Zes academische werkplaatsen ouderenzorg krijgen structurele financiering om onderzoek uit te voeren naar de verpleeghuiszorg, samen met de zorgpraktijk en het onderwijs. In het Universitair Netwerk Ouderenzorg Nijmegen (UKON) werkt de afdeling Eerstelijnsgeneeskunde/Ouderengeneeskunde van het Radboudumc samen met vijftien zorgorganisaties.

Het doel van het UKON is het verbeteren van de kwaliteit van leven en zorg voor kwetsbare ouderen en mensen met een chronische ziekte die intensieve zorg en begeleiding nodig hebben, thuis of in een beschermde woonomgeving. Speerpunten in het onderzoek zijn dementie en probleemgedrag, welbevinden, verpleging en verzorging, palliatieve zorg en onderzoek naar specifieke groepen, zoals mensen met Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) en jonge mensen met dementie.

Vliegwielfunctie

‘Het instellen van een wetenschapscommissie of UKON-commissie is een randvoorwaarde om deel te kunnen nemen aan het netwerk’, vertelt netwerkmanager Marlies van Kordelaar. ‘Deze commissie vertaalt het UKON-meerjarenplan naar de eigen organisatie en heeft daarmee een cruciale rol in het verder brengen van de plannen. Ook houdt de commissie overzicht over het onderzoek dat binnen een organisatie plaatsvindt en toetst het externe verzoeken voor deelname aan onderzoek. Op die manier hopen we dat de wisselwerking tussen wetenschap en praktijk in de haarvaten van de organisatie terechtkomt.’

'Science practitioners slaan een brug tussen wetenschap en praktijk door de behoefte aan kennis op de werkvloer te signaleren en die te verbinden aan onze onderzoeksprogramma’s'

‘Ook zijn we het afgelopen jaar gestart met science practitioners. Medewerkers van deelnemende zorgorganisaties met een masteropleiding werken één dag per week voor het UKON. Ze slaan een brug tussen wetenschap en praktijk door de behoefte aan kennis op de werkvloer te signaleren, die ze vervolgens verbinden aan onze onderzoeksprogramma’s.’ De science practitioners hebben dus een vliegwielfunctie: ze halen praktijkvragen op, verbinden mensen en organisaties binnen het netwerk met elkaar, ondersteunen bij het maken van een onderzoeksvoorstel of het uitzetten van onderzoek bij een onderwijsinstelling en helpen om nieuwe kennis in praktijk te brengen. Het is de bedoeling dat elke aangesloten zorgorganisatie een science practitioner heeft.'

Onderwijs & participatie

Een belangrijke ambitie voor de komende jaren is het verder vormgeven van de samenwerking met het onderwijs. ‘Vorig jaar organiseerden we een werkconferentie waarin we de startpunten voor samenwerking met het mbo inventariseerden’, vertelt Marlies. ‘We hopen er dit jaar een vervolg aan te geven, hopelijk door een vaste samenwerking met het ROC. Maar we weten nog niet precies hoe. Wellicht door het aangaan van een samenwerking met een practor, door ROC-docenten onderzoek te laten doen bij het Radboudumc of door praktijkgericht onderzoek in het curriculum van de studenten te laten terugkomen.’

Ook wil het UKON de stem van ouderen meer laten doorklinken in alles wat het netwerk doet. ‘De meeste onderzoeken hebben een klankbordgroep met ouderen, mantelzorgers of cliëntvertegenwoordigers. Ook hebben vertegenwoordigers van cliëntenraden een vaste plek in enkele UKON-commissies. Wij vinden dat nog te beperkt. De samenwerking met de doelgroep moet echt een structureel karakter krijgen.’

Expertteams

Hoe zorgt het UKON ervoor dat al die ontwikkelde kennis ook wordt gebruikt door zorgprofessionals? ‘Veel organisaties zijn op zoek naar manieren om onderzoeksresultaten te vertalen naar de dagelijkse zorgpraktijk’, zegt Marlies. ‘Voor ons een reden om bijvoorbeeld een masterclass implementatie te organiseren voor onze projectleiders. Hierin gaven we ze concrete handvatten voor succesvolle implementatie. Ook ondersteunt onze relatiemanager de verdere ontwikkeling van praktisch toepasbare producten, zoals e-learning tools, factsheets of toolboxen. En promovendi vragen we een publiekssamenvatting van hun proefschrift te schrijven, zodat de resultaten van hun onderzoek voor iedereen goed te begrijpen zijn.’

‘We willen de kennis op deze onderwerpen die al aanwezig is bij de UKON-organisaties graag bundelen en vertalen, zodat alle deelnemers in het netwerk er profijt van hebben’

Om kennisdeling binnen het netwerk nog verder te stimuleren, stelde het UKON expertteams in op het gebied van implementatie, verpleging en verzorging, delier, geriatrische revalidatiezorg en extramurale behandeling. ‘We willen de kennis op deze onderwerpen die al aanwezig is bij de UKON-organisaties graag bundelen en vertalen, zodat alle deelnemers in het netwerk er profijt van hebben’, legt Marlies uit. ‘Zo verzamelde het expertteam delier de meest recente beschikbare zorgprotocollen over hoe je het beste omgaat met een delier. Op basis daarvan ontwikkelden ze een toolbox voor verzorgenden, inclusief een laagdrempelig filmpje voor meer bewustwording op de werkvloer’, zegt Marlies.

Commitment

‘Onze ambitie is om een innovatiegerichte cultuur op gang te brengen binnen de deelnemende zorgorganisaties. Dat gaat om meer dan alleen meedoen aan het onderzoek dat wij uitvoeren. Echte verandering vraagt om een cultuur waarin medewerkers openstaan om te leren en om nieuwe kennis toe te passen. Dat willen we niet alleen vanuit het Radboudumc uitdragen maar ook binnen de organisaties zelf, onder andere met de inzet van science practitioners en expertteams’, zegt Marlies.

Het UKON heeft een bijzondere manier om bestuurders actiever bij het netwerk te betrekken. Marlies: ‘Voorheen informeerden we bestuurders een of twee keer per jaar over alles wat er binnen het netwerk gebeurt. Maar de structurele financiering vraagt om meer gedeelde verantwoordelijkheid. En daarmee dus ook om meer draagvlak, begrip en actieve inzet van bestuurders om dit binnen de eigen organisatie uit te dragen. Daarom maken de bestuurders van zorgorganisaties De Wever en Kalorama deel uit van het dagelijkse bestuur van het UKON. Dit bestuur zet de strategische lijnen uit, bereidt overleggen voor en fungeert als eerste aanspreekpunt. De bestuurders van de andere organisaties adopteren ieder één van onze zeven speerpunten, die zij op basis van ons meerjarenplan concreet handen en voeten geven binnen het netwerk. Dankzij deze bestuurlijke commitment kunnen we onze slagkracht als netwerk enorm vergroten', zegt Marlies.

Meerwaarde

Het UKON nodigde ZonMw uit bij Kennisecentrum Landrijt van Archipel Zorggroep, een van de deelnemende zorgorganisaties. ‘Archipel werkt actief aan het verbinden van wetenschap en praktijk binnen de eigen organisatie. Daarom hebben we enkele afgevaardigden van Archipel laten vertellen over wat deelname aan het UKON hen oplevert en wat de meerwaarde van de wisselwerking tussen wetenschap en praktijk is’, vertelt Marlies. ‘Ook bezochten we daar twee sociotherapeutische leefmilieus voor mensen met dementie. Dit zijn leefomgevingen die speciaal zijn afgestemd op de wensen en behoeften van bewoners, die recent ook zijn onderzocht in actieonderzoek dat we samen met Archipel Zorggroep uitvoerden. We hebben het gebruik van onderzoeksresultaten in de praktijk dus letterlijk aan ZonMw laten zien. Dat werd erg gewaardeerd. Voor mij was dit het bewijs dat zo’n bezoek een enorme meerwaarde heeft. Je kunt niet alles uit een papieren verslag halen.’

Over de academische werkplaatsen ouderenzorg

Ouderen willen graag zo lang mogelijk thuis wonen en verzorgd worden in hun eigen omgeving. Voor sommige groepen kwetsbare ouderen lukt dat uiteindelijk niet en is opname in een verpleeghuis nodig.

De afgelopen jaren staat de kwaliteit van de verpleeghuiszorg onder druk en de urgentie om deze zorg te verbeteren is groot. Voor die verbeteringen is het ontwikkelen, verspreiden en toepassen van (wetenschappelijke) kennis over de verpleeghuiszorg van groot belang. Daarom heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ZonMw de opdracht gegeven om het programma Kennisinfrastructuur Academische Werkplaatsen Ouderenzorg vorm te geven.

In dit programma krijgen zes academische netwerken, verenigd in de Samenwerkende Academische Netwerken Ouderenzorg (SANO), structurele financiering voor het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek, samen met de zorgpraktijk en het onderwijs. Zo leveren zij een bijdrage aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van de cliënt, de kwaliteit van zorg en de kwaliteit van het werk in de verpleeghuiszorg en thuiszorg.

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Colofon Auteur Dieuwke de Boer

© ZonMw 2019

Relevante pagina's

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website