Afsluitende column door programmacommissielid Leen van Leersum

Wat heeft vijf jaar aandacht voor verward gedrag opgeleverd? In ieder geval (nog) niet de ‘sluitende aanpak’ die het Aanjaagteam voor ogen had. Wél veel debat, experimenten en proeftuinen.

 "Maatwerk en samenwerken is de logische werkwijze voor hoe we als samenleving omgaan met kwetsbare groepen en lastige en complexe sociale vraagstukken."

Beweging in kwetsbaarheid

Van januari tot en met juni 2021 besteedden ZonMw, VNG en Impuls Werkplaats onder de noemer Beweging in kwetsbaarheid’ aandacht aan verschillende thema’s die bijdragen aan een meer inclusieve samenleving met passende zorg en ondersteuning voor (psychisch) kwetsbare mensen. Met een maandelijkse talkshow, podcasts en publicaties.

Kansrijk en kansarm

Debat over het stigma dat verward gedrag potentieel gevaarlijk is, terwijl de feiten uitwijzen dat mensen met verward gedrag veel vaker ‘slachtoffer’ dan ‘dader’ van gevaarlijk gedrag zijn. Debat over dat dwang zelden of nooit echt iets oplost. Sterker nog: dwang heeft vaak een averechtse en traumatiserende uitwerking, die verwardheid juist versterkt. Debat over dat verward gedrag raakt aan het vraagstuk van de toenemende verschillen in gezondheid, inkomen en opleiding. Kortom: de verschillen tussen kansrijk en kansarm. Debat over het benutten van de ervaringen van burgers, personen met verward gedrag en hun familie en de positie van ervaringsdeskundigen.

Verwarring en overtuiging

Naast de nodige verwarring gaf deze vijf jaar mij de overtuiging dat maatwerk en samenwerken nodig zijn bij het voorkomen, oplossen en kunnen omgaan met verwardheid. Allereerst vraagt dat om samenwerking met de persoon met verward gedrag, met zijn of haar naasten en met al de maatschappelijke partijen binnen zorg en veiligheid die bijdragen aan het voorkomen, oplossen en kunnen omgaan met verwardheid. Van lieverlee raak ik er ook van overtuigd dat maatwerk en samenwerken de logische werkwijze is voor hoe we als samenleving omgaan met kwetsbare groepen en lastige en complexe sociale vraagstukken zoals armoede, laaggeletterdheid, eenzaamheid, gezondheidsverschillen en de toenemende tweedeling tussen kansrijke en kansarme groepen.

Logische werkwijze

Maatwerk en samenwerken betekent een werkwijze die ook kan leiden naar een inclusieve samenleving, waarbij contact maken en vertrouwen opbouwen meer de ambities zijn dan polariseren, juist nu relevant in tijden van toenemende radicalisering. Een werkwijze die variatie omarmt en verbindt in de overtuiging dat te veel orde een samenleving kwetsbaar maakt. Een werkwijze waarbij burgers en ervaringsdeskundigen echt invloed hebben en burgerinitiatieven gemeengoed zijn. Een werkwijze waarbij wordt samengewerkt tussen de domeinen zorg, welzijn, werk, inkomen, veiligheid, onderwijs, cultuur en wonen.

Inclusieve samenleving

Een werkwijze van maatwerk en samenwerking zorgt voor beleid dat gericht is op een inclusieve samenleving, die uitgaat van de kracht en autonomie van de burger en waarin aandacht is voor kwetsbare groepen om zodoende de kloof tussen kansrijk en kansarm te verkleinen. Dit leidt tot een samenleving waarin we naar elkaar omzien en signalen geven als we ons zorgen maken. Maar ook tot een samenleving die niet onnodig verwardheid veroorzaakt. Zeker in tijden van corona extra relevant. Het klinkt zo eenvoudig, maar is o zo complex!

Leen van Leersum,
Lid ZonMw-commissie Actieprogramma lokale initiatieven voor mensen met Verward Gedrag
Voormalig lid Aanjaagteam Verwarde Personen

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website