Welke obstakels zijn er bij de implementatie van e-health toepassingen in de bedrijfsvoering binnen de gezondheidszorg en hoe overwint u ze? In deze publicatie leest u meer over de geleerde lessen van uw voorgangers.

Inhoud

Andere publicaties binnen deze reeks:

PAZIO is een gezondheidsportaal waarmee patiënten na één keer inloggen toegang hebben tot al hun zorgaanbieders en e-health-applicaties. Zorgverleners kunnen via PAZIO hun praktijk online toegankelijk maken, waarbij de software hun eigen huisstijl overneemt. Met steun van ZonMw kon PAZIO verder opschalen binnen de regio Utrecht.

“Daarmee bieden we een merkloze schil óm al deze verschillende toepassingen heen, die iedere zorgverlener kan gebruiken.” Dat biedt de cliënt veel gebruiksgemak. Door veilig in te loggen via DigiD heeft hij in één keer toegang tot alle toepassingen waar hij gebruik van maakt. Of het nu gaat om portalen van zorgverleners als de fysiotherapeut, de huisarts of de GGD, of bijvoorbeeld om een diabetes-app.

Video
Bekijk de video op YouTube

eHealth Stedenestafette; kennisuitwisseling van stad naar stad

PAZIO: alle e-health en online zorgverleners onder één dak

Afgelopen jaren heeft de eHealth Stedenestafette plaatsgevonden in verschillende steden in Nederland. De opgedane kennis en kunde over innovatieve ICT in de zorg reist hierbij van stad naar stad.

Afgelopen jaren heeft de eHealth Stedenestafette plaatsgevonden in verschillende steden in Nederland. De opgedane kennis en kunde over innovatieve ICT in de zorg reist hierbij van stad naar stad. Zo is de estafette in de gemeenten Alkmaar, Woerden, Enschede, Rotterdam, Smallingerland, regio Zuidoost-Brabant en Breda langsgegaan. De centrale vraag daarbij is hoe ICT de zelfredzaamheid van inwoners met een ondersteunings- of zorgvraag kan bevorderen en wat daarbij de rol van gemeenten is.

Op de website www.ehealthengemeente.nl vindt u de uitgebreide verslagen en video compilaties van de estafettebijeenkomsten. Hierbij staan de ervaringen van verschillende gemeenten met eHealth, welke rol de gemeente hierbij neemt en welke implementatietips zijn opgedaan. Al deze implementatietips en geleerde lessen zijn samengevat in een toolkit voor gemeenten

De estafette is een initiatief van Digitale Steden Agenda, het Doorbraakproject ‘De zorg ontzorgd met ICT, de Ministeries VWS en EZ, ECP en ZonMw.

Beeldhorloge helpt dementerende oudere in beginfase

Wanneer je het besef van tijd kwijt raakt en klokkijken niet meer lukt, wordt structuur in je dagelijkse activiteiten heel lastig. Dit overkomt mensen met beginnende dementie. Zij hebben mogelijk baat bij het beeldhorloge, een e-health instrument dat helpt als geheugensteun. De praktijk blijkt echter veel lastiger dan verwacht.

Het beeldhorloge is ontworpen voor mensen die moeite hebben met klokkijken en structuur in hun dagelijkse activiteiten nodig hebben. Wanneer een activiteit of handeling nodig is, gaat het beeldhorloge trillen en laat het een plaatje zien. Bijvoorbeeld wanneer het tijd is voor lunch, verschijnt er een plaatje van een boterham.

Portretfoto van Hanneke Knibbe
Portretfoto Yvonne Louter

Wanneer je het besef van tijd kwijt raakt en klokkijken niet meer lukt, wordt structuur in je dagelijkse activiteiten heel lastig. Dit overkomt mensen met beginnende dementie. Zij hebben mogelijk baat bij het beeldhorloge, een e-health instrument dat helpt als geheugensteun. De praktijk blijkt echter veel lastiger dan verwacht.

Het beeldhorloge is ontworpen voor mensen die moeite hebben met klokkijken en structuur in hun dagelijkse activiteiten nodig hebben. Wanneer een activiteit of handeling nodig is, gaat het beeldhorloge trillen en laat het een plaatje zien. Bijvoorbeeld wanneer het tijd is voor lunch, verschijnt er een plaatje van een boterham.

Het horloge is de afgelopen jaren met succes gebruikt bij mensen met een verstandelijke beperking. Aangezien mensen met dementie ook moeite hebben met hun dagstructuur, rees de vraag of het beeldhorloge ook bij hen als geheugensteun kan dienen. Reden voor onderzoeksbureau Locomotion en zorgorganisatie Magentazorg om het beeldhorloge uit te testen in de praktijk.

Handleiding e-health voor eerstelijnszorg

‘E-health betekent ook anders organiseren en anders omgaan met patiënten.’

Foto Luc de Witte

Hoe krijgt een gezondheidscentrum e-health succesvol toegepast? Met een gedegen voorbereiding. Hoe je dat doet, staat beschreven in de Inspiratiegids, een handleiding ontwikkeld voor de eerstelijnszorg. Het helpt huisartsen en zorgverleners inzicht te krijgen in de mogelijkheden van e-health maar ook bewust te maken van veranderingen die nodig zijn in de dagelijkse praktijkvoering.

Foto M van Well

E-health neemt een hoge vlucht. Steeds meer zorgverleners en ziekenhuizen werken ermee en er worden bovendien steeds meer e-health-toepassingen aangeboden. Dat is mooi, maar het zorgt er ook voor dat veel gebruikers door de bomen het bos niet meer zien. Bij verschillende aanbieders en toepassingen moeten ze telkens opnieuw inloggen met verschillende gebruikersnamen en wachtwoorden. “Precies daarom begon een consortium van partijen acht jaar geleden met de ontwikkeling van wat nu PAZIO heet”, vertelt senior health innovator Michiel van Well (Vital Innovators). 

‘De theorie voor e-health is simpel maar de praktijk blijkt weerbarstig’, zegt prof. Luc de Witte, hoogleraar en lector Technologie in de Zorg, verbonden aan de Universiteit van Maastricht en Zuyd Hogeschool. ‘Vaak denken mensen dat e-health simpel een kwestie van implementatie is, maar het is ontzettend ingewikkeld om e-health daadwerkelijk voor elkaar te krijgen. Het invoeren van technologie in de zorg heeft veel consequenties voor de dagelijkse praktijkvoering. Daar denken huisartsen en zorgverleners vaak te weinig over na. De logistiek moet vaak anders. Dat betekent dat zaken anders georganiseerd moeten worden en het vergt ook anders omgaan met patiënten.’

Financiële obstakels

Over de financiering van e-health is De Witte kritisch: ‘De manier hoe de zorg financieel is georganiseerd, barst van de tegenstrijdigheden. Als de overheid zegt dat iedereen aan e-health moet gaan doen, dan moet je dat ook faciliteren en niet uitbesteden aan partijen (zorgverzekeraars) waar we geen invloed op hebben.’ Toch gelooft De Witte dat de financiële barrières wel opgelost gaan worden in de komende paar jaar. ‘Het kan simpelweg niet anders, want de opkomst van e-health gaat gewoon door. Steeds meer zorgverleners en patiënten willen dit en zijn er ook mee bezig.’

Efficiënter en goedkoper de zorg verbeteren

Digitale feedbackmethode geeft dialoog met patiënten

Hoe ervaren patiënten hun bezoek aan een ziekenhuis? Daar kun je wetenschappelijk onderzoek naar doen, maar je kunt het ook direct in het ziekenhuis aan mensen vragen en snel actie ondernemen. Dat is het idee van een digitale feedbackmethode ontwikkeld in 2013 door het bedrijf CareRate in samenwerking met Medisch Centrum Haaglanden. 

De zogeheten Feedback & Verbeter Applicatie is een moderne en veel snellere variant op de klassieke papieren vragenlijsten. Een vrijwilliger of assistent in het ziekenhuis vraagt of de patiënt feedback wil geven na zijn bezoek of behandeling, en via een tablet of laptop beantwoordt de patiënt een korte lijst met vragen specifiek voor de afdeling.

Portretfoto van Inge Proost
'We raden zorgverleners aan om te reageren op de patiëntenfeedback. Mensen voelen zich dan serieus genomen, ze zien wat het oplevert en bovendien is de kans dat ze nog een keer deelnemen veel groter.'

Terwijl papieren vragenlijsten arbeidsintensief zijn en veel tijd kosten, levert deze digitale methode directe beschikbaarheid van de patiëntenfeedback voor zorgverleners op een afdeling. Ook is de informatie zichtbaar voor andere afdelingen van het ziekenhuis. ‘Bij onze methode ligt de focus niet op cijfers maar op inhoudelijke feedback en wat zorgverleners daarmee doen en wat ze teruggeven aan de patiënt’, vertelt Inge Proost, oprichter en innovator van CareRate.

Parels oppoetsen

‘Onze feedbackmethode maakt de zorg echt beter’, zegt Proost. ‘Als je ergens voor gaat, dan moet je erin geloven. En maak de methode van patiëntenfeedback ‘fun’ en gebruik het niet als een vorm van afstraffing voor het personeel. Een ziekenhuisafdeling die alleen maar focust op de cijfers en onvoldoendes en datgene verwaarloost waar ze juist wel goed in zijn, haalt niet het beste uit zijn team. Onze filosofie: poets ook de parels van talenten op, maak gebruik van je sterktes en haal zo het beste uit jezelf en dat creëert op den duur onderscheidend vermogen.’

Video
Bekijk de video op YouTube

E-health realiseren door inzichtelijke samenwerking

7 aanbevelingen voor verbetering

Portret van Jack van Gils

Een e-health product succesvol implementeren, blijkt in de praktijk een uitdaging. Uiteenlopende belangen van betrokken partijen vormen vaak een obstakel. De oplossing: een open samenwerking. Zo’n samenwerking is te bereiken door een transparante business case op te bouwen die ieders bijdrage, belang en gewenste resultaat inzichtelijk maakt. 

‘Met een goede business case kunnen mensen eerlijk zien waar voor hen de plussen en minnen zitten’, zegt Jack van Gils, implementatiemanager bij Redmax, een adviesbureau voor digitale zorg.

‘Wanneer alle betrokken partijen op een inzichtelijke manier informatie uitwisselen kan het duidelijk worden dat ze in elkaars winst kunnen delen. Een e-health innovatie levert namelijk vaak niet voor alle betrokken partijen evenveel winst op. Wat de een als besparing ziet, kan voor een ander juist geld kosten.’

Maak de zorg meetbaar

‘Ja ik ben een idealist als het gaat om de zorg’, beaamt Van Gils. ‘Ik geloof dat e-health in de zorg gaat lukken. Innovaties moet je echter niet invoeren voordat je duidelijk hebt gekregen of het berekenbaar en bestuurbaar is. Dat geldt volgens mij ook voor de zorg in het algemeen. De zorg moet je daarom meetbaar maken, dan is er overzicht en kan je het zo organiseren dat echt beter wordt voor mensen. Simpelweg bezuinigen door delen weg te snijden, is geen oplossing; belemmeringen wegnemen wel. Vaak gaat politiek beleid voorbij aan de maatschappelijke waarde. De overheid focust op kosten, maar de echte zorg gaat over kwaliteit van leven. Bijvoorbeeldvoor een ernstig ziek kind vinden veel mensen een dure behandeling met een heel kleine kans op resultaat wel acceptabel. Die ‘kwaliteit van leven’ factor kan je gewoon inzichtelijk maken in een adequaat business model’.

E-health obstakels in de thuiszorg

Bewegingswetenschapper Hanneke Knibbe van onderzoeksbureau Locomotion: ‘De groep thuiswonende ouderen die zorghulp nodig heeft, is gigantisch. Maar hoe vind je die mensen? Dat is logistiek en praktisch lastig. Dat geldt zowel voor het vroegtijdig bereiken van deze groep, als ook voor het doen van onderzoek. Onderzoek hiernaar is heel relevant, maar wel complex en tijdrovend en vergt doorzettingsvermogen.’

Ergotherapeute Louter van Magentazorg kaart een ander belangrijk probleem aan: ‘Onbekendheid is ook vaak een obstakel in de praktijk van e-health. In de thuiszorg weten praktijkondersteuners, casemanagers of mantelzorgers vaak niet van het bestaan van bepaalde e-healthproducten.  Ergotherapeuten worden dan niet ingeschakeld en mogelijke oplossingen worden niet aangeboden. Inmiddels lopen er diverse projecten om dit te verbeteren, zoals Oh is dat eHealth!’

Oh is dat eHealth is een gezamenlijk initiatief van 28 ervaringsdeskundigen (zorgverleners en patiënten) die mensen bewust willen maken van de mogelijkheden van e-health. Het project wordt gefinancierd door ZonMw en begeleid door Vilans.

Over ZonMw

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Colofon Teksten Chrétienne Vuijst en Diana de Veld, Video draai.tv, Fotografie Marijn van Zanten, Sietske Raaijmakers, Peter Roek

Andere publicaties binnen deze serie

Gerelateerd programma

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website