktijk. Samen met het mbo bekijken wij hoe we wetenschappelijk onderbouwde antwoorden op die vragen een plek op maat kunnen geven binnen het mbo-onderwijs.’

Sterker dan de kick

Het ontwikkelen en delen van kennis: daar gaat het om bij de academische werkplaats. Behalve met het onderwijs deelt de werkplaats haar kennis ook via artikelen in nationale en internationale vaktijdschriften, en tijdens studiemiddagen en refereeravonden. Een fraai voorbeeld van kennisdeling is de training ‘Sterker dan de kick’, die gericht is op mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) die verslaafd zijn. ‘Die training hebben we binnen een promotieonderzoek ontwikkeld en getoetst op effectiviteit. Inmiddels is de training door de erkenningscommissie gehandicaptenzorg erkend als een goed onderbouwde interventie. We hebben nu een train de trainercursus ondergebracht bij RINO Zuid, waar je leert om de training “Sterker dan de kick” te verzorgen.’

Associatie

Inmiddels telt ons land zes academische werkplaatsen voor mensen met een verstandelijke beperking. Najaar 2018 bundelden zij hun krachten in een associatie – tot grote vreugde van Embregts, één van de initiatiefnemers. ‘Het doel van de associatie is op inhoud samenwerken. Elke werkplaats heeft eigen speerpunten en expertise. Door die te bundelen, kunnen we de kennisvragen formuleren die relevant zijn voor de praktijk én voor de wetenschap. We trekken uiteraard ook samen op in gesprekken met overheden, ZonMw en NWO. Samen kunnen we krachtig aangeven welke thema’s bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg en ondersteuning aan mensen met een beperking. En aangeven waar onze samenleving kansen kan creëren om deze mensen een gelijkwaardige stem te geven.’

Krachtige kennisbronnen

Op 2 april organiseerde de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking haar vijfde symposium: ‘Krachtige kennisbronnen: verbinding door bouwen en vertrouwen’. Drie kennisbronnen stonden centraal: ervaringskennis, professionele kennis en wetenschappelijke kennis.

‘Op 2 april paste elke lezing en workshop bij één van de drie kennisbronnen,’ vertelt Petri Embregts. ‘De vijfhonderd bezoekers waren enthousiast. Sterker nog, na de lunchpauze zat iedereen al klaar voor het volgende onderdeel; dat heb ik nog nooit meegemaakt! Mensen uit andere sectoren waren nieuwsgierig: professionals, maar ook mensen met een verstandelijke beperking, hun naasten en onderzoekers van andere werkplaatsen. Dat paste perfect bij ons open netwerk waarbij iedereen zich mag aansluiten.’

Colofon Auteur Stan Verhaag, Fotograaf Sannaz Photography

© ZonMw 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website