Zes academische werkplaatsen ouderenzorg krijgen structurele financiering om onderzoek uit te voeren naar de verpleeghuiszorg, samen met de zorgpraktijk en het onderwijs. Samenwerking is hét sleutelwoord in het Universitair Netwerk voor de Care sector Zuid-Holland (UNC-ZH). Niet voor niets is de slogan: 'samen kennis maken, delen en toepassen.'

Het UNC-ZH is een samenwerkingsverband tussen het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en elf zorginstellingen in Zuid-Holland. Het netwerk wil de ouderenzorg verbeteren met praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek, waar alle organisaties in het netwerk aan bijdragen. Het onderzoek van UNC-ZH richt zich op drie thema’s: geriatrische revalidatie, kwaliteit van leven bij dementie en palliatieve zorg bij dementie. Onderzoekers van het LUMC voeren een deel van de studies uit in samenwerking met de deelnemende organisaties. Maar het netwerk stimuleert zorgprofessionals ook om zelf onderzoek te doen naast de dagelijkse zorgtaken. Dit hoeft niet beslist een promotieonderzoek te zijn, maar kan ook een kortlopende studie zijn waar de dagelijkse zorgpraktijk direct iets aan heeft. De zorgprofessionals krijgen altijd begeleiding en ondersteuning van het UNC-ZH, bijvoorbeeld door hulp bij het schrijven van een onderzoeksaanvraag of het formuleren van een goede onderzoeksvraag.

Om de onderzoekscultuur binnen de zorgpraktijk nog meer te stimuleren, benoemden de meeste organisaties inmiddels een ‘linking pin’: een medewerker die de schakel vormt tussen de eigen organisatie en het netwerk en op die manier een verbinding legt tussen wetenschap en zorg. ‘Linking pins zijn vaak medewerkers die goed de weg weten in de eigen organisatie en affiniteit hebben met wetenschappelijk onderzoek’, vertelt dr. Monique Caljouw, wetenschappelijk coördinator van het UNC-ZH. ‘Ze houden zich bezig met wat er in de organisatie speelt op het gebied van onderzoek, welke kennisbehoefte er op de werkvloer is, wat interessante vragen zijn om verder te onderzoeken en hoe de ontwikkelde kennis uiteindelijk in de praktijk kan worden gebracht’.

Verbinding

Tijdens het bezoek van ZonMw en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) liet het UNC-ZH onder andere zien welke stappen dankzij de structurele financiering zijn gezet en nog worden gezet. Om die ontwikkelingen kracht bij te zetten, deelden een bestuurder van een deelnemende zorgorganisatie, een onderzoeker, een linking pin en de coördinatoren Kennis & Communicatie en Geriatrische Revalidatie van het UNC-ZH hun ervaringen over de samenwerking binnen het netwerk.

‘We zijn voortdurend op zoek naar manieren waarop we zorgprofessionals kunnen helpen om betere zorg te geven aan hun cliënten’

Spin-off

Mooie voorbeelden van praktijkgericht onderzoek zijn er inmiddels in overvloed. ‘Een psycholoog van Pieter van Foreest wilde weten wat de invloed van een natuurlijke, groene omgeving op de kwaliteit van leven bij dementie is’, vertelt prof. dr. Wilco Achterberg, hoogleraar Institutionele zorg en Ouderengeneeskunde bij het LUMC en voorzitter van het UNC-ZH. ‘Zij onderzocht in een kortlopende studie wat het effect is op het welbevinden van cliënten wanneer zij vaker naar buiten konden gaan. Ook kwam in de studie aan bod op welke manier je zorgverleners en vrijwilligers kunt ondersteunen om ervoor te zorgen dat cliënten vaker een frisse neus kunnen halen.’

Ander praktijkgericht onderzoek van het UNC-ZH richt zich onder andere op het omgaan met valangst, pijn bij dementie, het verminderen van het gebruik van antidepressiva in het verpleeghuis en het effect van paracetamol op de kwaliteit van leven. ‘We zijn voortdurend op zoek naar manieren waarop we zorgprofessionals kunnen helpen om betere zorg te geven aan hun cliënten’, aldus Wilco.

‘Het was prettig om uitgebreid te kunnen vertellen over wat we als netwerk doen’, vertelt Monique. Volgens haar leidt dit inmiddels tot veel spin-off. ‘De symposia, kenniscafés en bijeenkomsten die we organiseren worden steeds drukker bezocht. Ook volgen steeds meer zorgprofessionals een master en merken we dat er vanuit hoger opgeleiden meer interesse is in een carrière in de ouderenzorg. Wilco heeft het gevoel dat de zorgprofessionals in het netwerk langzaam maar zeker trotser worden op wat ze doen. ‘En hoe trotser je bent, hoe beter je in staat bent om je werk te doen en hoe meer je dus ook kan betekenen voor kwetsbare ouderen’, zegt hij.

Dankzij de structurele financiering van ZonMw is het UNC-ZH zich verder gaan professionaliseren. Dit gebeurt onder andere door meer en betere verbindingen te zoeken met de aangesloten zorgorganisaties. ‘Alle organisaties hebben al een wetenschappelijke onderzoekscommissie (WOC), die aanvragen voor onderzoek beoordeelt en toezicht houdt op het lopende onderzoek binnen een organisatie. Daarmee vormt deze commissie een belangrijke basis voor de samenwerking tussen de zorgorganisaties, het netwerk en de universiteit’, legt Wilco uit.

De komende tijd gaat het UNC-ZH zich onder andere focussen op het beter betrekken van kwetsbare ouderen bij onderzoek. Ook hoog op de agenda: het uitbreiden van de samenwerking met onderwijsinstellingen, bijvoorbeeld door ontwikkelde kennis een plek te geven in het lespakket van studenten. En natuurlijk blijft het gebruik van onderzoeksresultaten in de dagelijkse praktijk een aandachtspunt. ‘Dat is een uitdaging, omdat dit veel verder gaat dan alleen het verspreiden van nieuwe kennis binnen organisaties’, zegt Monique. ‘Daarom proberen wij implementatie vanuit het netwerk te stimuleren. We hebben veel persoonlijk contact met belangrijke spelers in een implementatieproces, zoals de beleidsmakers en communicatieadviseurs van de deelnemende organisatie. Ook organiseren we allerlei praktische bijeenkomsten voor zorgprofessionals, zoals een workshop waarin we tips en tricks geven voor succesvolle implementatie’, vertelt Monique.

‘Linking pins zijn vaak medewerkers die goed de weg weten in de eigen organisatie en affiniteit hebben met wetenschappelijk onderzoek’

Samen

Samenwerking is hét sleutelwoord in alles wat de partners in het netwerk doen om de zorg voor kwetsbare ouderen verder te verbeteren. Samen kennis maken, delen en toepassen is dus niet voor niets de slogan van het UNC-ZH. Dankzij de structurele financiering is er de komende jaren ruimte voor extra verdieping, bijvoorbeeld op het gebied van cliëntparticipatie, het uitbreiden van de samenwerking met het onderwijs, het delen van kennis en het binnenhalen van nieuwe subsidies voor onderzoek. ‘Dankzij de structurele financiering kunnen we een versnelling realiseren waardoor de impact van alles wat we samen doen een stuk groter wordt’, zegt Wilco.

‘Voor mij maakt de samenwerking in ons netwerk mijn vak als hoogleraar alleen maar leuker, omdat het ervoor zorgt dat ik dicht bij de zorgpraktijk blijf’, zegt Wilco. Ook levert het de hoogleraar waardevolle internationale contacten op, omdat hij regelmatig gevraagd wordt om in het buitenland te vertellen over het academische netwerk. ‘Overal ter wereld speelt dezelfde problematiek op het gebied van de snelle vergrijzing en ontgroening. De ‘veracademisering’ van de zorgpraktijk wordt internationaal gezien als dé manier om de langdurige ouderenzorg verder te brengen. Dat maakt de structuur van academische netwerken die we in Nederland hebben hét goede voorbeeld voor de rest van de wereld’, vertelt Wilco.

'Samenwerking is hét sleutelwoord in alles wat de partners in het netwerk doen om de zorg voor kwetsbare ouderen verder te verbeteren'

Over de academische werkplaatsen ouderenzorg

Ouderen willen graag zo lang mogelijk thuis wonen en verzorgd worden in hun eigen omgeving. Voor sommige groepen kwetsbare ouderen lukt dat uiteindelijk niet en is opname in een verpleeghuis nodig.

De afgelopen jaren staat de kwaliteit van de verpleeghuiszorg onder druk en de urgentie om deze zorg te verbeteren is groot. Voor die verbeteringen is het ontwikkelen, verspreiden en toepassen van (wetenschappelijke) kennis over de verpleeghuiszorg van groot belang. Daarom heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ZonMw de opdracht gegeven om het programma Kennisinfrastructuur Academische Werkplaatsen Ouderenzorg vorm te geven.

In dit programma krijgen zes academische netwerken, verenigd in de Samenwerkende Academische Netwerken Ouderenzorg (SANO), structurele financiering voor het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek, samen met de zorgpraktijk en het onderwijs. Zo leveren zij een bijdrage aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van de cliënt, de kwaliteit van zorg en de kwaliteit van het werk in de verpleeghuiszorg en thuiszorg.

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Colofon Auteur Dieuwke de Boer

© ZonMw 2019

Relevante pagina's

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website