Leerwerkprojecten kunnen mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt succesvol aan werk helpen. In het onderzoeksproject ‘Be a Barista’ zijn er ook een paar onderzocht die eruit sprongen in het ondersteunen van veelplegers bij herstel. Voor Renee Sagel, die als socioloog en criminoloog onderzoek deed voor het project, was het een belangrijke ontdekking. Hoe kregen deze leerwerkprojecten dit voor elkaar?

'Deelnemers werken aan hun eigen doelen in plaats van dat ze iets wordt opgelegd’

Aansluiting in de samenleving

Sagel: ‘Lange tijd lag de nadruk bij veelplegers op straffen en voorkomen dat ze weer in de fout gaan. Maar hoe kun je mensen met een detentieverleden helpen bij hun ontwikkeling, bij hun persoonlijk en maatschappelijk herstel?’ Een van de leerwerkplaatsen die deze doelgroep echt weet te bereiken is Heilige Boontjes, een Rotterdamse koffiezaak waar exgedetineerden aansluiting vinden in de maatschappij. Een ander voorbeeld uit het onderzoek is Sleutelen met Jongeren, een Haagse leerwerkplaats waar jongeren automonteur kunnen worden.

Zelf verantwoordelijk

Sagel noemt als belangrijke succesfactor dat deelnemers weer verbinding gaan voelen met de samenleving. En ze zien een duidelijk toekomstperspectief met het vak dat ze leren. ‘Hun zelfwaardering groeit en ze ervaren een gevoel van autonomie. Dat zijn cruciale voorwaarden voor herstel. En heel belangrijk: deelnemers werken aan hun eigen doelen in plaats van dat ze iets wordt opgelegd.’ De onderzochte projecten worden getrokken door stevige rolmodellen. Het zijn vakmensen met veel ervaring, van wie sommigen zelf ook ‘een verleden’ hebben. Er ontstaat geen traditionele zorg-cliënt-relatie, maar een verhouding waarin de jongens zelf verantwoordelijk zijn en daarbij veel van hun begeleiders aannemen. Voor de deelnemers zijn zij ‘geloofwaardige boodschappers’ (credible messengers), zoals het in de literatuur heet.

Saamhorigheid en familiegevoel

Sagel zette observaties in om zicht te krijgen op de werkzame elementen van de aanpak en vragenlijsten om de deelnemers te volgen. Ook interviewde ze zowel medewerkers als deelnemers. Hoewel de eigenwaarde bij hen in de eerste periode meetbaar toenam, zijn er geen harde cijfers over de effectiviteit in termen van bijvoorbeeld crimineel gedrag. Al was het maar omdat er ondanks alle betrokkenheid toch mensen afvallen. Het is volgens Sagel al een grote winst om deze groep überhaupt binnen te krijgen en ze ook daadwerkelijk een vak te leren, iets waar ze mee verder kunnen. ‘De deelnemers vertellen dat ze de saamhorigheid en het familiegevoel waarderen. En de leerwerkplaats staat middenin de samenleving en biedt concrete kansen op een baan. Je maakt iets moois voor andere mensen, die jou dat graag laten doen. Zoiets werkt destigmatiserend.’

Voet aan de grond

Vooruitlopend op de wetenschappelijke rapportage, zijn vertegenwoordigers van de leerwerkplaatsen nog bij elkaar geweest voor een evaluatie, samen met onder meer de reclassering en Exodus, een hulporganisatie voor ex-gedetineerden. Sagel: ‘De reclassering is erg blij met deze projecten, zeiden ze, omdat leerwerkplaatsen mensen kunnen helpen weer een voet aan de grond te krijgen, ook al hebben die een strafblad. Verder was de bijeenkomst belangrijk voor de onderlinge verbinding. De leerwerkplaatsen zitten toch nog een beetje op hun eigen eiland. Als ze elkaar leren kennen, kennis uitwisselen en hun resultaten gezamenlijk zichtbaar maken, zie ik nog veel kansen voor dit soort initiatieven in het land.’

 

Boek Binnen de buitenkant

Het boek Binnen de buitenkant gunt de lezer een kijkje in het hoofd en hart van mensen die vastliepen in zichzelf. Hun verhalen worden gelardeerd met persoonlijke tips, ervaringen van professionals en recente inzichten uit enkele, door ZonMw gefinancierde, projecten. Daarnaast is een apart hoofdstuk te lezen over het ontstaan en de visie van de herstelbenadering.

Bestellen en meer informatie

   

Beweging in kwetsbaarheid

Van januari tot en met juni 2021 besteden we onder de noemer Beweging in kwetsbaarheid aandacht aan verschillende thema’s die bijdragen aan een meer inclusieve samenleving voor (psychisch) kwetsbare mensen. Dat doen we door middel van een maandelijkse talkshow, podcasts en publicaties. Projectresultaten van 4 jaar Actieprogramma Verward Gedrag krijgen hierin een mooie plek. Bekijk de website beweginginkwetsbaarheid.nl voor meer informatie en aanmelden.

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website