Hoe kan slimme technologie senioren helpen om langer zelfstandig en zelfredzaam te blijven? Met het programma Active & Assisted Living (AAL) ondersteunt ZonMw projecten die zulke technologie ontwikkelen. Zes gedreven projectleiders lichten de nieuwste oplossingen toe.

Inhoud

LEAVES: Ondersteuning bij rouwverwerking

Foto van een oudere weduwe met een fotolijst in haar hand die haar dode man herinnert

Mensen ondersteunen bij hun rouwverwerking: dat is het doel van het project LEAVES. ‘We kwamen op het idee toen we in 2018 mensen van het Ouderenfonds spraken,’ vertelt projectleider Lex van Velsen. ‘Zij vertelden mij dat rouwverwerking in ons land grotendeels iets is wat je geacht wordt zelf te doen. Maar slechte verwerking kan leiden tot eenzaamheid en depressie.’

LEAVES gaat twee dingen ontwikkelen: een virtuele “stripfiguur” met wie je via de tablet gesprekken kunt voeren over rouw én een mechanisme om iemands mentale welbevinden te monitoren en zo nodig hulp te bieden. ‘De stripfiguur mag niet te jolig worden, maar ook niet te zwaarmoedig. En de hulp bieden we online of zo nodig offline.’

Wanneer is Van Velsen tevreden? ‘Persoonlijk zou ik heel gelukkig zijn als we ouderen straks echt kunnen helpen en als we onze oplossingen op de markt kunnen brengen. Coöperatie DELA doet ook mee.’

Meer weten?

MHealthINX: Stress op tijd aanpakken

Oudere man aan het werk achter een laptop

Het is een probleem dat nog niet veel aandacht krijgt, maar dat wel verdient: mensen tussen 55 en 65 jaar hebben de nodige stress. ‘Zij maken zich bijvoorbeeld veel zorgen over hoe hun pensioen eruit zal zien en ze melden zich daarom soms zelfs ziek,’ zegt Jan-Marc Verlinden, projectleider in Nederland. Het project MHealthINX gaat de stress in deze leeftijdsgroep meten en aanpakken met technologie.

‘De eerste stap is het meten van de stress door middel van sensoren. Dat is een uitdaging, want we zoeken een specifieke stressoorzaak én stress is iets subjectiefs. In fase twee gaan we aan specialisten vragen welke oplossingen zij kunnen bedenken, specifiek voor deze vormen van stress.’ In deze oplossende fase speelt ‘serious gaming’ (een game spelen en leren tegelijk) een belangrijke rol, belooft Verlinden: ‘Via virtual reality en augmented reality gaan we mensen wegwijs maken in hun leven na het pensioen.’

Meer weten?

Toilet4Me2: Toegankelijk toilet voor iedereen

bordjes voor het toilet

Liesbeth Gaasbeek stond er zelf ook van te kijken, van de hinder die mensen met een beperking, ouderen en mensen met obesitas ondervinden omdat ze buitenshuis vaak niet fatsoenlijk naar de wc kunnen. ‘Mensen nemen daardoor de gekste maatregelen. Ze eten of drinken vooraf niet, ze nemen imodium, hun partner moet altijd mee, of ze blijven maar thuis. Dat belemmert hun participatie.’ Toilet4Me2 richt zich op de ontwikkeling van een rolstoeltoegankelijk toilet voor een breder publiek. Denk aan een sta-op-hulpmiddel en/of lift en een wc-douche voor als je je niet meer zelf kunt reinigen.

De doelgroep wordt intensief betrokken bij dit project. Gaasbeek: ‘Het Toilet4Me2 is bedoeld voor semi-publieke plekken, zoals bibliotheken, theaters, winkelcentra en restaurants. In Nederland zijn heel weinig openbare toiletten; als erin wordt geïnvesteerd, is het goed als ze meteen geschikt zijn voor iedereen. Toiletbezoek mag voor niemand een belemmering zijn om de deur uit te gaan.’

Forto: Meet je spiervermoeibaarheid

ouder echtpaar heft gewichten in de sportschool

‘Herstelvermogen is essentieel als je ziek bent of een operatie moet ondergaan, maar neemt met het ouder worden vaak af,’ weet René Melis van het project Forto. ‘Doordat we herstelvermogen nog niet goed kunnen meten, komen ouderen die ziek worden regelmatig in problemen, bijvoorbeeld doordat hun behandeling te zwaar is. En verlies van herstelvermogen voorkomen is lastig zonder goede maat.’

Een collega in Brussel ontdekte dat spiervermoeibaarheid (hoe snel je spierkracht afneemt als je een spier continu aangespannen houdt) een goede indicator is. ‘Vandaar dat wij een apparaat ontwikkelen waarmee mensen zelf spiervermoeibaarheid kunnen meten.’ Het gaat om een ballonnetje (zoals we dat kennen van bloeddrukmeters) waar je langere tijd zo hard mogelijk in moet knijpen. Het is gekoppeld aan je smartphone. ‘Op deze manier kun je straks thuis je spiervermoeibaarheid meten. Deze informatie over herstelvermogen kunnen patiënt en hulpverlener vervolgens gebruiken om de behandeling aan te passen of herstelvermogen te verbeteren door training.’

Meer weten?

Guardian: Robot voorkomt uitval mantelzorger

oudere man in rolstoel met zorgrobot

Een robot ontwikkelen die bij ouderen thuis een oogje in het zeil houdt en zo voorkomt dat mantelzorgers overbelast raken en daardoor op hun werk afhaken. Dat is het doel van Guardian. ‘We richten ons nadrukkelijk op drie partijen,’ zegt projectleider Henk-Herman Nap. ‘Wat heeft de oudere nodig? Hoe wil de mantelzorger ontlast worden? En waar heeft de wijkverpleegkundige behoefte aan? Samen met hen werken we aan scenario’s om de robot te programmeren voor thuissituaties. De robot zal bijvoorbeeld in actie komen als iemand langere tijd niet beweegt, op de grond ligt, niet uit bed komt of niet eet en drinkt.’

Nap noemt nog twee belangrijke aspecten van het project. Ten eerste wordt onderzocht of er een goed businessmodel is op te zetten en ten tweede krijgen ook psychologische en sociale aspecten aandacht: ‘Wat vindt iemand een prettige afstand tot de robot? Wanneer moet de robot wel en niet spreken? En wat voor soort dialoog vinden mensen prettig?’

Cara2: Blijf comfortabel automobiel

oudere vrouw in de auto achter het stuur

Veel ouderen willen zo lang mogelijk comfortabel en veilig autorijden, maar dat is niet altijd eenvoudig. ‘Enerzijds koesteren senioren hun automobiliteit, want ze hebben het druk, willen naar de kleinkinderen en willen onafhankelijk blijven,’ zegt projectleider Guido Sluijsmans. ‘Anderzijds zijn ze soms onzeker in het donker of als het regent. Het reactievermogen vermindert en over de schouder kijken wordt lastiger.’

Om senioren te helpen bij het autorijden ontwikkelt het project Cara2 drie hulpmiddelen. De Cara Selftest verhoogt de bewustwording over je rijgedrag en biedt inzicht in alternatieven, bijvoorbeeld rijlessen of ondersteuning bij de overstap naar het ov. Cara My Road is een navigatiesysteem dat lastige situaties helpt omzeilen. En Cara My Coach is een cameraatje dat je achter de voorruit bevestigt, naar buiten gericht is en data oplevert waarmee de senior wordt gecoacht: Houd je je rijstrook aan? Houd je voldoende afstand voordat je inhaalt? ‘Uit eerder onderzoek weten we dat senioren best openstaan voor feedback en ondersteuning,’ zegt Sluijsmans. ‘Dit vervolgproject levert concrete producten en diensten op om als senior je automobiliteit te behouden.’

Meer weten?

© ZonMw 2020

Tekst Stan Verhaag Fotografie Shutterstock

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website