Zes academische werkplaatsen ouderenzorg krijgen structurele financiering om onderzoek uit te voeren, samen met de zorgpraktijk en het onderwijs. De afgelopen maanden bezochten ZonMw en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) samen de academische werkplaatsen. Anno Pomp en Jenneke van Veen waren erbij. ‘De academische werkplaatsen zijn terecht trots op de mooie resultaten die ze tot nu toe hebben behaald.’

In zes academische werkplaatsen ouderenzorg doen universiteiten samen met zorgverleners, zorgaanbieders en onderwijsinstellingen onderzoek naar goede verpleeghuiszorg. Volgens Anno Pomp, Coördinator Strategie Langdurige Zorg bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), is dit een effectieve vorm van samenwerking gebleken. ‘Maar deze netwerken waren vaak afhankelijk van tijdelijke subsidies, waardoor het elk jaar de vraag was of hun goede werk konden blijven voortzetten. Vorig jaar heeft het ad hoc karakter van de financiering plaatsgemaakt voor structurele financiering, waardoor de academische werkplaatsen een flinke boost hebben gekregen.’

Jenneke van Veen en Anno Pomp

ZonMw en het ministerie van VWS bezochten de afgelopen maanden de zes academische werkplaatsen ouderenzorg. Zo kregen ze meer zicht op de werkwijze van de werkplaatsen en de manier waarop zij wetenschap en praktijk met elkaar verbinden. Wat vooral opviel was het enthousiasme en de bevlogenheid van alle betrokkenen. ‘De academische werkplaatsen zijn terecht trots op de mooie resultaten die ze tot nu toe hebben behaald’, zegt Jenneke van Veen, voorzitter van het voor- en najaarsoverleg van de academische werkplaatsen ouderenzorg. ‘Ze schroomden ook niet om te vertellen waar ze nog extra stappen moeten zetten, bijvoorbeeld op het gebied van samenwerking met onderwijsinstellingen.’

Dichter bij de werkvloer

Bij alle academische werkplaatsen ligt de focus op het verbinden van wetenschap en praktijk. Dit gebeurt door onderzoek te doen naar kennisvragen die leven in de dagelijkse zorgpraktijk. De aangesloten zorgorganisaties zijn zelf verantwoordelijk voor het bepalen van de onderzoeksthema’s en -prioriteiten. ‘Het eigenaarschap ligt daardoor dicht bij de zorgorganisaties, en daarmee dicht bij de mensen op de werkvloer. Zo hebben de resultaten uit het onderzoek direct effect op de kwaliteit van zorg die kwetsbare ouderen in verpleeghuizen ervaren’, zegt Anno.

'Zorgverbetering komt vaak van onderop, maar het kan nooit zonder de commitment van bestuur en management.’

Tijdens de werkbezoeken kwam naar voren dat bestuurders van de aangesloten zorgorganisaties een belangrijke rol spelen in het verbinden van wetenschap en praktijk. ‘Zij zijn degenen die binnen hun eigen organisatie de juiste voorwaarden moeten scheppen voor het verbeteren van de kwaliteit van zorg, door medewerkers de tijd en de ruimte te geven om zichzelf verder te ontwikkelen. Zorgverbetering komt vaak van onderop, maar het kan nooit zonder de commitment van bestuur en management.’ 

Leven lang leren

‘Uiteindelijk gaat het er om dat er op de werkvloer een klimaat ontstaat waarin leren en ontwikkelen centraal staat’, zegt Anno. ‘We zien dat academische werkplaatsen daar een mooie rol in kunnen vervullen.’ Jenneke vult aan: ‘Zorgorganisaties gaan steeds meer nadenken over wat een leven lang leren voor hen betekent. Dat vraagt om het continu stimuleren van ontwikkeling en ontplooiing.’ Deze mogelijkheden worden via de academische werkplaatsen onder andere geboden door de aanstelling van linking pins: onderzoekers van universiteiten die een deel van hun tijd aan de slag gaan in een zorginstelling en zorgprofessionals die een deel van hun tijd bij een universiteit werken.

'Zelf was ik jarenlang docent verpleegkunde terwijl ik nog in de zorgpraktijk werkte. Die verbondenheid van theorie en praktijk is wat mij betreft een onmisbare factor in onderwijs.’

Jenneke zou het principe van de linking pins graag doorgetrokken zien naar het onderwijs. ‘In andere Europese landen hebben docenten verpleging en verzorging vaak een duobaan. Ik zie dat als een fantastische manier om nieuwe inzichten uit de zorgpraktijk direct te kunnen gebruiken in het opleiden van toekomstige zorgprofessionals. Zelf was ik jarenlang docent verpleegkunde terwijl ik nog in de zorgpraktijk werkte. Die verbondenheid van theorie en praktijk is wat mij betreft een onmisbare factor in onderwijs.’

Belangrijke rol

Sinds 2018 worden de academische werkplaatsen ouderenzorg structureel gefinancierd. De werkplaatsen bepalen zelf hoe ze die structurele financiering inzetten. Tijdens de werkbezoeken werd duidelijk dat elke werkplaats zijn budget anders inzet. De ene werkplaats stelde meer linking pins aan, de andere werkplaats investeerde in publiekscommunicatie en implementatie. Als we vooruitkijken, ligt het voor de hand dat de academische werkplaatsen een nog belangrijkere rol gaan spelen bij de kennisontwikkeling in de ouderenzorg. Op welke manier? ‘Dat kunnen zij zelf het beste met hun partners ontwikkelen. We willen dat de kennisontwikkeling gebeurt op een manier die bij de belevingswereld van zorgprofessionals past’, zegt Anno.

portretfoto van een man en een vrouw
Jenneke van Veen en Anno Pomp

Ongeveer twintig procent van alle zorginstellingen in Nederland is nu lid van een academische werkplaats. ‘Het is geen doelstelling dat alle zorgaanbieders lid worden’, zegt Anno. ‘Wel is het een doelstelling dat de kennis die in de werkplaatsen wordt ontwikkeld ter beschikking komt van alle zorgverleners in de ouderenzorg.’ Dat is een enorme uitdaging. ‘We hebben in het verleden prachtige programma’s gekend, maar bij al deze programma’s blijkt de toepassing van de resultaten in de dagelijkse praktijk de grootste hobbel’, zegt Jenneke. Er is daarom veel aandacht voor implementatie. De meeste werkplaatsen hebben een medewerker die zich volledig richt op het vertalen van onderzoeksresultaten naar de dagelijkse zorgpraktijk. Ook worden onderzoeksresultaten onderling gedeeld of buiten de eigen regio uitgezet.

Het nieuwe werken

Met het delen van onderzoeksresultaten zijn we er nog niet. Het toepassen van nieuwe kennis vraagt namelijk om een andere manier van denken en werken. Jenneke ziet bij de implementatie van onderzoeksresultaten dan ook een belangrijke rol weggelegd voor het onderwijs. ‘Door nauwe samenwerking met onderwijsinstellingen kunnen nieuwe manieren van werken al in de opleiding van toekomstige zorgprofessionals worden verankerd. Op dit moment is er al wel overleg en uitwisseling tussen de werkplaatsen en onderwijsinstellingen, maar de echte samenwerking moet nog op gang komen. Ik hoop dat de werkplaatsen zich daar de komende jaren op zullen focussen.’

Interviews met de zes academische werkplaatsen ouderenzorg

De academische werkplaatsen ouderenzorg kunnen dankzij de structurele financiering de komende jaren blijven werken aan de verbinding tussen wetenschap en praktijk. Wilt u weten hoe ze dat precies doen? Bekijk dan de interviews met de zes academische werkplaatsen ouderenzorg.

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Colofon

Auteur Diewke de Boer
Fotografie Sannaz Photography

© ZonMw 2019

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website