Zevende congres Goed Gebruik Geneesmiddelen: 'Geneesmiddelen in de praktijk'

Inhoud

Beeld congres zaal impressie

Met het congres ‘Geneesmiddelen in de praktijk’ hield het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) op 4 april 2019 zijn zevende jaarlijkse congres. Presentaties van recent onderzoek, paneldiscussies en brainstormsessies inspireerden de deelnemers te reflecteren op de ontwikkelingen van morgen. In deze digitale publicatie een impressie van de dag.

Het zevende GGG-congres, gehouden in de Beurs van Berlage te Amsterdam, stond in het teken van gepast gebruik van geneesmiddelen. Hoe kunnen we geneesmiddelen zo inzetten dat de patiënt er optimaal van profiteert? En wat is daarbij de onmisbare rol van eerstelijns zorgprofessionals? Het gevarieerde programma belichtte zoals altijd de resultaten van GGG-projecten en andere innovatieve onderzoeksprojecten. Daarnaast kwamen ter inspiratie én navolging mooie voorbeelden aan bod van nieuwe initiatieven en ontwikkelingen uit de dagelijkse praktijk.

Opening congres

Bekijk de openingsfilm van het congres

Jeroen Geurts: ‘De hekjes tussen de disciplines moeten weg’

Prof. dr. Jeroen Geurts, ZonMw-voorzitter sinds 2016, is hersenonderzoeker en hoogleraar Translationele Neurowetenschappen bij het VUmc. Als wetenschapper heeft hij dagelijks met ingewikkelde problemen rond aandoeningen als MS, Parkinson en Alzheimer te maken. Na een korte trailer als aftrap en kennismaking met de onderwerpen van het congres interviewde dagvoorzitter Inge Diepman hem. ‘Geneeskunde wordt steeds meer een kwestie van netwerken.’

Opening GGG-congres podium
Dagvoorzitter Inge Diepman en ZonMw-voorzitter Jeroen Geurts openen het congres

Plenair ochtend: 'Voorkomen beter dan genezen? De waarde van preventieve geneesmiddelen'

Ab Osterhaus: ‘We hebben goede rolmodellen nodig’

Onder de titel 'Vaccinatie: een miskende victorie?' opent prof. dr. Ab Osterhaus (University of Veterinary Medicine Hannover) het eerste plenaire programmaonderdeel ‘Voorkomen beter dan genezen?’ Als eerste van drie sprekers over de waarde van preventieve geneesmiddelen, belicht hij de bijdrage van het rijksvaccinatieprogramma.

Prof. dr. Ab Osterhaus
Prof. dr. Ab Osterhaus: 'Veel mensen onderschatten het probleem van mazelen'

Hanneke Schuitemaker: ‘Er zijn goede kansen voor een effectieve hiv-vaccinatie’

‘De weg naar een hiv-vaccin en verder...’ Dat is de titel van de presentatie van prof. dr. Hanneke Schuitemaker, hoogleraar Virologie aan de Universiteit van Amsterdam en werkzaam bij Janssen Vaccines. Dit bedrijf ontwikkelt vaccins tegen onder meer Ebola, Zika en hiv. Welke uitdagingen zijn er en hoe gaat een bedrijf als Janssen daar mee om? ‘De weg naar een hiv-vaccin zit vol hobbels en gaten.’

Prof. dr. Hanneke Schuitemaker
Prof. dr. Hanneke Schuitemaker: 'Het is een zaak van lange, lange adem'

Philip Scheltens: ‘Je wilt kunnen ingrijpen voordat mensen dement worden’

In zijn plenaire bijdrage ‘De toekomst zonder dementie’ schetst prof. dr. Philip Scheltens van het Amsterdam UMC - locatie VUmc enkele ontwikkelingen op het gebied van de ziekte van Alzheimer. Is preventie mogelijk, onder meer met de inzet van nieuwe medicijnen? Komt een wereld zonder dementie in zicht? ‘We moeten mensen in dementieonderzoek gaan includeren die nog heel vroeg in het ziekteproces zitten.’

Prof. dr. Philip Scheltens
Prof. dr. Philip Scheltens: 'Nu grijpen we pas in als mensen dement worden'
Zaalimpressie bij stemming
De zaal stemt op stellingen met behulp van gekleurde kaarten

Subsessies ochtend

Tijdens 7 ochtend- en 7 middagsubsessies kwamen uiteenlopende onderwerpen aan bod die direct of breder gerelateerd zijn aan (de doelstellingen van) het GGG-programma. Hieronder treft u een impressie van de betreffende subsessies, de presentaties en eventuele links naar de GGG-projecten.

1. Veranderen van voorschrijfgedrag van antibiotica, een abc'tje! Of toch niet?

Sessievoorzitter:

Dr. Desirée Beaujean

Sprekers:

  • Prof. dr. Suzanne Geerlings (Amsterdam UMC - locatie AMC)
  • Prof. dr. Jan Prins (Amsterdam UMC - locatie AMC)
  • Drs. Nonke Hopman (Universiteit Utrecht)
  • Dr. Eefje de Bont (Maastricht UMC+)

Het zorgvuldig omgaan met het voorschrijven van antibiotica is vaak een uitdaging en heel belangrijk om antibioticaresistentie tegen te gaan. Tijdens de sessie over gedragsverandering rondom het voorschrijven van antibiotica delen onderzoekers resultaten, succesfactoren en aandachtspunten die voortkomen uit hun door ZonMw gefinancierde projecten. Zowel vanuit de eerste lijn, tweede lijn en dierenartspraktijken worden ervaringen uitgewisseld. De sessie wordt druk bezocht door diverse disciplines; naast apothekers, verpleegkundigen en (huis)artsen tonen ook beleidsmakers en de farmaceutische industrie veel interesse.

Prof. dr. Suzanne Geerlings vertelt over de ontwikkeling van een checklist met kwaliteitsindicatoren
Prof. dr. Suzanne Geerlings vertelt over de ontwikkeling van een checklist met kwaliteitsindicatoren

2. Ouderen aan de pil

Sessievoorzitter:

Dr. Martin Smalbrugge

Sprekers:

  • Dr. Simon Mooijaart (LUMC)
  • Dr. Geert-Jan Geersing (UMC Utrecht | OLVG)
  • Dr. Monique Caljouw (LUMC) en drs. Paulien van Dam (LUMC)
  • Dr. Eric Geijteman (Erasmus MC)

Veruit de meeste geneesmiddelen worden gebruikt door (kwetsbare) ouderen. Maar studies naar de effecten van medicijnen worden zelden uitgevoerd in deze populatie. Wat maakt het belangrijk om dat juist wél te doen? Wat is er nodig om goed geneesmiddelenonderzoek te doen met ouderen? En hoe kunnen we kritisch blijven op het gebruik van geneesmiddelen door ouderen, vooral in de laatste levensfase?

Dr. Simon Mooijaart: 'Deze studie is juist zo opgezet dat zoveel mogelijk ouderen konden meedoen'
Dr. Simon Mooijaart: 'Deze studie is juist zo opgezet dat zoveel mogelijk ouderen konden meedoen'

3. De (on)mogelijkheden van data-driven medicine

Sessievoorzitter:

Dr. Jeroen Beliën

Sprekers:

  • Drs. Martha van Genderen (UMC Utrecht)
  • Dr. Jeroen Beliën (Amsterdam UMC - locatie VUmc)
  • Prof. dr. Martin van Hagen (Erasmus MC)
  • Prof. dr. Peter van der Spek (Erasmus MC)

Door de snelle ontwikkelingen op het gebied van machine-learning, is het mogelijk patronen te ontdekken in zorg en onderzoeksdata (ook radiologische data, afbeeldingen van tumorweefsel, genoom data, etc). Dat biedt mogelijkheden om ziekteprocessen te ontrafelen en zodoende patiënten beter te kunnen stratificeren en op maat te kunnen behandelen. Data driven medicine vraagt niet alleen om goed opgeleide datawetenschappers, maar ook om de juiste dataset om de algoritmes te laten leren.

Hoe werkt dat in de praktijk? Wat is er nu al mogelijk? Hoe ziet die toekomst eruit en hoe ziet samenwerking tussen arts en informaticus eruit?

Sessievoorzitter Jeroen Beliën opent deze sessie, waarin vier onderzoekers vertellen over hun bevindingen rond het gebruik van data voor het diagnosticeren en behandelen van patiënten.

Prof. dr. Martin van Hagen (Erasmus MC) tijdens zijn presentatie
Prof. dr. Martin van Hagen doet onderzoek naar immunologische aandoeningen en kijkt daarbij naar therapeutische oplossingen voor de patiënten

4. Zwangerschap en geneesmiddelen- onderzoek, een delicate balans

Sessievoorzitter:

Prof. dr. Bert Leufkens

Sprekers:

  • Dr. Rieke van der Graaf (UMC Utrecht)
  • Dr. Carolien Dijkstra-Roos (Amsterdam UMC - locatie AMC)
  • Dr. Wessel Ganzevoort (Amsterdam UMC - locatie AMC)

Hoe worden patiënten beschermd als ze meedoen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek, en hoe zit dit als ze zwanger zijn? Over de maatschappelijke schuurranden van dit onderwerp ging het in deze sessie onder leiding van prof. dr. Bert Leufkens. Drie sprekers vertellen over hun ervaringen.

Dr. Carolien Dijkstra-Roos (Amsterdam UMC - locatie AMC) over de APOSTEL-studie naar weeënremmers
Dr. Carolien Dijkstra-Roos over de lange weg van onderzoek naar weeënremmers: de Apostel studies

5. Rediscovery producten;
waarde en kosten van registreren

Sessievoorzitter:

Dr. Martin van der Graaff

Sprekers:

  • Dr. Carla Jonker (CBG)
  • Dr. Marleen Kemper (Amsterdam UMC - locatie AMC)
  • Mr. Cees van Veldhuizen
  • Dr. Marcel Canoy (Erasmus School)

Nadat de effectiviteit van een 'oud' geneesmiddel bij een nieuwe indicatie is aangetoond wordt aangestuurd op een registratietraject. Er is immers vaak al veel bekend over de werking en veiligheid. Maar wat zijn de waarden en kosten van het registreren van een rediscovery product? Welke mogelijkheden tot registratie zijn er? Hoeveel kosten gaan ermee gepaard en wat heeft de patiënt hieraan? Onder leiding van sessievoorzitter Martin van der Graaff (voormalig Secretaris Wetenschappelijke Adviesraad Zorginstituut) komen vier uiteenlopende sprekers aan het woord.

Dr. Carla Jonker (CBG)
Dr. Carla Jonker geeft aan dat het CBG voor elk geneesmiddel een balans opmaakt tussen werkzaamheid en schadelijkheid; drug rediscovery producten wijken daarmee niet af van andere beoordelingen

6. Bijwerkingen in beeld

Sessievoorzitter:

Prof. dr. Eugène van Puijenbroek

Sprekers:

  • Dr. Inge Zomerdijk (CBG)
  • Drs. Annemarie Muller-Hansma (Lareb)
  • Jasper Hugo Brouwers (CBG)
  • Jurgen Pesch (Zorginstituut Nederland)

Aan de hand van een aantal voorbeelden, presenteren Bijwerkingencentrum Lareb en het CBG het identificatieproces van bijwerkingen en de consequenties voor de klinische praktijk.

Dr. Inge Zomerdijk aan het woord in de Verwey kamer
Dr. Inge Zomerdijk aan het woord in de Verwey kamer

7. Ontwikkelingen rondom medicatie in de eerste lijn

Sessievoorzitter:

Dr. Gerda van der Weele

Sprekers:

  • Drs. Monique Verduijn (NHG)
  • Dr. Iris Wichers (NHG)
  • Drs. Iddo de Ruiter (huisarts | LHV)
  • Drs. Johan Kooistra (BENU apotheek)
  • Drs. Lotte Ramerman (Nivel)

In deze sessie is ingegaan op problemen en oplossingen van het substitutiebeleid, formularium gericht voorschrijven, de inhoud van het NHG-Formularium en de werkwijze keuze geneesmiddelen van het NHG. De sessie is voorgezeten door Gerda van der Weele, huisarts n.p. en senior wetenschappelijk medewerker bij het NHG.

Sessievoorzitter Gerda van der Weele opent de subsessie
Sessievoorzitter Gerda van der Weele opent de subsessie

GGG-congres inspireert deelnemers

Met ruim 650 deelnemers was het 7e jaarlijkse GGG-congres royaal uitverkocht. Wat bracht de deelnemers naar de Beurs van Berlage? Wat vonden ze vooral interessant? En hadden ze nog goede suggesties voor wetenschap en praktijk?

Ruud Kolijn, ALS Patients Connected

‘Ik kom vooral om dingen te leren over datadriven medicine, Dat is belangrijk voor ALS-onderzoek. Het ALS-Centrum, het expertisecentrum over ALS en gerelateerde aandoeningen, doet veel subsidieaanvragen. Goed luisteren naar onderzoekers helpt om die beter te begrijpen. Voor ALS is er maar één medicijn dat de progressie een beetje kan vertragen. De ziekte stoppen lukt nog niet. Dit keer gaat het congres meer over het gebruik van bestaande medicijnen in de praktijk. Maar ook bestaande middelen kunnen voor onze patiënten belangrijk zijn, bijvoorbeeld via off-labelgebruik. Hier aanwezig zijn is hoe dan ook relevant voor ons werk.’

Girish Kedar, Gloverk

‘Als consultant probeer ik een brug te slaan tussen India – een van de grootste medicijnproducenten – en Europa. Dit congres is een mooie plek om te netwerken. Veel van de gepresenteerde onderzoeken zijn belangrijk voor mij, bijvoorbeeld over Alzheimer. Onderzoek naar veroudering is relevant. Hoe kunnen mensen gezonder ouder worden? Hoe kunnen we dementie voorkomen? In India hebben we juist nog een heel jonge bevolking. Daar zijn infectieziekten weer belangrijker als onderzoeksobject. Europa heeft de beste wetenschappelijke instituten, waarmee vanuit India al veel contacten zijn. In mijn land zijn veel jonge talenten te vinden. Ik zou zeggen: leid die mensen hier op, zodat ze met hun kennis de mensheid kunnen dienen.’

Ron Rust, Will Pharma

‘We zijn een familiebedrijf. Al sinds 1924 maken we geneesmiddelen, variërend van anticonceptie tot medicijnen tegen bacteriële infecties. Ik kom hier voor de nieuwste ontwikkelingen. En om de belangrijke discussiethema’s en meningen te horen. Op dit congres zijn alle partijen aanwezig, dus ook patiënten, artsen en apothekers. En vakgenoten natuurlijk. Het gaat in de medische wereld steeds over ‘de patiënt centraal’. Maar ik vind dat we dat idee allemaal nog teveel vanuit onze eigen bubbel benaderen. Als je echt wilt starten bij de patiënt, moet je je bubbel verlaten en met elkaar om tafel gaan. Iedereen zal wat moeten durven inleveren. En de ander ook echt wat willen gunnen.’

Janneke Schermer, ZorgLabyrinth

‘Met name de sessie over voorspellende biomarkers vond ik interessant. Een mooi overzicht van voorspellende tests die in ontwikkeling zijn. Ik ben met pensioen, maar ik geef nog steeds colleges. Farmacie is daarbij een belangrijk onderdeel. Mijn studenten geef ik dit mee: je kunt heel veel weten van de werking van medicijnen, maar uiteindelijk is de veiligheid afhankelijk van de communicatie tussen mensen. Vooral ook met je patiënt. Je krijgt het als arts op een presenteerblaadje, want ook de patiënt signaleert vaak heel scherp als er iets mis dreigt te gaan. Over die aspecten had ik wel meer willen horen vandaag. Een ander cruciaal punt: wat doen we in de laatste levensfase? Mensen krijgen vaak nog zoveel medicijnen die dan echt niet meer hoeven. Daar moeten we beter mee omgaan.’

twee portretten van congresbezoekers

Jolanda de Zoeten, huisarts in de ouderenzorg, en Karin de Zoeten, openbaar apotheker

‘In de sessie over ouderen viel ons het paracetamol-onderzoek op. Bij mensen die niet goed in hun vel zitten, verklaart pijn het gedrag misschien. Als paracetamol hun kwaliteit van leven kan bevorderen, realiseer je veel winst. De overdracht vanuit de tweede lijn kan beter, zeker in de advance care planning. Wij doen soms veel moeite het aantal medicijnen terug te dringen, en dan krijg je iemand na een ziekenhuisopname weer terug met meer pillen dan voorheen. Maar soms gaat het andersom, dus dat het ziekenhuis juist vraagt: is deze opname wel gewenst? Daar heeft de eerste lijn weer een grote verantwoordelijkheid, vooral om tijdig met de familie te praten over wat een passende behandeling is.’

drie studentes

Emma Kocken, Hanna Wijma en Jolien Schippers, Hanze Hogeschool Verpleegkunde

‘We komen hier vooral nieuwe kennis opdoen. Het is interessant om te horen hoe je een onderzoek opzet, en wat er allemaal bij komt kijken om voldoende mensen te werven. Als verpleegkundige heb je veel te maken met geneesmiddelen. We doen alle drie dezelfde ketenstage in een huisartsenpraktijk. De onderwerpen die we daar tegenkomen, komen hier ook aan bod. Zoals bij de sessie over ouderen. De studie over bloedverdunners bij ouderen is heel relevant. In de thuiszorg – en ook op de plek waar we stage lopen – kom je de vraag veel tegen: wat is nu verstandig om te doen bij kwetsbare ouderen?’

 

Netwerklunch

deelnemers lunchen en netwerken

Plenair middag: 'Opioïden goed gebruikt in de praktijk?'

Verslaafd aan fentanyl: een persoonlijke ervaring van een patiënt

Het gebruik van opioïden (zware pijnstillers) is in Nederland de afgelopen tien jaar sterk toegenomen. Ze zijn zeer effectief, maar je kunt er ook verslaafd aan raken. In een korte film houdt Inge Diepman een interview met Marjolein Assenbroek, die fentanyl kreeg tijdens haar kankerbehandeling. ‘Ik weet niet of ik dat middel een volgende keer nog eens zou nemen.’

Interview

Film twee vrouwen in gesprek
Inge Diepman interviewt patiënt Marjolein Assenbroek over het gebruik van zware pijnstillers

Opioïden goed gebruikt in de praktijk?

Middelen als oxycodon, fentanyl, morfine en buprenorfine – de zogeheten opioïden – worden makkelijk voorgeschreven. Huisarts dr. Joost Zaat (huisarts in Purmerend) en apotheker-onderzoeker prof. dr. Marcel Bouvy (Universiteit Utrecht) belichten dit thema, waarbij een panel reflecteert op stellingen aan de hand van hun betoog. Hebben we in Nederland een opioïde-probleem?

Prof. dr. Marcel Bouvy, apotheker, en dr. Joost Zaat, huisarts tijdens hun presentatie
Prof. dr. Marcel Bouvy, apotheker, en dr. Joost Zaat, huisarts: 'Er is iets veranderd in onze perceptie van pijn'

Subsessies middag

8. Goed gebruik van geneesmiddelen op de Intensive Care: doseren met data

Sessievoorzitter:

Inge Diepman

Sprekers:

  • Dr. Joanna Klopotowska (Amsterdam UMC - locatie AMC)
  • Dr. Paul Elbers (Amsterdam UMC - locatie VUmc)
  • Dr. Birgit Koch (Erasmus MC)

Voorzitter Inge Diepman opent de sessie en introduceert de sprekers en de projecten.
Op basis van een groeiend aantal persoonlijke gegevens kan steeds beter een gepersonaliseerd doseringsadvies voor geneesmiddelen worden bepaald. Ook op de Intensive Care (IC) speelt dit in toenemende mate een belangrijke rol. In deze sessie zien we voorbeelden van de inzet van computermodellen, bloedspiegelbepalingen en het belang van medicatie-interacties voor het optimaler kunnen doseren van geneesmiddelen op de IC.
Het publiek van deze sessie bestaat voor het grootste deel uit (ziekenhuis)apothekers, met daarnaast onder meer enkele onderzoekers en vertegenwoordiging van de farmaceutische industrie.

Dr. Joanna Klopotowska (Amsterdam UMC - locatie AMC) licht haar project toe
Dr. Joanna Klopotowska licht haar onderzoek toe dat met als doel de medicatieveiligheid op de IC te verbeteren door het bewakingssysteem voor medicatie interacties te optimaliseren

9. Groot in GGz

Sessievoorzitter:

Drs. Bert Stavenuiter

Sprekers:

  • Prof. dr. Iris Sommer (UMC Groningen) en Dr. Marieke Begemann (UMC Utrecht)
  • Prof. dr. Brenda Penninx (Amsterdam UMC - locatie VUmc) en dr. Karlijn Joling (Amsterdam UMC - locatie VUmc)

Grote vragen vereisen soms de inzet van grote trials. Twee trials komen aan bod: OPERA en HAMLETT. OPERA is gezamenlijk opgezet door psychiaters en huisartsen en richt zich op bouwstenen om patiënten beter een advies te kunnen geven bij de afbouw van antidepressivagebruik. HAMLETT gaat over onderhoud versus afbouwen van antipsychotica.

Dr. Marieke Begemann (UMC Utrecht) presenteert haar studie naar antipsychotica
Dr. Marieke Begemann (UMC Utrecht) over de HAMLETT studie naar antipsychotica

10. De belofte van voorspellende biomarkers

Sessievoorzitter:

Prof. dr. Martina Cornel

Sprekers:

  • Prof. dr. Christa Cobbaert (LUMC)
  • Dr. Amr Makay (Zorginstituut Nederland)
  • Dr. Anan Høst Ragab (Agendia)

In het afgelopen decennium verschenen meer dan 150.000 publicaties over nieuwe kandidaatbiomarkers, die miljoenen euro’s aan onderzoeksinvesteringen vergden. Baanbrekende technologische ontwikkelingen, met name op het gebied van ‘genomics’, ‘proteomics’ en ‘metabolomics’, beloven dat inzet van biomarkers leidt tot gerichtere inzet van geneesmiddelen. Maar wanneer is zo’n voorspellende biomarker goed genoeg? Wie bepaalt en wie betaalt? En hoe verloopt implementatie in de klinische praktijk en wat betekent de nieuwe wetgeving voor in-vitro diagnostics voor de ontwikkeling hiervan? In deze sessie worden diverse inzichten gegeven en opgehaald middels discussie met de aanwezigen.

Prof. dr. Christa Cobbaert (LUMC) over precisiediagnostiek en P4-geneeskunde
Prof. dr. Christa Cobbaert: 'De ontwikkeling van nieuwe biomarkers is zelden succesvol en de oorzaken daarvan zijn de gebrekkige samenwerking tussen belanghebbenden en het ontbreken van richtlijnen voor bewijzen van de klinische effectiviteit in universiteitslaboratoria'

11. Therapietrouw ondersteunen:
van evidence naar praktijk

Sessievoorzitter:

Prof. dr. Marijn de Bruin

Sprekers:

  • Prof. dr. ir. Liset van Dijk (NIVEL)
  • Prof. dr. Marijn de Bruin (Radboudumc)
  • Drs. Jeroen Crasborn MD (Zilveren Kruis)
  • Anne Kors-Walraven (Harteraad)
  • Carola Weerman MSc (St. Antonius Ziekenhuis)

Veel mensen starten hun voorgeschreven medicatie niet, gebruiken die onregelmatig of stoppen voortijdig. Er kunnen verschillende oorzaken zijn, van de communicatie met de arts tot de complexiteit van de behandeling. Hoe zorgen we ervoor dat bewezen effectieve interventies om therapietrouw te bevorderen beter landen in de praktijk?

Prof. dr. ir. Liset van Dijk (NIVEL) spreekt de zaal toe
Prof. dr. ir. Liset van Dijk: 'Er zijn veel interventies, maar structurele implementatie blijft achter'

12. Geavanceerde therapieën;
de kronkelige weg naar de patiënt

Sessievoorzitter:

Dr. Ineke Slaper-Cortenbach

Sprekers:

  • Dr. Piter Bosma (Amsterdam UMC - locatie AMC)
  • Dr. Marleen Bink (ZonMw)
  • Dr. Gerty Scheibelt (Radboudumc)
  • Dr. Joost van den Berg (NKI-AVL)

De ontwikkelingen op het gebied van geavanceerde therapieën nemen de laatste jaren enorm toe. Voor verschillende aandoeningen worden gen- of (stam)celtherapieën ontwikkeld. Vaak betreft dit oncologische aandoeningen, maar ook voor erfelijke aandoeningen zijn er therapieën op komst. Dit is een mooie ontwikkeling voor patiënten, maar er zijn ook knelpunten, vooral op het gebied van regelgeving en vergoeding. In deze sessie komen knelpunten en oplossingen aan bod.

Dr. Piter Bosma (Amsterdam UMC - locatie AMC) tijdens zijn presentatie 'De lange weg naar gentherapie'
Dr. Piter Bosma over 'De lange weg naar gentherapie'

13. Zwangerschap en geneesmiddel;
wat te doen?

Sessievoorzitter:

Drs. Saskia Vorstenbosch

Sprekers:

  • Drs. Loes de Vries (Lareb)
  • Dr. Agnes Kant (Lareb)
  • Dr. Inge Zomerdijk (CBG)
  • Dr. Esther Knijff (Erasmus MC)

Doel is het nastreven van optimale farmacotherapie bij kinderwens, zwangerschap en in de borstvoedingsperiode, waarbij de risico’s van een behandeling afgewogen worden tegen de risico’s van niet-behandelen.

Drs. Loes de Vries (Lareb) licht de risico's van geneesmiddelen tijdens zwangerschap toe
Drs. Loes de Vries licht de risico's van geneesmiddelen tijdens zwangerschap toe

14. Bekende ziekten; nieuwe middelen

Sessievoorzitter:

Drs. Paul Geels

Sprekers:

  • Marloes Dankers MSc (IVM)
  • Dr. Paul Smits (huisarts | HartvaatHAG)
  • Dr. Hein Janssens (Ge-Bu)

De sessie 'Bekende ziektes; nieuwe middelen' stelt feitelijk één vraag centraal. Hebben de nieuwe geneesmiddelen die recent op de markt kwamen voor veel voorkomende aandoeningen een plaats bij de behandeling door de huisarts?

Marleen Dankers MSc (IVM) over nieuwe middelen bij DM2
Marleen Dankers MSc over nieuwe middelen bij diabetes mellitus type 2

Congres in beeld

Impressie grote zaal
Aanmeldbalie sprekers
aanmeldbalie deelnemers
Start koffie
Ontmoeting in de foyer
zicht vanaf podium in zaal
Mendes da Costa zaal ochtend
Berlagezaal ochtend
napraten na de sessie
Lunch
Lunch
lunch en netwerken
middagsessie presentatie
portret Joost Zaat en profile
Marcel Bouvy spreekt
publiek in Ontvangkamer middag
Publiek in Administratiezaal kijkt naar presentatie
Netwerkborrel
Netwerkborrel
borrelhapjes

#gggcongres op Twitter

Samenwerking tijdens het GGG-congres

In deze editie werkte ZonMw bij het samenstellen van het programma samen met Nederlands Huisartsengenootschap (NHG), Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM), Bijwerkingencentrum Lareb, College ter Beoordeling Geneesmiddelen (CBG), Zorginstituut Nederland (ZIN) en Geneesmiddelenbulletin (Ge-Bu).

Logo's deelnemende organisaties

Themajournaal IVM

Tijdens het congres is door IVM een Themajournaal opgenomen. Dit Themajournaal geeft een overzicht van belangrijke onderzoeksuitkomsten voor de dagelijkse praktijk van huisartsen en apothekers.

Bekijk het Themajournaal

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Tekstschrijver: Marc van Bijsterveldt
Fotografie: Michel Groen

Gerelateerde ZonMw programma's

Samenwerking tijdens het GGG-congres

ZonMw-themapagina's

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website