Niet meer uitgeven dan je eigen inkomen. En als je weinig inkomsten hebt, maak dan gebruik van allerlei tegemoetkomingen, kwijtscheldingen en toeslagen. Gewoon inkomsten en uitgaven netjes bijhouden. En sta je rood, dan geef je de volgende maand maar wat minder uit. Dus hoe moeilijk kan het zijn om schulden te voorkomen?

Helaas, zo werkt het voor veel mensen niet. Weten is nog geen doen. ‘De overheid stelt hoge eisen aan de zelfredzaamheid van burgers’, stelt Tamara Madern, lector aan de Hogeschool Utrecht. ‘Probeer je weg maar eens te vinden door het woud van regelingen.’ De zorgtoeslag en de huurtoeslag is bij de meeste mensen waarschijnlijk wel bekend, maar wie heeft gehoord van de langdurigheidstoeslag, de stadspas of de vergoeding leerlingenvervoer?

Verleidingen

Bekendheid met een regeling alleen is niet genoeg. Je moet ook in staat zijn om alles op de juiste manier aan te vragen. En stel je bent digibeet, beheerst de taal onvoldoende of bent slecht in lezen, schrijven of rekenen? Dat maakt alles een stuk lastiger. En dan zijn er alle verleidingen nog waar we continu aan worden blootgesteld in onze consumptiemaatschappij.

Tamara Madern

Tamara Madern is lector schuldpreventie & vroegsignalering aan de Hogeschool Utrecht en pleit voor eenvoudigere regelgeving. ‘Uiteraard kan de schuldhulpverlening beter. We zullen daar actiever hulp moeten bieden. Maar het is ook klip en klaar dat veel schulden voorkomen kunnen worden door regels eenvoudiger te maken. En het is zelfs zo dat als mensen eenmaal schulden hebben, ze verder in de knel komen door de complexiteit van beslagwetgeving en nieuwe incassobevoegdheden. Er worden pogingen gedaan om alles te verbeteren, maar het gaat traag en soms werkt nieuwe wetgeving averechts.’

Weten + kunnen ≠ doen

Wil je volgens Madern een gezonde financiële huishouding kunnen draaien, dan moet je in staat zijn tot drie dingen: weten, kunnen en doen. ‘We verwachten dat als we mensen helpen dingen te begrijpen en ze leren hoe iets moet, dat ze het dan ook zelf gaan doen. Maar we vergeten dat mensen die in de schulden zitten allerlei psychologische barrières hebben. Het voelt alsof ze gefaald hebben, ze verliezen hun autonomie en denken dat het toch allemaal geen zin meer heeft. En dat werkt averechts op hun handelen.’

Stress

En dan hebben we het nog niet over de invloed van stress gehad. Chronische stress is funest voor ons vermogen om te analyseren, te organiseren, overzicht te houden, prioriteiten te stellen en zelfs nieuwe dingen leren wordt lastiger. Bovendien maakt stress dat mensen wantrouwig worden en zich onmachtig voelen. Madern: ‘Vervolgens denken we dat we mensen in grote stress kunnen vragen om zelfstandig hun leven op orde moeten brengen. We beseffen soms echt niet wat we van mensen vragen. Deze groep heeft ondersteuning nodig.’


‘De laatste jaren is het beeld ontstaan dat een hulpverlener op zijn handen moet zitten en de cliënt het met ondersteunende interventies zelf moet leren redden. Gelukkig realiseert de schuldhulpverlening zich steeds meer dat dat niet werkt. Je moet beginnen met het bieden van concrete hulp. Daarna kunnen mensen het zelf leren. Je geeft een kind toch ook niet pas zijwieltjes nadat het met fiets en al is omgevallen?’

Gefaald

Madern vervolgt: ‘Mensen gaan niet zomaar naar een schuldhulpverlener. Ze hebben al van alles geprobeerd en keer op keer voor hun gevoel gefaald. En dan komen ze soms in een kille kantoorruimte, moeten zich melden aan de balie en in het ergste geval hardop zeggen waarvoor ze komen, en vervolgens moeten ze hun hele hebben en houden op tafel leggen.’ Dus wat wel te doen? ‘Laten we eens beginnen met te proberen ons in de cliënt te verplaatsen. Hoe voel je je? Hoe wil je ontvangen worden, aangesproken worden?‘

Perspectief van de klant

Madern vindt dat mensen zich meer moeten realiseren dat de context van iemand met schulden niet eendimensionaal is. ‘Ze zitten in een complexe situatie. Dus zorg ervoor dat de hulp die je geeft niet nog meer stress veroorzaakt, kies voor bewezen effectieve empathische en activerende gesprektechnieken, leg uit wat de invloed van stress is, onderneem korte termijn acties om de acute geldzorgen te verminderen, maak duidelijk wat lange termijn doelen zijn en zet die even in de ijskast. En boven alles: probeer het vanuit het perspectief van de klant te zien.’

Menu

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website