De coronacrisis speelt de begeleiding van (ex-)gedetineerde jongeren flink parten. En dat geldt zeker voor jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB). Dat blijkt wel uit de ervaringen van het project Forsa! Dit project beoogt jongeren na detentie op het rechte pad te houden. Voor een geslaagde begeleiding is een vertrouwensband van groot belang. En die persoonlijke band onderhouden is complexer geworden.

Al twaalf jaar werkt Bureau MHR (Maatschappelijk Herstel en Rehabilitatie) aan de begeleiding van (ex-)gedetineerde jongeren met een niet-westerse achtergrond. Het doel van de intensieve begeleiding is om de jongeren te behoeden voor een terugval in de criminaliteit. Dat doet Bureau MHR met de beproefde Forsa!-aanpak.

Wat is Bureau MHR en wat houdt het Forsa!-programma in?

Bureau MHR (Maatschappelijk Herstel en Rehabilitatie) in Den Haag is een vrijwilligersorganisatie die vanuit het hart van aandachtswijken aan een effectieve rehabilitatie en re-integratie van (ex-)gedetineerde jongeren werkt.

Het bureau zet zich sinds 2008 in voor verbetering van de sociale omstandigheden van minderheidsgroepen in de regio Zuid-Holland. Bureau MHR heeft verschillende programma’s, waaronder het succesvolle Forsa!, geheel zelfstandig ontwikkeld.

‘Maatjes’ houden persoonlijk contact

De begeleiding bestaat voor een groot deel uit persoonlijk contact tussen de (ex-)gedetineerde jongeren en de vrijwilligers van Bureau MHR, legt coördinator Rachid Ben Meftah van Forsa! uit. ‘De begeleiding vanuit ons bureau wordt door vrijwillige maatjes gedaan. Dat zijn jongeren met eenzelfde culturele achtergrond als onze doelgroep. De begeleiding duurt drie tot zes maanden tijdens detentie, en maximaal een jaar na detentie.’

Bezoek opgeschort

Sinds het uitbreken van de coronacrisis wordt juist dat persoonlijke contact ernstig belemmerd, aldus Ben Meftah. ‘In maart besloot het ministerie van Justitie en Veiligheid alle bezoeken aan de Penitentiaire Inrichtingen (PI’s) op te schorten. En juist het bezoeken van de jongeren in de PI is een belangrijk aspect van de Forsa!-methodiek. Dit is de plek waar de vertrouwensband met de jongere wordt opgebouwd. We zijn sinds het uitbreken van coronacrisis overgestapt op begeleiding via telefoon, WhatsApp en Skype. Maar in de praktijk blijkt wel dat ons werk er niet eenvoudiger op is geworden.’

Minder vertrouwen

Het communiceert nu eenmaal lastiger via telefoon of beeldbellen. Daarnaast heeft de doelgroep minder vertrouwen in digitaal contact dan in een reguliere ontmoeting in een spreekkamer in de PI. ‘Dat geldt zeker wanneer we te maken hebben met jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB)’, legt Ben Meftah uit. ‘Het hulp bieden bij praktische zaken lukt nog redelijk. Maar het bieden van emotionele steun is niet altijd eenvoudig. Jongeren zijn sceptisch waar het gaat om telefonisch contact. Ze durven zich niet altijd open te stellen als ze geen zekerheid hebben wie er precies aan de andere kant van de lijn zit.’

Bezoek niet meer welkom

Het sluiten van de PI voor bezoek, in verband met het beperken van het coronavirus, betekent dat familieleden niet meer langs komen. ‘De jongeren ontvangen van hun familie geen bezoek meer. Dat maakt het bestaan natuurlijk vrij eenzaam’, aldus Ben Meftah. ‘En dat betekent dat ze de steun van vrijwillige maatjes nog meer nodig hebben dan vóór de coronacrisis.’

Werk zoeken

Ook de begeleiding van jongeren die vrijgekomen zijn, is sinds het uitbreken van de coronacrisis lastiger geworden. Het hebben van een betaalde baan vermindert de kans op recidive aanzienlijk. ‘Maar ook het vinden van werk is de afgelopen tijd een stuk lastiger geworden’, zegt Rachid Ben Meftah. ‘De doelgroep is toch vaak aangewezen op werk via uitzendbureaus. En de arbeidsmarkt is er sinds het uibreken van de coronacrisis niet beter op geworden.’

In 2008 van start

Bureau MHR ging in 2008 van start. Het doel van Bureau MHR was om te werken aan een effectieve rehabilitatie en re-integratie van ex-gedetineerde jongeren van niet-westerse afkomst. Tot die tijd bleek het lastig om overlast en recidive bij deze doelgroep terug te dringen. Bureau MHR ging met een nieuwe aanpak de problematiek te lijf. De ex-gedetineerde jongeren, in de leeftijd van 17 tot en met 27 jaar, kregen een intensieve vorm van begeleiding naar een zelfstandig bestaan zonder criminaliteit.

Steun van ZonMw

In de loop der jaren kreeg de aanpak van Bureau MHR steeds meer bijval. De methodiek viel een aantal keer in de prijzen. Zelfs Koning Willem-Alexander kwam naar Den Haag om kennis te nemen van de Forsa!-aanpak. In samenwerking met het Verwey-Jonker Instituut en een financiële ondersteuning van ZonMw werd vervolgens een methodiekhandboek uitgebracht. Onlangs maakte Bureau MHR, in samenwerking met de gemeente Delft en de steun van ZonMw, de Forsa! methodiek ook toegankelijk voor een groeiende groep jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB). Vooral jongeren met een LVB hebben meer moeite om, na detentie, zelfstandig hun leven op de rit te krijgen. De maatjes begeleiden hen langs diverse loketten en bij het vinden van de juiste dagbesteding.

App voor smartphones

Het jongste wapenfeit van Bureau MHR is een digitale app voor smartphones. ‘Hiermee kunnen we jongeren op afstand begeleiden’, legt Ben Meftah uit. ‘Zij krijgen bijvoorbeeld een reminder op hun telefoon wanneer  er rekeningen betaald moeten worden. Hiermee kunnen we eventuele schulden bij de jongeren voorkomen.’

Bezoek achter plexiglas

Ondanks alle moderne technieken zweert Bureau MHR bij de persoonlijke band met de jongeren. En waar het gaat om het direct contact met de doelgroep blijft het nu nog even behelpen. Sinds dinsdag 2 juni is bezoek in drie PI’s weer op beperkte schaal mogelijk. Gedetineerden mogen één uur per week één bezoeker ontvangen, achter plexiglas. In de overige gevangenissen vindt er vooralsnog geen bezoek plaats. ‘’De PI’s denken met ons mee aan een oplossing zodat er weer fysiek contact mogelijk is met de jongeren. Maar zolang dat niet het geval is, zoeken we gewoon nóg frequenter contact met de doelgroep: een extra telefoontje of een kaartje. Iedereen bij Bureau MHR zet z’n schouders eronder. Want juist nu hebben de jongeren onze steun nodig!'

ZonMw en LVB

Het project Forsa! maakt onderdeel uit van het programma Gewoon Bijzonder. Het doel van dit programma is om kennis te ontwikkelen, te verspreiden en toe te passen zodat de zorg voor mensen met een LVB, meervoudige beperking of niet-aangeboren hersenletsel verbetert en zij meer zeggenschap krijgen over hun leven. Het programma is begonnen aan de tweede fase. In een speciale tussenrapportage kunt u lezen welke resultaten de eerste fase van Gewoon Bijzonder heeft opgeleverd.

Verder financiert ZonMw de Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen, waarin zorgverleners, onderzoekers, onderwijsinstellingen en beleidsmakers samen de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking verbeteren.

ZonMw en corona-onderzoek

De coronacrisis heeft verstrekkende gevolgen voor iedereen. Om de negatieve gevolgen van de coronapandemie te beperken zijn kennis, praktische oplossingen en onderzoek nodig. Daarom financiert ZonMw onderzoek naar corona in een speciaal COVID-19-programma. Het onderzoek richt zich op de thema's diagnostiek en behandeling, zorg en preventie en maatschappelijke dynamiek. De eerste onderzoeksprojecten gaan deze zomer van start. Bekijk voor de meest actuele informatie www.zonmw.nl/coronaonderzoek

© ZonMw 2020

Tekst Ron Magnée Fotografie Robert Tjalondo

Meer lezen?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website