Als iemand een niertumor blijkt te hebben, moet weefselonderzoek onder de microscoop uitwijzen of de tumor kwaadaardig is. Het wegnemen van nierweefsel is belastend voor de patiënt. Daarom komt Dr. Martijn de Bruin met een alternatief: de optische biopsie.

Patiënten die op de scan een niertumor blijken te hebben, moeten een nierbiopsie ondergaan. Bij dit onderzoek leidt de arts via de huid van de rug een naald naar de nier en neemt met een soort appelboortje wat weefsel weg. Daarna onderzoekt de patholoog het weefsel onder de microscoop: is de tumor kwaadaardig of niet? 

Ingrijpend onderzoek

Zo’n nierbiopsie is behoorlijk ingrijpend voor de patiënt en er ontstaan regelmatig bloedingen. Bovendien lukt het vaak niet om na de biopsie een duidelijke diagnose te stellen. Bij niertumoren kleiner dan 4 cm moet de biopsie zelfs bij één op de drie patiënten opnieuw. Onderzoekers van het Amsterdam UMC werken nu aan een alternatief: de optische biopsie. 'We schijnen via een speciale slang met een laser in de nier', legt dr. Martijn de Bruin uit. 'Een deel van dit licht reist vanuit het weefsel weer terug. We analyseren het teruggekomen licht en verkrijgen daaruit kennis over het weefsel.' Hierdoor kan de diagnose met behulp van laserlicht worden gesteld en hoeft er geen weefsel meer weggenomen te worden.

Verstrooiing meten

Hoe weet je dan of het weefsel kwaadaardig is? 'Als cellen kwaadaardig worden, verandert er van alles. Ze delen vaker, ze vervormen, krijgen soms meerdere celkernen en meer mitochondriën – dat zijn de ‘energiefabriekjes’ van de cel. Al die veranderingen beïnvloeden hoe het weefsel licht verstrooit', antwoordt De Bruin. 'De lichtverstrooiing kunnen we meten en uitdrukken in een getal, en dat getal zegt dus iets over of het weefsel kwaadaardig is of niet.'

Objectieve diagnose

Met steun van ZonMw en KWF Kankerbestrijding onderzocht De Bruin of het inderdaad mogelijk is om niertumoren te beoordelen met een optische biopsie. De onderzoekers vergeleken daarvoor de gewone en de optische biopsie bij 190 patiënten. 'Zij kregen sowieso al een nierbiopsie, wij brachten voorafgaand aan dat onderzoek ons licht in via dezelfde naald', licht De Bruin toe. De resultaten waren goed: de optische biopsie kon in 70 tot 80 procent van de gevallen vertellen of nierweefsel goed- of kwaadaardig was. 'Dat is beter dan met de gewone nierbiopsie', merkt De Bruin op. 'Die geeft vaak überhaupt geen uitsluitsel en bovendien is de beoordeling afhankelijk van wie ernaar kijkt. Verschillende pathologen komen soms tot andere conclusies. De optische biopsie komt met een getal en is dus objectiever.'

Andere organen

Eén positieve studie is natuurlijk niet genoeg om de nierbiopsie al te vervangen door de optische biopsie. 'Maar het vormt wel aanleiding tot een groter vervolgonderzoek. Dat zijn we nu aan het opzetten. Daarna hopen we de techniek stapsgewijs te gaan invoeren', vertelt De Bruin. Intussen ontwikkelen de onderzoekers ook optische biopsieën voor andere typen tumoren, met name long- en prostaattumoren. Ook dat lijkt goed uit te pakken.

Colofon 

Auteur: Diana de Veld
Eindredactie: Marjolijn Pijls
Beeld: shutterstock

© ZonMw 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website