Werkcoaches en praktijkbegeleiders van Werkzaak Rivierenland kunnen kiezen uit 90 instrumenten om werkzoekenden te begeleiden. Die keuze maken zij vaak intuïtief en vanuit onbekendheid met de rest van het aanbod. De werkorganisatie in Tiel en omliggende gemeenten ontwikkelt een keuzehulp om doelgerichter te selecteren.

Belangrijkste tips voor gemeenten

  • Betrek vanaf het begin de werkcoaches, klantmanagers en cliënten bij het ontwerp en uitdenken van de keuzehulp. Het gaat pas werken als zij er als gebruikers mee aan de slag gaan.
  • Zorg dat de begrippen van de zoekfilters (de kenmerken waarop geselecteerd kan worden) herkenbaar zijn voor cliënt én werkcoach.

Wie wel eens een koelkast via een webwinkel heeft besteld, weet hoe zoekfilters je helpen om tot de juiste productkeuze te komen. Een inbouwkoelkast of een vrijstaand model? Wat moet het merk zijn en de energieklasse? Wil je een vriesgedeelte in je koelkast of niet?

Hierdoor geïnspireerd bouwt Werkzaak Rivierenland een digitaal hulpmiddel voor werkcoaches, praktijkbegeleiders en burgers. Hiermee vinden zij makkelijker en slimmer de juiste trajecten, trainingen of begeleiding in het hele werkgebied.

Verreweg de meeste werkzoekenden van Werkzaak hebben veel ondersteuning nodig en zijn psychisch kwetsbaar. ‘Het ene moment gaat het prima met deze kandidaten, het andere moment beleven ze een terugval’, zegt Rik Bijl, projectleider van dit ontwikkeltraject. ‘Dat vraagt steeds vaker om intensieve begeleiding. Het is daarom voor hen urgent geworden dat we direct de juiste instrumenten inzetten.’

Juiste instrumenten

Werkzaak Rivierenland is enkele jaren geleden ontstaan uit sociale diensten en het sw-bedrijf voor centrumgemeente Tiel en de andere gemeenten in de regio Rivierenland.
Medewerkers gebruikten de beschikbare instrumenten van de oude organisaties naar eigen inzicht en voorkeur.

‘Medewerkers brachten hun eigen kennis en kunde mee naar de nieuwe organisatie’, vertelt Bijl. ‘Dat was bij de oprichting van de nieuwe organisatie wel zo praktisch.’

Intuïtie

Deze instrumenten werden echter niet doelgericht ingezet, zo bleek uit een intern verkennend onderzoek naar de inzet van het aanbod. ‘Werkcoaches en praktijkbegeleiders hadden weinig inzicht in de mogelijkheden en gebruikten vooral de instrumenten die ze al kenden vanuit hun eigen ervaring.

De medewerkers konden deze keuzes niet altijd even goed motiveren. Bijl: ‘Hun voorkeuren leken nogal eens gebaseerd op intuïtie en soms ook op gewoonten.’

Met een heldere keuze voor methodisch werken wil Werkzaak Rivierenland daar anders mee omgaan. Door zich aan te sluiten bij het programma Vakkundig aan het werk kregen ze ondersteuning van Astrid Hazelzet en Wilma Otten van TNO. Zij voorzien het ontwikkelteam van wetenschappelijke inzichten en ondersteunen bij de procesevaluatie van het project.

Keuzehulp voor werkcoaches

Bij dit ontwikkelproject ontwikkelt Werkzaak Rivierenland een keuzehulp, die professionals en werkzoekenden helpt om het meest passende instrument te selecteren. Die selectie vindt plaats op basis van wetenschappelijke kennis en de inzichten en ervaringen van professionals en cliënten.

Kijk voor meer informatie op de projectpagina Ontwikkelproject ‘Keuzehulp instrumentarium’.

Uitpluizen

Een ontwikkelteam van werkcoaches, praktijkbegeleiders en beleidsmedewerkers pluizen alle belangrijke elementen voor de zoekfilters nader uit. Aan de hand van concrete voorbeelden uit hun praktijk beoordelen ze die elementen. Hoe gaat dat in zijn werk? Jaap Kersten (lid van het projectteam en adviseur leren en ontwikkelen bij Werkzaak Rivierenland) geeft een voorbeeld over mensen met een arbeidsbeperking die in groepen gedetacheerd worden bij werkgevers.
‘Is deze detachering dan een instrument of een eindstation? Is plaatsing bij het gemeentelijke bedrijf voor groenonderhoud een opstap naar regulier werk of een doel op zich? En zijn de werkcoaches zelf ook een instrument? Dit leidt voor ons tot allerlei verdiepende vragen.’

Wat doe je eerst?

De keuzehulp moet een handig hulpmiddel worden om te bepalen welke training of traject de kandidaat het beste verder helpt bij het vinden van een geschikte werkplek. Het werken met zoekfilters bleek echter makkelijker bedacht dan uitgevoerd. Want hoe zet je de zoekfilters in als er meerdere kwesties tegelijkertijd spelen?

‘Vooral de volgorde is lastig’, vertelt Kersten, ‘Ga je bij een werkzoekende eerst aan de slag om schulden weg te werken of begin je met werknemersvaardigheden? Alles grijpt op elkaar in. Dit is maatwerk waar ook de wetenschap nog weinig kennis over heeft.’

Het projectteam: Jaap Kersten, Joke van der Wal en Rik Bijl

Onderbouwing

Ook bij de beoordeling van de kwaliteit van instrumenten komen veel vragen boven tafel. Het projectteam heeft bij de aanbieders van de trajecten om meer onderbouwing gevraagd van hun aanbod. Maar wat doe je daarna met trajecten die een hele magere onderbouwing hebben? En welke keuzes maak je bij een traject dat een slechte beoordeling krijgt van burgers of professionals?

Alleen al de inventarisatie van alle instrumenten heeft veel meer voeten in de aarde dan gedacht. ‘Lang niet alle instrumenten staan goed en eenduidig beschreven’, vertelt Rik Bijl. ‘Een training in werknemersvaardigheden bijvoorbeeld. Waar is het, voor wie, wat probeer je te bereiken? Moet iemand al digitaal vaardig zijn of komt dat in de training aan de orde?’

Witte vlekken

Het projectteam verwerkt eveneens de ervaringen van de professionals en de burgers met de instrumenten in de keuzehulp. Dat lijkt een beetje op het gebruik van klant-reviews bij een webwinkel. Hiermee kunnen collega’s makkelijker zien of een sollicitatietraining of een ander instrument echt waarde heeft.

‘De uiteindelijke visie van Werkzaak Rivierenland is dat de inwoners samen met de werkcoach de regie heeft en zoveel mogelijk zelf zijn keuzes maakt’, zegt Bijl. ‘De werkcoach krijgt dan meer dan nu de rol van coach die ondersteunt en richting geeft.’
Dat betekent dat de keuzehulp gemakkelijk toegankelijk moet zijn voor werkzoekenden. Ook is helder taalgebruik van groot belang. Deze eis neemt het projectteam nu al mee in het ontwerp.

"De keuzehulp zal het methodisch werken versterken"

Hoger niveau

De keuzehulp helpt werkcoaches en praktijkbegeleiders om systematisch het proces van in-, door- en uitstroom te doorlopen op basis van goede diagnostiek, activering en begeleiding. ‘De keuzehulp zal daardoor het methodisch werken versterken, verwacht Hazelzet.

Voor professionals moet het makkelijker worden om de weg te vinden. De keuzehulp neemt de besluitvorming echter niet over. Bijl: ‘De werkelijkheid is namelijk altijd complexer dan een keuzehulp kan aangeven. De werkcoach bekijkt bij iedere individuele werkzoekende wat het beste traject is. Wel kan hij met de keuzehulp op een hoger niveau het gesprek voeren met de werkzoekende.’

Lange adem

Het ontwikkelen van de keuzehulp vergt een lange adem, beseffen ze. Laatst hebben Bijl en Kersten een bezoek gebracht aan het UWV, dat een soortgelijke keuzehulp heeft ontwikkeld voor hun eigen medewerkers. ‘Het UWV is jaren bezig geweest met voorbereiden, ontwikkelen en bouwen, vertelt Kersten.

‘Eigenlijk begon het werk daarna pas, want vervolgens dienden de professionals het ook echt te gaan gebruiken. We betrekken de toekomstige gebruikers daarom meteen bij het ontwerpproces, zowel de werkzoekenden als de cliënten. Het daadwerkelijke gebruik van de keuzehulp, daar ligt de ware uitdaging.’

Vakkundig aan het werk

Om gemeenten beter op weg te kunnen helpen, voert ZonMw op verzoek van het ministerie van SZW en in nauwe samenwerking met Divosa, SAM, VNG, UWV en VWS het kennisprogramma Vakkundig aan het werk uit. Het programma is onderdeel van een bredere beweging in de sector werk en inkomen om meer methodisch en evidence based te werken (gebaseerd op wetenschappelijke inzichten). De vragen en behoeften van gemeenten staan centraal. Wat is een effectieve manier om te bevorderen dat zo veel mogelijk mensen (regulier) betaald werk vinden en houden? En hoe kan het lokale bestuur effectief bijdragen aan het verminderen van armoede en problematische schulden?

Meer weten?

Colofon

Dit artikel is geschreven in opdracht van Divosa, de vereniging van gemeentelijke directeuren in het sociaal domein.

Tekst: Sigrid van Iersel
Beeld: Liesbeth Dinnissen

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website