Ongeveer 80 tot 90% van het klinische wetenschappelijk onderzoek loopt vertraging op. Inclusieproblemen zijn hier vaak de oorzaak van. Soms moet het onderzoek zelfs worden stopgezet. Psychologen Else Wolke en Barbara Scheffer denken dat een deel van deze problemen ondervangen kan worden door het voeren van effectievere gesprekken. ZonMw biedt projectleiders deze training aan.

Waarom is het zo belangrijk om de inclusie van patiënten bij klinische studies te verhogen?

Barbara: ‘Als je verder wilt komen in het onderzoek, bijvoorbeeld om nieuwe therapieën te ontwikkelen, moet je een specifieke doelgroep includeren. Dat blijkt niet eenvoudig: veel onderzoek loopt vertraging op doordat de inclusie te traag verloopt. Af en toe moet een studie zelfs worden stopgezet. Op die manier gaan enorm veel data en energie verloren en wordt het uiteindelijke doel niet bereikt.’

Waarom is het lastig om proefpersonen te includeren?

Else: ‘Dat heeft met meerdere factoren te maken. Soms vraagt een onderzoek bijvoorbeeld veel van een patiënt. Het kan ook lastig zijn als de patiënt het belang van het onderzoek niet direct ziet; de inclusie verloopt makkelijker wanneer de patiënt zelf baat heeft bij deelname. Maar ook effectieve gespreksvoering speelt een rol bij inclusie. Dat laatste is waar wij op inzetten.’

Hoe kan effectieve communicatie de inclusie bevorderen?

Barbara: ‘Onderzoekers die een patiënt vragen om deelname, beschikken uiteraard al over gespreksvaardigheden. Hoewel hier vaak nog winst te boeken valt, is het grootste probleem dat zij in hun eigen hoofd te veel drempels opwerpen. Ze weten bijvoorbeeld dat een patiënt diezelfde dag een onwelkome diagnose heeft gekregen, of dat deelname een patiënt veel tijd zal kosten. Die gedachten beïnvloeden het gesprek. Onderzoekers ontdekken in de training hoe ze zichzelf in de weg kunnen zitten tijdens een inclusiegesprek. Ze ervaren wat voor effect belemmerende gedachten op een gesprek hebben.’

Oefenen de onderzoekers ook gesprekken tijdens jullie training?

Else: ‘Ja, de training is er ook op gericht ieders gespreksniveau een level hoger te krijgen. We oefenen in kleine groepjes met eigen casuïstiek zodat iedereen persoonlijke feedback krijgt die direct toepasbaar in zijn of haar inclusiegesprek. Mensen vinden de training heel leerzaam en voelen zich betrokken.’

Verhoogt de training de inclusie ook echt?

Else: ‘Onderzoekers laten ons weten dat ze na afloop daadwerkelijk effectievere gesprekken voeren. Bij één van de klinische studies liep de inclusie al twee jaar te traag. Na de training werden meer patiënten geïncludeerd en dat effect bleef aanhouden.’

Hoe zijn jullie zelf in dit vakgebied beland?

Barbara: ‘Vijf jaar geleden werden we betrokken bij een groot onderzoek naar kanker waaraan meerdere UMC’s meewerkten. De werving van proefpersonen verliep heel lastig en de subsidiegever dreigde de studie stop te zetten. De onderzoekers hadden zelf al van alles geprobeerd om de inclusie te verhogen, maar zonder resultaat. Wij werden erbij gevraagd en besloten in te zetten op het gesprek zelf. Hiervoor ontwikkelden we het format waarop onze huidige training is gebaseerd. We verzorgen ook trainingen voor het bedrijfsleven, maar de training voor wetenschappelijk onderzoekers is een speerpunt voor ons. Dit is heel relevant werkwaarmee we de medische wetenschap vooruit helpen.’

Meer informatie

Tijdens de startbijeenkomst van het Programma Translationeel Onderzoek 2 gaven Else en Barbara een workshop over hun methode. ZonMw biedt deze training aan voor de medewerkers die binnen het onderzoeksteam gesprekken voeren met patiënten om hen te includeren. Door de effectiviteit van gesprekken te verhogen, kunnen studies vaker afgerond worden met voldoende deelnemers. Hierdoor zijn de resultaten relevanter en beter toepasbaar in de praktijk.

Lees hier het nieuwsbericht over de startbijeenkomst.

Colofon 

Auteur: Diana de Veld
Eindredactie: Marjolijn Pijls
Beeld: shutterstock

© ZonMw 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website