In de gemeente Den Haag worden matchmaking, werkervaringsplaatsen en vrijwilligerswerk ingezet om vluchtelingen met een verblijfsstatus te begeleiden naar werk. Beleidsonderzoeksbureau Regioplan bracht de effectiviteit en de werkzame elementen in kaart.

Het vinden van een betaalde baan is geen gemakkelijke opgave voor vluchtelingen met een verblijfsvergunning, ook wel status- of vergunninghouders genoemd. Een overgrote meerderheid van deze nieuwkomers is afhankelijk van een bijstandsuitkering. In de gemeente Den Haag wordt op verschillende manieren geprobeerd hen te begeleiden naar werk: vroegtijdig interveniëren, persoonlijke begeleiding bieden en hen direct in contact brengen met werkgevers in de regio.

Aanbevelingen voor gemeenten

  • Zet in op intensief klantmanagement met maatwerk. Dat vergt wel dat professionals voldoende tijd en handelingsruimte hebben.
  • Onderken het belang van regievoering en continuïteit van de begeleiding van statushouders, zodat er geen gaten in de begeleiding ontstaan.
  • Reserveer een belangrijke plek voor werkgevers in de begeleiding van statushouders naar werk. Beperk je daarbij niet tot werkgevers die al ervaring hebben met statushouders.
  • Zet in op continuïteit van beleid en leer van opgedane ervaringen in de begeleiding van statushouders naar werk.

Economisch niet zelfstandig

Uit het onderzoek blijkt dat het aan het werk helpen van statushouders een lange adem vereist. De arbeidsmarktparticipatie van de doelgroep ligt in Den Haag niet hoger dan het landelijk gemiddelde. De meerderheid is werkzaam in horeca, detailhandel en uitleenbedrijven, maar vaak nog wel op basis van een flexibel arbeidscontract. Hun salaris is merendeels onvoldoende voor een economisch zelfstandig bestaan.

Maatwerk

De onderzoekers onderscheiden drie manieren om de kans op arbeidsparticipatie te vergroten. Ten eerste het bieden van maatwerk, iets waarvoor professionals voldoende tijd en ruimte nodig hebben. Een belangrijk onderdeel van dit maatwerk in de begeleiding is de ‘realitycheck’, waarbij zowel statushouders als werkgevers worden geconfronteerd met reële kansen, wensen van werkgevers en belemmeringen van statushouders. Dit werkt - wederzijds - realistische verwachtingen over werkmogelijkheden in de hand en kan daardoor motiverend werken.

Over het onderzoek

Regioplan onderzocht samen met Gemeente Den Haag de opbrengsten van de gekozen aanpak. Daarbij werden eerst de aanpak en beleidstheorie achter de Haagse aanpak beschreven. Daarna analyseerden de onderzoekers de precieze inzet van de verschillende instrumenten: het matchen, het trainen van werknemersvaardigheden en taalvaardigheid en de begeleiding naar vrijwilligerswerk. Om de relatie te leggen met de uitstroom van statushouders naar betaalde arbeid, werden de gegevens gekoppeld aan microdata van het CBS. Een kwalitatief onderzoek onder vluchtelingen, werkgevers en uitvoerders van het gemeentelijke beleid moest de werkzame elementen in de begeleiding blootleggen.

Vliegende start

Een ander werkzaam element is de ‘vliegende start’ van de begeleiding, waarbij cliënten binnen enkele maanden na statusverlening een intakegesprek krijgen. Deze snelle begeleiding is van belang om statushouders te activeren en te motiveren voor werk. Ook continuïteit is belangrijk, want in de praktijk schort het nog wel eens aan een goede overdracht tussen begeleiders, constateren de onderzoekers. Door bij de begeleiding te voorzien in één regiehouder wordt het overzicht bewaard over alle vormen van ondersteuning en kan worden voorkomen dat iemand tussen wal en schip valt of juist overlappende begeleiding ontvangt vanuit verschillende dienstverleners.

Werkgevers betrekken

Ten slotte is het beter betrekken van werkgevers effectief. Instrumenten, zoals matchingsevents en proefplaatsingen zijn kansrijk, al wijzen de onderzoekers er wel op dat uit de analyse blijkt dat deze instrumenten vooral worden ingezet bij statushouders met een relatief kleine afstand tot de arbeidsmarkt. De onderzoekers bevelen aan om bij dergelijke instrumenten niet alleen werkgevers te betrekken die al ervaring hebben met statushouders.

Dit artikel is in iets beknoptere vorm eerder verschenen in Mediator 42 van ZonMw

Vakkundig aan het werk

Om gemeenten beter op weg te kunnen helpen, voert ZonMw op verzoek van het ministerie van SZW en in nauwe samenwerking met Divosa, SAM, VNG, UWV en VWS het kennisprogramma Vakkundig aan het werk uit. Dit programma levert kennis op voor gemeenten om de dienstverlening op het terrein van Werk en Inkomen te verbeteren. Onder meer over effectieve aanpakken om vergunninghouders te ondersteunen in het krijgen en behouden van regulier betaald werk.

Meer weten?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website