Er is een tijd van komen en van gaan. Ik ga nu. Zo’n 6,5 jaar ben ik voorzitter geweest van het ZonMw-programma 'Palliantie. Meer dan zorg'. Er mocht een substantieel subsidiebedrag verdeeld worden om de palliatieve zorg naar een hoger plan te tillen. Op uiteenlopende onderwerpen werden oproepen geplaatst waarvoor ‘het veld’ plannen kon indienen - voor onderzoek om kennis te verwerven en om kennis in de praktijk toe te passen. In de loop der jaren zijn er enkele honderden projectvoorstellen gepasseerd. Ruim de helft daarvan is gehonoreerd; de rest moest helaas worden afgewezen. En dat alles in ‘fair process’ door een commissie van onafhankelijke deskundigen uit het veld, ondersteund door het bureau van ZonMw.

In kleine stapjes naar verbetering

Helaas zijn er ook projecten mislukt en stopgezet, projecten die vertraging hebben opgelopen of die niet de klinkende resultaten hebben gebracht waarop zo vurig was gehoopt. Opnieuw is gebleken dat veranderingen tijd kosten - altijd weer meer dan aanvankelijk gedacht - en dat maakbaarheid aan beperkingen gebonden is, verbetering met kleine stapjes gaat en dat een lange adem nodig is. Dat geldt niet alleen voor implementatie, respectievelijk de tijd die het ‘kennelijk’ kost voordat nieuwe kennis in de praktijk wordt toegepast, maar zeker ook voor een cultuuromslag - een verandering in denken, houding en gedrag. Het is daarom erg fijn dat er inmiddels een Palliantie II is, dat loopt van 2021-2026; en misschien is er daarna nog wel een Palliantie III nodig.

Gewoon goede zorg

Nu hangen ontwikkelingen in de palliatieve zorg natuurlijk niet alleen af van een onderzoeksprogramma als Palliantie. Dat te denken zou misplaatste hoogmoed zijn. In de wereld van de palliatieve zorg zijn er gelukkig veel meer factoren - zoals het kwaliteitskader - en actoren - zoals PZNL, de Expertisecentra Palliatieve Zorg, de consortia en de netwerken. Maar ook in de gezondheidszorg als geheel zie je veranderingen in denken en doen die al langer gemeengoed zijn binnen de palliatieve zorg. In steekwoorden: gepersonaliseerde zorg, samen beslissen, proactieve zorgplanning, multidisciplinair samenwerken en focus op kwaliteit van leven. Kennelijk is het concept van palliatieve zorg gewoon goede zorg, waarbij we van palliatieve zorg spreken in het geval van een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid. Kortom, de zogenoemde ‘curatieve’ en de zogenoemde ‘palliatieve’ zorg groeien naar elkaar toe en raken geïntegreerd. Dat is de ‘verdienste’ van beide: curatief ziet in dat “niet alles wat kan, hoeft” en palliatief is geprofessionaliseerd.

Van buitenbeentje naar geaccepteerd

De palliatieve zorg transformeert zich van een welwillend bezien buitenbeentje naar een geaccepteerd en gewoon (maar wel) bijzonder onderdeel van de zorg. Regulier, zowel inhoudelijk, organisatorisch als financieel. Dat is een verheugende ontwikkeling. Als Palliantie I daar een bijdrage aan heeft geleverd, dan is dat vooral de verdienste van mijn (voormalige) commissieleden en de bureaumedewerkers van ZonMw. Ik wens mijn opvolger Pim van Gool en de nieuwe commissie veel succes bij de verdere professionalisering en regularisering van de palliatieve zorg. En Pim c.s.: vergeet svp niet dat het meten, verbeteren en tonen van de kwaliteit nog wel een impuls kan gebruiken!

Gerrit van der Wal
Oud-voorzitter programmacommissie Palliantie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website