Minder ‘bedden’ in de ggz, meer ambulante begeleiding. Deze afspraken uit het Hoofdlijnenakkoord geestelijke gezondheidszorg tussen overheid en veld, gelden ook bij ernstige psychiatrische problemen. In Utrecht werken gemeente en zorgverzekeraar samen aan een ‘integraal aanbod’ voor deze groep.

Mensen met ernstige psychiatrische problemen, die soms ook verward gedrag vertonen, wonen steeds vaker thuis. Hun eventuele hulp komt zowel vanuit het gemeentelijk domein (begeleiding bijvoorbeeld) als de Zorgverzekeringswet (behandeling). Met een speciale subsidie (zie kader) stimuleert ZonMw gemeenten en zorgverzekeraars om samen een integraal aanbod te realiseren. Marga Vink, beleidsmedewerker maatschappelijke opvang bij de gemeente Utrecht:

‘Mensen met een psychotische kwetsbaarheid, bijvoorbeeld, hebben vaak ook problemen op andere levensgebieden: geld, relaties, wonen, werk. Echte hulp vraagt om samenwerking vanuit sociaal domein én gezondheidszorg. Dus niet alleen behandelen, maar ook begeleiden naar werk als iemand dat vraagt.’

Meer nodig

Utrecht is al langer met zo’n samenwerking bezig. Vink: ‘Het afbouwen van bedden kan alleen als je in de wijk ook wat opbouwt. Zodat je mensen in hun leefomgeving kunt ondersteunen, los van het domein waaruit de hulp of begeleiding wordt gefinancierd.’ Een van de partners is zorgverzekeraar Zilveren Kruis. Peter van Zuidam, zorginhoudelijk adviseur ggz: ‘Wij vergoeden de behandeling, maar weten dat mensen vaak meer nodig hebben. Schulden en andere problemen vergroten hun kwetsbaarheid, dus daar moet je óók iets mee. In Utrecht werken professionals uit de specialistische ondersteuning in het sociaal domein daarom samen met het specialistische behandelteam. Letterlijk, in één ruimte.’

Complexe systemen

Deze integrale aanpak is eerder uitgeprobeerd in twee proeftuinen in 2 buurten, vertelt Vink. ‘We spreken steeds meer over een integrale gebiedsgerichte aanpak, want soms is een wijk een betere schaal dan een buurt.’ De kern is dat alle betrokken partijen met elkaar samenwerken, van sociaal wijkteam tot huisartsen, en van de wijkagent tot de woningcorporatie. En vooral ook de ervaringsdeskundigen. Vink: ‘Niet iedereen schuift letterlijk aan bij het specialistische team, maar is wel nauw betrokken bij de afstemming.’ De subsidie van het Actieprogramma maakt het nu mede mogelijk de aanpak uit te rollen en acht gebiedsteams op te starten. Van Zuidam: ‘Het gaat niet vanzelf, alleen al omdat je te maken hebt met verschillende geldstromen. Mensen praten vaak over ontschotten, maar ik noem het liever omschotten. De schotten krijg je niet opgeruimd, maar met goede samenwerking kun je er wel omheen als ze te veel in de weg staan. We kijken naar wat kan en niet naar wat niet kan.’

 

Lichtere hulp

Zorgverzekeraars zijn uitvoerders van de Zorgverzekeringswet, de gemeente heeft vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning de regie in het sociaal domein. Hoe komt dat samen in de praktijk?

 

Van Zuidam: ‘Vanuit onze rol in het stelsel moeten we steeds laveren langs kwaliteit, doelmatigheid en toegankelijkheid. In deze samenwerking komt dat mooi samen. In de proeftuinen hebben we gezien dat een integrale aanpak de toegankelijkheid verbetert, maar ook leidt tot minder klinische opnames.’

Peter van Zuidam

Vink kijkt vanuit de gemeente vooral naar klanttevredenheid en tevredenheid in de wijk, en naar het effect van een aanpak op maatschappelijk herstel van burgers met problemen. ‘Mensen weten de ggz beter te vinden nu die in de wijk aanwezig is. En met consultatie van de psychiater – die nu letterlijk in de buurt is – kan sneller de juiste zorg worden ingezet.’ In het begin stijgt de vraag misschien, licht ze toe, omdat de ggz zichtbaarder is. Maar door de samenwerking kan hulp uiteindelijk vaak juist ‘lichter’ worden.

Psychische variatie

Vink zou meer beleidsvrijheid willen. Dus meer ruimte voor professionals om te kunnen doen wat nodig is, los van de schotten en regels die er zijn. Maar belangrijker vindt ze nog de ‘destigmatisering’ van psychische problemen. Zodat niet meteen iedereen aan geweld en overlast denkt bij verward gedrag, zoals nu nog vaak gebeurt. Dat is Van Zuidam ‘uit het hart gegrepen’, zegt hij. ‘Jim van Os, hoogleraar psychiatrie, sprak laatst over psychische variatie. Dat concept is essentieel als we met zijn allen naar inclusie willen, in plaats van het uitsluiten van mensen met problemen.’

Subsidie voor een integraal aanbod zorg en begeleiding voor mensen met verward gedrag

Deze speciale subsidieronde van ZonMw is bedoeld om gemeenten te ondersteunen in hun rol van regisseur, en hun uitvoeringspartners in hun verantwoordelijkheid bij de organisatie van integrale zorg en ondersteuning voor mensen met verward gedrag (jongeren of volwassenen). De subsidie is bedoeld voor 2 soorten projecten:

  • een startsubsidie om samenwerking tussen gemeente en zorgverzekeraar(s) en/of zorgaanbieder(s) op te zetten
  • een subsidie voor het uitvoeren van een concreet project: ofwel het geschikt maken van een bestaande faciliteit voor mensen met verward gedrag, ofwel een nieuwe pilot voor integraal aanbod

De subsidie die aangevraagd kan worden bij ZonMw bedraagt maximaal €20.000,- voor een startsubsidie en €100.000,- voor een uitvoeringssubsidie en heeft een looptijd van maximaal 4 respectievelijk 16 maanden. De eerstvolgende deadline is op 18 december 2018, 14.00 uur.
 

Redactie: Marc van Bijsterveldt, eindredactie: ZonMw

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website