Hoe kan slimme technologie senioren helpen om langer zelfstandig en zelfredzaam te blijven? Met het programma Active & Assisted Living (AAL) ondersteunt ZonMw projecten die zulke technologie ontwikkelen. 8 gedreven projectleiders lichten de nieuwste oplossingen toe.

Inhoud

HAAL-project brengt dementieondersteuning in kaart

vrouw met kort grijs haar kijkt naar een punt buiten beeld.
Foto: silviarita (Pixabay)

Om duidelijk te maken wat HAAL (Healthy Aging Ecosystem for people with Dementia) inhoudt, is het goed om eerst te vertellen wat het niet is. Het is niet het zoveelste product dat mensen met dementie ondersteunt. Nee, HAAL wordt straks de ‘one stop shop’ die deze doelgroep vertelt bij welke producten zij baat kunnen hebben. Daarvoor hoef je alleen een profiel aan te maken op basis van je wensen en gedrag.

‘Er zijn al veel diensten en producten voor mensen met dementie,’ vertelt projectleider Henk Herman Nap. ‘HAAL brengt ze bij elkaar en helpt je om die ondersteuning te kiezen waar jij op dat moment behoefte aan hebt, want elk stadium van dementie – vanaf een niet-pluisgevoel tot en met opname in het verpleeghuis – brengt zijn eigen ondersteuningsbehoefte met zich mee.’ Zoals alle AAL-projecten werkt ook HAAL internationaal samen. ‘Met ons platform willen we goed werkende oplossingen ook een zetje geven richting de internationale markt,’ zegt Nap. Die uitwisseling werkt ook andersom. Zo is zorgorganisatie Cordaan geïnteresseerd in een Taiwanese multifunctionele mat die helpt bij valpreventie en die de slaapkwaliteit meet door middel van sensoren.

NEST biedt digitale revalidatieondersteuning

fysiotherapeut geeft uitleg aan een oudere man. Een oudere vrouw kijkt van een afstand toe.
Foto: nationaal programma ouderenzorg

Neurorevalidatie efficiënter én goedkoper maken: dat is het doel van NEST, Neurorevalidation Ecosystem for Sustained Therapy. De winst voor de cliënt is dat hij of zij sneller/beter revalideert én in een vertrouwde omgeving. Dat leidt tot een betere kwaliteit van leven.

Van neurorevalidatie spreken we als iemand hersenletsel heeft opgelopen, bijvoorbeeld door een beroerte, TIA of hersenbloeding. NEST gaat ervan uit dat er nog winst te behalen valt als iemand na revalidatie in de kliniek weer naar huis gaat: ‘We zijn ervan overtuigd dat we thuistraining kunnen stimuleren als we slim gebruik maken van ict-mogelijkheden,’ zegt Remco Hoogendijk. De ict (denk aan sensoren, smartwatches en apps op je mobiel) heeft een tweeledig doel: enerzijds stimuleert het de patiënt om ook thuis in beweging te blijven (‘Loop vandaag 2.000 stappen’, ‘Ga vijf minuten wandelen’), anderzijds meet het de resultaten van alle inspanningen en stuurt deze naar het ziekenhuis cq. de fysiotherapeut. ‘Deze persoonlijke feedback en duiding motiveert de patiënt en zijn directe omgeving, want ze zien vooruitgang terug in de cijfers. Ook kan de fysiotherapeut gerichter tips geven.’

Easierphone vergemakkelijkt gebruik van je mobiel

oudere man met roze shirt loopt in het park en kijkt naar zijn mobiele telefoon, die hij in zijn handen heeft
Foto: Joshua Woroniecki (Pixabay)

De naam zegt het al: Easierphone maakt het gebruik van je mobiele telefoon makkelijker. Daar is een markt voor, want vooral voor oudere mensen is zo’n telefoon al snel een onontwarbare kluwen van knopjes en geluidjes, van functies en opties. Wie Easierphone installeert, ziet minder buttons, die bovendien groter en duidelijk zijn vormgegeven. Er is een vereenvoudigd hoofdscherm en iemands meest gebruikte contacten zijn snel op te roepen. Bovendien is het scherm te delen met een tweede gebruiker, zoals een familielid of een mantelzorger. Die kan op afstand meekijken en meehelpen en kan een signaal krijgen als iemand zijn telefoon een dag niet heeft aangeraakt. Ook een stappenteller kun je delen met iemand anders, zodat je samen kunt werken aan je eigen conditie.

Coördinator Andries Stam wijst op de sociale voordelen die al deze techniek met zich meebrengt: ‘Easierphone vergemakkelijkt het contact met je naasten en verkleint dus de afstand. Zo verhoogt deze app de kwaliteit van leven.’ De versie van Easierphone voor Android (iOS wordt niet langer ondersteund) die halverwege 2022 moet verschijnen, wordt op dit moment door ouderen in pilots getest.

Meer informatie

Meer weten over Easierphone en het laatste nieuws? Kijk op de website: easierphone.com

Anathema stimuleert seksuele gezondheid

Een oudere man en vrouw liggen in bed onder de lakens. Ze spieken net boven de lakens uit en kijken vrolijk.
Foto: Shutterstock

Het was nog behoorlijk spannend hoe senioren zouden reageren op het onderwep seksuele gezondheid en intimiteit en of ze ervoor open zouden staan om erover te praten. De uitkomst van een onderzoek stelde projectleider Nora Ramadani (werkzaam bij ouderenorganisatie KBO-PCOP) echter volledig gerust: ruim 1.200 senioren vulden de vragenlijst over het onderwerp in. Vandaar dat Nora Ramadani er alle vertrouwen in heeft dat de app Anathema een succes wordt.

Anathema biedt senioren de kans online gebruik te maken van seksuele gezondheidsinterventies. Volgend jaar moet een prototype klaar zijn: ‘Het idee is om traditionele face-to-face interventies nu online aan te bieden. Daarnaast biedt de app toegang tot informatie, bijvoorbeeld over fysieke veranderingen of het feit dat de helft van de mensen die antidepressiva slikt geen orgasme meer kan krijgen. Tot slot verwijzen we door naar eventuele psychologische hulp.’ Vergeet ook niet, zegt Ramadani, dat de huidige generatie ouderen weinig toegang hebben gehad tot voorlichting over seksuele gezondheid. ‘Ook op ouderen en intimiteit rust in onze maatschappij nog altijd een taboe.’

Oproep

Anathema wil samenwerken met (zorg)professionals op het gebied van seksuele gezondheid. Geïnteresseerd? Neem contact op met nora.ramadani@kbo-pcob.nl

Got-IT gaat ontwikkelaars van e-health helpen

Foto: Pixabay

Als je weet dat veel senioren moeite hebben met het ontcijferen van gezondheidsinformatie op websites en apps, wat kun je daaraan dan doen? Het project Got-IT kiest voor een originele aanpak: het gaat ontwikkelaars helpen om sites en apps te bouwen die iedereen snapt. ‘Senioren hebben moeite om e-health-informatie te lezen,’ zegt projectleider Lex van Velsen. Got-IT wil daar verandering in brengen.

Got-IT is gericht op 3 onderdelen. Ten eerste ontwikkelaars bewust maken van het probleem: ‘Ontwikkelaars kunnen zich maar moeilijk verplaatsen in de doelgroep senioren. Maar zij hebben moeite om grafieken te lezen en om algemene informatie te herleiden tot zichzelf. Ook jargon gaat hen boven de pet.’ Ten tweede moeten nieuwe ontwerprichtlijnen rekening houden met de doelgroep. Van Velsen geeft als voorbeeld de ‘graded activity schema’s’, die veel gebruikt worden in de revalidatiezorg: ‘De kunst is om zulke data overzichtelijk te presenteren.’ Tot slot moet er een online community van ontwikkelaars komen waar zij hun kennis en ervaringen kunnen delen. ‘Het leuke is dat we ons niet richten op de doelgroep, maar op onszelf als ontwikkelaars,’ zegt Lex van Velsen. ‘De bewustwording moet zich als een olievlek gaan verspreiden.’

Best practice

Een service die wél mooi rekening houdt met de e-healthvaardigheden van senioren, is Anne4Care. Een digitale avatar die ondersteunt in het dagelijks leven. Kijk voor meer informatie over Anne op anne4care.nl

Forto 2.0: zegt ‘spiervermoeibaarheid’ iets over herstelcapaciteit?

Foto: Shutterstock

Zegt je spiervermoeibaarheid – ofwel: hoe snel je spierkracht afneemt als je een spier continu aangespannen houdt – iets over je fysieke herstelvermogen na een ingreep of ziekte? Ja, denken wetenschappers. Nu is het tijd om de theorie te staven in de praktijk. Vandaar het project Forto 2.0.

Forto 2.0 is een vervolg op het project waarin een apparaat werd ontwikkeld waarmee je je spiervermoeibaarheid zelf kunt meten. Het gaat om een ballonnetje (bekend van bloeddrukmeters) waar je langere tijd zo hard mogelijk in moet knijpen en dat gekoppeld is aan je smartphone. In het vervolgproject wordt het ballonnetje getest door 110 mensen die revalideren na een heupfractuur en 160 willekeurige thuiswonende ouderen. Zo wil het project bewijzen dat de hersteltheorie klopt. ‘Mocht blijken dat je spiervermoeibaarheid inderdaad voorspellende waarde heeft qua herstelvermogen, dan is dat belangrijke informatie,’ zegt projectleider René Melis. ‘We kunnen mensen dan beter voorbereiden op een ingreep, bijvoorbeeld door oefeningen voor te schrijven of voeding aan te passen. Ze herstellen dan sneller en beter van een operatie en daardoor stijgt de kwaliteit van leven.’

Ucollect gaat voor slimme urineopvang

arts met mondkapje houdt een potje met een urinemonster vast. Hij zit achter zijn microscoop.
Foto: Shutterstock

Om een urineweginfectie – een van de meest voorkomende infecties bij senioren – vast te stellen, moet urine afgenomen worden, maar met de huidige methoden is dat erg lastig. ‘Er is maar 10 ml urine nodig om onderzoek te kunnen doen,’ weet Mark Tutelaers, projectleider van Ucollect. Maar met de manieren waarop het opvangen van urine nu gebeurt, is het erg behelpen: het duurt vaak lang voordat iemand überhaupt kan plassen, het opvangen is een enorm gedoe, het is lastig de juiste hoeveelheid (10 ml is meestal genoeg) op te vangen én de urine is dan niet schoon. ‘Wij willen iets ontwikkelen dat makkelijk te plaatsen is, dat voorzien is van een reservoir dat de hoeveelheid urine kan detecteren én dat via een app een seintje geeft zodra de cassette met urine weer verwijderd kan worden.’

Ucollect gaat daarom werken aan een prototype voor een nieuwe opvangmethode. Een soort cassette die urine opvangt bij vrouwen met blaasproblemen (90 procent van hen heeft urinewegproblemen, bij mannen is dat 20 procent). Zo moet het afnemen van urine straks minder oncomfortabel zijn voor senioren met een urineweginfectie.

SmartSE benut potentie van 50+’ers

oudere vrouw en jonge vrouw zitten samen achter een laptop. De oudere vrouw helpt de jongere bij haar onderneming.
Beeld: Shutterstock

Hoe kunnen vijftigplussers hun capaciteiten nog beter blijven benutten? Op die vraag stort het project SmartSE zich. ‘De ervaring leert dat deze doelgroep méér zou kunnen betekenen via ondernemerschap,’ zegt projectleider Hub Jongen. ‘Ten eerste kunnen ze met hun kennis en ervaring als mentor/adviseur fungeren voor startups. Optie 2 is om zélf als ondernemer aan de slag te gaan. Wij willen hindernissen wegnemen.’ Vandaar de naam: Smart Senior Entrepreneurship ofwel: slim ondernemerschap door senioren.

Om de wensen in kaart te brengen, vindt deze zomer eerst een enquête én een digitale workshop plaats. Daarna wil SmartSE een online platform creëren waar senioren hun ervaring kunnen delen en startups hun behoeften aan ondersteuning –¬ noem het een datingsite. ‘Senioren en startups hebben hun eigen netwerk,’ weet Hub Jongen. ‘Wij brengen ze samen.’ Belangrijk is de internationale samenwerking: ‘Onze partners in Noorwegen zijn sterk in het vinden van senioren, onze partners in Roemenië en Denemarken weten de startups te vinden. Zelf ben ik werkzaam bij WorldStartup; wij werken ook met startups én hebben ervaring met de inzet van mentoren via onze Dutch Mentor Community. Samen hebben we de juiste kennis om startups en senioren dichter bij elkaar te brengen.’

© ZonMw 2021

Auteur Stan Verhaag Fotografie Shutterstock / Pixabay

Meer weten over technologie voor ouderen?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website