Esther Crombag werd op haar elfde plotseling volledig blind. Wat volgde was een lange weg van vallen en opstaan. Ze leerde braille, slaagde cum laude in de rechten, won viermaal het NK-fietsen op de tandem en doceert tegenwoordig rechten aan de Maastricht University. Onlangs trad ze toe tot programmacommissie van Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten als ervaringsdeskundige. ‘Je moet als blinde in Nederland wel een beetje mondig zijn.’

Een zaal vol met managers inspireren of jonge veelbelovende juristen het vak bijbrengen. Esther Crombag draait er als spreker en universitair docent haar hand niet voor om. En dat is extra bijzonder, want Esther is sinds haar elfde volledig blind. Deze week begon ze als ervaringsdeskundige bij het programma Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten. Met Esther heeft het programma een nieuw commissielid in huis dat van alle markten thuis is. Maar die ook als geen ander weet wat een visuele beperking in de praktijk met zich meebrengt.

Allereerst van harte gefeliciteerd! Kun je iets meer over jezelf vertellen?

‘Dank je wel! Ik ben dus Esther Crombag, 45 jaar oud en woonachtig in Berg en Terblijt in Limburg. Ik werk als docent staats- en bestuursrecht aan de Maastricht University. Verder heb ik een eigen bedrijf genaamd Blind vertrouwen. Hiermee verzorg ik inspiratie- en motivatiesessies voor bedrijven, instellingen en verenigingen. En sinds kort ben ik dus ook commissielid van het programma Expertisefunctie Zintuiglijke Gehandicapten.’

Waar maak je in het dagelijks leven gebruik van? Een taststok of een geleidehond?

‘Beide. Ik heb een taststok en een geleidehond genaamd Sandy die bijna negen jaar oud is. Die mag al bijna met pensioen. Ze heeft ook last van beginnende artrose. Nu vindt alle onderwijs online plaats, maar toen ik nog naar de universiteit in Maastricht ging, moesten Sandy en ik vaak over de kinderkopjes van de binnenstad lopen. Daar heeft ze beginnende artrose van gekregen. Verder maak ik in huis veel gebruik van ict en spraakgestuurde software, zoals Google Home. Dat is een speaker die je met je stem kunt besturen. Hiermee kan ik de lichten inschakelen, de stofzuiger aanzetten of het nieuws beluisteren.’

Hoe ben je bij ZonMw gekomen? Of, hoe is ZonMw bij jou gekomen?

‘Ik kreeg een telefoontje uit Den Haag, of ik commissielid wilde worden. Via een vriendin had ik al eens van ZonMw gehoord, maar niet in detail. Ik weet dat ZonMw met het financieren van gezondheidsonderzoek en zorginnovatie zich enorm inzet voor mensen met een beperking. Vandaar dat ik graag als ervaringsdeskundige in de commissie aan de slag ben gegaan.’

Je bent ook docent aan de universiteit van Maastricht. Bekijk je de zaken dan ook met een juridische bril?

‘Bij de klachtencommissie van Zuid-Limburg deed ik dat wel. Maar bij de commissie van Expertisefunctie Zintuiglijke Gehandicapten buig je je bijvoorbeeld over subsidieverzoeken. Als een ervaringsdeskundige die blind is, kun je goed inschatten of onderzoek relevant is. Maar mochten er juridische zaken aan de orde komen, dan komt mijn achtergrond als jurist me zeker van pas.’

Esther Crombag: rechtendocent, spreker en topsporter

‘Op mijn elfde raakte ik tijdens een vakantie in Frankrijk, van de ene op de andere dag, volledig blind. Je hele wereld stort dan in, zeker op die leeftijd. Ik moest leren stoklopen en braille lezen. Toch volgde ik daarna het reguliere onderwijs en begon een studie rechten. Die wist ik in vier jaar cum laude af te ronden. Sinds 1998, dus inmiddels al 22 jaar, ben ik docent staats- en bestuursrecht aan de Maastricht University.
Verder heb ik een eigen bedrijf Blind Vertrouwen. Ik verzorg lezingen voor bedrijven, instellingen en verenigingen. Met als rode draad dat je altijd moet kijken naar mogelijkheden en kansen, en niet naar de dingen die je niet kunt. Met een positieve houding kun je heel veel realiseren. Bij mij is het glas altijd halfvol.
Op mijn 28ste begon ik nog een topsportcarrière. Bij het tandemwielrennen werd ik viermaal Nederlands Kampioen. Ik deed mee aan EK’s en WK’s en heb de kwalificatie voor de Paralympische Spelen van Beijing op een haar na gemist.
Ik woon in een volledig energieneutraal huis samen met mijn vriend. En ik ben ook nog bonusmoeder van twee kinderen. Verder draaide ik enige jaren mee in de klachtencommissie Zuid-Limburg. En vier jaar ben ik raadslid geweest in de gemeente Valkenburg.
Graag zou ik ooit nog eens de stap zetten en de opleiding tot rechter-plaatsvervanger volgen. Ik denk dat ik als blinde heel goed zou kunnen rechtspreken. Vrouwe Justitia is niet voor niks geblinddoekt.’

Onlangs is de actie ‘Houd de lijn vrij’ weer begonnen. Waar loop je, figuurlijk en misschien ook wel letterlijk, tegenaan als blinde?

‘Ik maak natuurlijk gebruik van een blindengeleidenhond en die loodst je langs alle obstakels heen. Maar als ik wel eens met de stok naar buiten loop – toevallig deed ik dat vanochtend nog - dan staan overal auto’s, GFT-bakken en vuilnisbakken op de stoep geplaatst. En of dat nou bewoners zijn geweest of de vuilnisman, dat weet je niet. Maar voor mij is het een stuk lastiger manoeuvreren.’

Toegankelijkheid

Hoe doet Nederland het met toegankelijkheid in het algemeen, bijvoorbeeld als we ons land vergelijken met het buitenland?

‘Als je wel eens in het buitenland op vakantie gaat, bijvoorbeeld in Turkije of Spanje, dan merk je dat daar totaal geen rekening wordt gehouden met mensen die blind zijn. Ik zou zeggen: in Nederland doen we het redelijk goed.’

Digitale toegankelijkheid is nu actueler dan ooit. Hoe ervaar je de digitale toegankelijkheid van bijvoorbeeld websites?

‘Het toegankelijk maken van een website is nog wel een dingetje, al is het heel lastig om een goede, toegankelijke site te maken. Toevallig kwam ik dat onlangs nog tegen. Ik heb al mijn rekeningen bij één bank. Maar als ik als blinde een af- of bijschrijving wil controleren, dan kan dat niet via de website maar moet ik een duurbetaald nummer bellen. Daarover heb ik een klacht ingediend. Blijkt dat ze daar niet aan gedacht hadden. Ach, je moet als blinde in Nederland wel een beetje mondig zijn.’

Je schrijft blogs op je website over wat je allemaal als blinde in het dagelijks leven meemaakt. Zo strijd je onder meer voor de eerste belevingstuin voor blinden in Limburg. Hoe staat het hiermee?

‘Als kind heb ik in Engeland mogen ervaren hoe het is om in een belevingstuin rond te lopen: het is prachtig om als blinde de natuur te kunnen voelen, horen en proeven. Achter mijn nieuwe huis is een stuk grond van 600 vierkante meter. Dat had ik zelf wel kunnen inrichten met tegels en planten. Maar ik besloot een stichting op te richten en de grond voor tien jaar aan de stichting over te dragen. Daar verrijst de eerste belevingstuin voor blinden in Limburg. Er komt alleen nog zoveel bij kijken: hoe willen we de tuin inrichten, welke planten kiezen we? En er is ook een ontvangstruimte gepland met toilet en koffievoorziening. We hebben al veel geld ingezameld, maar donaties zijn nog zeker welkom!’

Foto van de belevingstuin in aanbouw
Esther in de belevingstuin die ruikt aan een kruidenplantje

Coronacrisis

De coronatijd heeft er bij elke Nederland flink ingehakt. Maar bij jou nog wel meer, kan ik me voorstellen. Wat kun je vertellen over de gevolgen van de coronacrisis?

‘Voordat de coronacrisis uitbrak, was ik ontzettend veel van huis. Maar als ik nu de deur uitga, moet ik extra voorzichtig zijn omdat ik in de risicogroep val. De meeste mensen moeten zelf anderhalve meter in acht nemen. Maar ik moet van anderen verwachten dat ze anderhalve meter afstand houden. Voor de coronacrisis gaf ik ook veel lezingen, maar die werden allemaal gestopt. Na de versoepelingen heb ik in september nog twee kleinschalige lezingen gehouden. Maar die voor november en december zijn weer geschrapt.’

De coronacrisis betekent ook: digitaal vergaderen, bijvoorbeeld met de programmacommissie van Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten. Lukt het om als blinde te zoomen, te skypen en dergelijke?  

‘Dat gaat wel goed. Je moet de mensen wel duidelijk maken dat ze bijvoorbeeld voor de camera niet moeten knikken als ze het ergens mee eens of oneens zijn. Maar dat ze ‘‘ja’’ of ‘‘nee’’ moeten zeggen. Maar het vergaderen lukt wel. Ik heb deze week mijn eerste vergaderingen gehad van
Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten, en die gingen prima!’

Boek ‘Blind vertrouwen’

Esther Crombag schreef, samen met Erik Knippenberg, haar levensverhaal op in het boek ‘Blind Vertrouwen’ (ISBN 978-90- 7797-13). Meer informatie is te vinden op de website van Esther Crombag. Daar is ook het boek te bestellen.

© ZonMw 2020

Tekst Ron Magnée Fotografie Aron Nijs en eigen foto's

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website