Door beter te begrijpen wie er een hoger risico loopt op hartfalen of andere complicaties na een hartaanval kun je beter voorspellen wie nog een hartaanval krijgt.

Wat onderzoekt u ?

'We onderzoeken de onderliggende processen die nieuwe complicaties na een hartaanval kunnen veroorzaken door middel van DNA-onderzoek. Hierdoor kunnen we hartpatiënten veel beter en gerichter behandelen en voorkomen we ook dat iemand zieker wordt.'

Hoe heeft u het onderzoek uitgevoerd?

‘Om dit onderzoek uit te kunnen voeren had ik een grote database met hartpatiënten en beschikbare genetische informatie nodig. Deze aandoening komt niet alleen in Nederland voor en ik wilde daarom ook buiten de Nederlandse grenzen genetische informatie verzamelen. Dit kon ik natuurlijk niet alleen. Samen met mijn nationale en internationale collega-wetenschappers uit 17 landen en met 64 groepen patiënten (ongeveer 260.000 hartpatiënten) zijn we aan de slag gegaan. Dat leverde een groot database op – en deze is nog steeds groeiende - waarin alle genetische informatie staat van patiënten die al een hartaanval hebben gehad. We werken hierbij ook samen met gezondheidsfondsen en patiëntenverenigingen. Zonder hun medewerking waren we niet zo ver gekomen’.

portretfoto van Folkert Asselbergs

Wat heeft de Klinische Fellowsubsidie voor effect gehad op uw carrière?
 

'In 2010 ontving ik een Klinische Fellowship van ZonMw en deze subsidie was op het juiste moment het goede duwtje in de rug. Deze sloot direct aan op mijn carrière als cardioloog en heeft me mooie kansen gegeven. Ik kreeg met mijn onderzoeksplan een positie bij het UMCU in Utrecht en was ik al op jonge leeftijd hoogleraar. Ik ben dan ook erg blij dat ZonMw weer is gestart met het programma Klinische Fellows want los van alle mooie subsidies die er zijn voor jonge startende onderzoekers was dit de enige mogelijkheid voor artsen om verder onderzoek te doen. Het was dan ook een groot gemis dat dit ZonMw programma door bezuinigingen in 2014 moest stoppen'.

Wat maakt dit onderzoek anders?

‘Wat voorheen alleen via een langlopende klinische trial mogelijk was hebben we door het opzetten van deze database een andere manier van onderzoek doen opgezet. De eerste stap hiervoor was het oprichten van een consortium samen met de nationale en internationale wetenschappers. De volgende stap was het starten van de samenwerking tussen de wetenschappers. Voor het slagen daarvan moest er ook een vertrouwensband ontstaan. Want zonder dat was uitwisseling van data niet mogelijk. Door dit vanaf het begin goed aan te pakken konden we elkaar ook helpen waar nodig, werd de data uitgewisseld en hebben we samen een database gebouwd.

Inmiddels kunnen we putten uit een enorme hoeveelheid informatie over waarom bij de een wel en bij de ander geen hartfalen of andere complicatie na een hartaanval ontstaat. Want wat we al wisten wordt door de database extra bevestigt, niemand is hetzelfde en iedereen reageert anders op een bepaalde aandoening of medicijn/behandeling. Zelfs niet in een familie met de dezelfde genetische kenmerken’.

Heeft uw onderzoek geleid tot een nieuwe wijze van diagnose/behandeling?  

‘Deze database helpt bij een betere keuze van medicatie of een behandeling. We voorkomen hiermee bijvoorbeeld dat we hetzelfde medicijn geven voor ogenschijnlijk dezelfde aandoening en we kunnen dus veel meer persoonsgericht behandelen'.

Heeft u met uw onderzoek verschil weten te maken in de wetenschap en/of praktijk binnen het cardiovasculair veld?

‘Ik weet niet of ‘het verschil maken’ het juiste woord is. We hebben door deze aanpak, het oprichten van het consortium, het opzetten van 64 onderzoeksgroepen en het bouwen van een database met genetische informatie, de eerste stappen gezet voor het verder ontwikkelen van een persoonsgerichte medicatie/behandeling. Uiteindelijk kan dit een vermindering van zorgkosten opleveren en voorkomen van overbehandeling en daarmee bijwerkingen. Daarnaast kan ons onderzoek ook helpen met de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Enerzijds door nieuwe aangrijpingspunten te vinden voor medicijnen en anderzijds beter te kunnen voorspellen welke medicijnen mogelijk gunstig zijn en welke bijwerkingen geven. We werken hiervoor ook samen met farmaceuten doordat we hun kunnen informeren over mogelijke interessante mogelijkheden voor medicatie, maar ook iets te kunnen zeggen over reeds bestaande medicatie en het effect in hartpatiënten’.

Wat is er allemaal mogelijk met al die data?

‘Voorheen waren dit soort onderzoeken alleen maar mogelijk via klinische trials. Dit zijn onderzoeken die over het algemeen erg lang lopen en zeer kostbaar zijn. Hierdoor liep een patiënt een medische behandeling of een nieuw medicijn vaak mis. Nu kunnen we beter voorspellen welke medicijnen gunstig zijn en daardoor de kosten van klinische onderzoek omlaag brengen waardoor we meer gericht klinische trials kunnen doen. Daarnaast willen beter het risico vaststellen en hierbij direct patiënten betrekken, zodat artsen samen met de patiënt een veel meer gepersonaliseerde behandeling kunnen bepalen op basis van risico en genetisch profiel.

Maar dan zijn we er nog niet, want hoe zorg je ervoor dat patiënten deze informatie zelf ook kunnen gebruiken en het op meerdere plekken in de zorg toegepast kan worden? Het zou mooi zijn als we op termijn apps ontwikkelen waarin mensen hun eigen gezondheidsgegevens kunnen invoeren en samen met een arts bepalen welke behandeling of levensstijl het beste voor die persoon is. We moeten natuurlijk wel voorkomen dat er voor iedere aandoening een aparte app wordt ontwikkeld. Op de een of andere manier moeten we dit gaan stroomlijnen en zal er in samenwerking met de overheid een centraal punt moeten komen zodat je bij die specifieke informatie kunt. Daarbij staat natuurlijk ook de veiligheid/bescherming van die informatie voorop’.

(Een voorbeeld van een soortelijke app is een project dat in 2019 is gestart (in samenwerking met de Hartstichting) MyDigiTwin, een digitale tweeling die je gezondheid ‘spiegelt’ op basis van big data. https://www.umcutrecht.nl/nieuws/mydigitwin-geeft-inzicht-in-je-gezondheid.)

 

© ZonMw 2020

Auteur: Willemien Jager-van Tintelen
Bronnen: Hartstichting, MyDigiTwin

Meer lezen?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website