‘Financiering en organisatie’ was het onderwerp van de vijfde talkshow van 27 mei 2021. Het realiseren van een persoonsgerichte werkwijze vereist een goed gecoördineerde aanpak die soms heel lokaal en soms juist regionaal opgezet moet worden. Financieringsstromen liggen niet in elkaars verlengde, maar zorgen voor een scheiding tussen onderwerpen en verschillende vormen van hulpverlening. Dat leidt vaak tot discontinuïteit in de zorg en ondersteuning die iemand nodig heeft. Hoe kan een integrale aanpak slim worden georganiseerd?

Een interview met talkshowgasten Willemijn Kemp (Vital Interest, programmamanager Optimaal Leven Drenthe), Marijn van Ballegooijen (wethouder van Amstelveen) en Guus van Bork (adviseur bij Zorgverzekeraars Nederland, de koepel van zorgverzekeraars, en bestuurslid bij Kenniscentrum Phrenos)

Guus van Bork, Marijn van Ballegooijne, Willemijn Kemp

Drie zorgaanbieders, vijf gemeenten en twee zorgverzekeraars die domeinoverstijgende zorg realiseren, steeds vanuit één team in de wijk. Dat is de succesformule van Optimaal Leven Drenthe. Willemijn Kemp: ‘We hebben nu drie integrale teams en in Midden-Drenthe is een vierde team in oprichting. Er is veel draagvlak voor deze aanpak. We zijn bijna voorbij de proeftuinfase, maar het blijft nog een worsteling de werkwijze structureel vorm te geven.’ Het programma is geëvalueerd, vertelt Kemp, en mensen blijken zich gehoord en gezien te voelen in hun wensen en behoeften. Hun eventuele begeleiding vindt plaats op alle relevante levensgebieden. De verschillende professionals in de teams weten elkaar sneller te vinden en ook dat merken de cliënten, aldus Kemp. ‘Er zit meer expertise in het team. De processen draaien goed; we zouden graag de stap zetten naar het meten van de effecten van deze brede aanpak.’

Weerbarstige uitvoering

Wethouder Marijn van Ballegooijen herkent hoe complex de levens van burgers kunnen zijn. Het lukt gemeenten weliswaar steeds beter om zorg en welzijn met elkaar te verbinden, toch is het geheel volgens hem nog ‘een ingewikkelde machine’. Soms kom je er simpelweg niet uit. Voor Amstelveen was het reden het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) aan de slag te laten gaan met de twintig ‘moeilijkste situaties’. Van Ballegooijen: ‘Het gaat om mensen met problemen op meerdere levensterreinen. Ik dacht vooraf: nu gaat blijken dat de regels veel te strak zijn en dat er geen ruimte is voor maatwerk. Maar dat is niet echt het probleem. Veel relevanter is de les: ga écht met elkaar samenwerken.’ Hij noemt het voorbeeld van een vrouw met heel hoge stookkosten. Haar casusregisseur stelde voor geld te geven voor betere isolatie. Maar een andere beleidsafdeling wilde liever een ‘integrale oplossing’. Van Ballegooijen: ‘Die mevrouw heeft maanden in de kou gezeten omdat wij er niet uitkwamen. Iedereen wil het goede doen, maar de uitvoering is weerbarstig.’

Praktische samenwerking

Guus van Bork kent de complexiteit vanuit het perspectief van de zorgverzekeraars. Samen het goede doen is een kwestie van aanpakken. Zoals hij tijdens de talkshow zei: ‘Gedoe is gewoon je werk.’ Het valt hem op dat de uitvoering soms vasthoudt aan regels die niet meer gelden. ‘De vijfminutenregistraties in de wijkverpleging zijn allang afgeschaft, maar sommige organisaties hanteren ze nog steeds. Dan zit het stelsel niet in de weg, maar belemmert de uitvoeringspraktijk zichzelf.’ Voor goede hulp aan mensen met een psychische kwetsbaarheid moet je over domeingrenzen gaan. Ook daar gaat het erom te weten wat je samen wilt bereiken. Van Bork wijst op het convenant ‘Sterk door werk’, waarin verzekeraars optrekken met onder meer gemeenten en beroepsorganisaties. Het doel is dat mensen met een ggz-behandeling – maar zonder werk – weer de weg naar betaald werk vinden. Dat kan volgens Van Bork alleen maar als alle verantwoordelijken nauw samenwerken.

Verbindende functie

Tijdens de talkshow zei Kemp dat je het principe ‘de cliënt centraal’ op alle lijnen binnen organisaties moet doorvoeren, Dat vraagt volgens haar om ander leiderschap. ‘Het is een van de zeven lessen uit een rapport van de Nederlandse GGZ over Innovatieve ambulante ggz in de wijk. Concreet betekent het onder meer: geef situationeel leiding, passend bij de praktijk. En: durf te vertrouwen op je professionals en geef ze de ruimte.’ In Drenthe lijkt dat inmiddels goed gelukt, gezien het draagvlak voor de teams in de wijk. Toch is voor een heuse continuering volgens Kemp moed nodig, namelijk om organisatiebelangen ondergeschikt te maken aan de integrale aanpak. ‘Je zult verbindende functies moeten hebben in een regio, personen die domeinoverstijgende samenwerking kunnen faciliteren. We zijn nu op zoek hoe deze rol zo goed mogelijk te positioneren. En er ook structurele middelen voor te vinden.’

Structuren loslaten

Ook Van Ballegooijen ziet een duidelijke uitdaging in het leiderschap. En die uitdaging geldt bestuurders bij gemeenten, verzekeraars én aanbieders. ‘Wie A zegt, moet ook B zeggen. Laat oude structuren en culturen los, als dat nodig is om het nieuwe mogelijk te maken. Dat vraagt lef, want aan de voorkant kun je niet voorspellen waar je uitkomt, A zeggen kan onvoorziene consequenties hebben, en die moet je aanvaarden.’ Van Ballegooijen is blij met de spiegel die IPW de gemeente ook wat dit betreft voorhoudt. ‘We leren dat ook wij iets te doen hebben met elkaar. Idealen in de praktijk realiseren gaat niet vanzelf.’ De gemeenteraad heeft volgens de wethouder de rol om voor nog meer spiegels te zorgen. ‘We komen alleen verder met een kritische ombudsman, een goede klachtenafdeling en een stevige cliëntenraad. En met de rekenkamer als controleur.’ Van Bork sluit zich erbij aan. ‘Individuele professionals hebben zeker een verantwoordelijkheid, maar we moeten het ze wel mogelijk maken de dingen anders te doen als dat nodig is. Dat betekent ook – om het zo maar even uit te drukken – voldoende netto patiëntentijd. Laten we samen gaan bedenken: op deze manier kan het wél.

Meer weten over het thema Financiering en Organisatie? Hoe kunnen we mensen op maat ondersteunen zonder klem te komen zitten in de vereisten van de systemen?

Personalia

  • Willemijn Kemp, Vital Interest, programmamanager Optimaal Leven Drenthe
  • Marijn van Ballegooijen, wethouder van Amstelveen
  • Guus van Bork, adviseur bij Zorgverzekeraars Nederland, de koepel van zorgverzekeraars, en bestuurslid bij Kenniscentrum Phrenos

Meer over Beweging in kwetsbaarheid

Van januari tot en met juni 2021 besteedden ZonMw, VNG en Impuls Werkplaats onder de noemer Beweging in kwetsbaarheid’ aandacht aan verschillende thema’s die bijdragen aan een meer inclusieve samenleving met passende zorg en ondersteuning voor (psychisch) kwetsbare mensen. Met een maandelijkse talkshow, podcasts en publicaties.

Colofon tekst Marc van Bijsterveldt, portretten aangeleverd door de geïnterviewden.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website