Het juiste geneesmiddel, op het juiste moment, bij de patiënt die het nodig heeft. Voor het effectief, veilig en doelmatig inzetten van bestaande geneesmiddelen is gericht onderzoek noodzakelijk.

Het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen richt zich op het verbeteren van farmacotherapeutische zorg op het niveau van het geneesmiddel en op het gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse zorg. Betere inzet en gebruik van geneesmiddelen is in het belang van de patiënt, de zorgverlener, de overheid en private partijen, zoals de farmaceutische industrie en zorgverzekeraars. Maandelijks verschijnt er in de nieuwsbrief Geneesmiddelen een interview over onderzoeksresultaten of achtergrondinformatie. Op deze pagina zijn alle interviews thematisch verzameld.

Doelmatigheid en effectiviteit

In de gezondheidszorg worden veel geneesmiddelen ingezet. Dat is zinvol zolang de patiënt er beter van wordt en de baten tegen de kosten opwegen. Onderzoek levert soms verrassende resultaten op.

Diabetespatiënten gebruiken vaak sulfonylureum (SU)-derivaten als bloedsuikerverlager. De richtlijn geeft voorkeur voor gliclazide. Dit middel zou een gunstig effect hebben op kankerrisico.

Interview met Gijs Landman

Veel mensen met een depressie hebben baat bij antidepressiva. Maar kun je er ook veilig mee stoppen als het weer beter gaat? Hiernaar is nog amper gedegen onderzoek gedaan. De OPERA-studie brengt daar verandering in.

Interview met Brenda Penninx

Patiënten uit de HAMLETT-studie naar wel of niet afbouwen van antipsychotica, worden met de aansluitende OPHELIA-studie gedurende 10 jaar na een eerste psychose gevolgd.

Interview met Iris Sommer en Marieke Begemann

In een gestart Grote Trials project wordt onderzocht of een andere manier van doseren van bloedverdunners bij operaties aan de aorta leidt tot minder complicaties bij patiënten.

Lees het nieuwsbericht

Uit twee vergelijkende studies bij patiënten met macula-oedeem en met diabetisch macula-oedeem, blijken bevacizumab en het veel duurdere ranibizumab nagenoeg gelijk in werking. Toch is soms het duurdere middel beter.

Interview met Reinier Schlingemann

Abemaciclib, palbociclib en ribociclib zijn effectief bij vrouwen met uitgezaaide, hormoongevoelige borstkanker. De vraag is: Wat is beter: de middelen inzetten vanaf de start of pas als de eerste hormoonbehandeling niet meer goed werkt?

Interview met Gabe Sonke

Specifieke populatiegroepen, zoals kinderen met een hoog risico op rotavirus-buikgriep, worden vaak uitgesloten van deelname aan onderzoek. Patricia Bruijning, kinderarts en epidemioloog bij het UMC Utrecht, aan het woord.

Interview met Patricia Bruijning

Hoe ‘zeker’ zijn de uitkomsten van onderzoek? Kun je voor beleidsbeslissingen onzekerheden en risico’s goed afwegen, ook zonder ‘100% bewijs’? Het raamwerk ‘Omgaan met onzekerheid’ helpt daarbij.

Interview met Manuela Joore en Saskia Knies

Voor een studie naar thuismonitoring van patiënten met Idiopathische Longfibrose (IPF) zijn heel snel voldoende patiënten bereid gevonden mee te doen. Longarts Marlies Wijsenbeek en promovenda Karen Moor (Erasmus MC) leggen uit hoe dat komt.

Interview met Marlies Wijsenbeek en Karen Moor

Farmacotherapie op maat

Leeftijd, geslacht, andere geneesmiddelen en iemands genetische opmaak. Allemaal factoren die de werking van een medicijn kunnen beïnvloeden. Maatwerk is nodig voor een optimaal effect. En om ongelukken te voorkomen.

De gemiddelde patiënt bestaat niet. De interactieve website U-Prevent berekent voor ieder individu hoeveel ziektevrije levenswinst (combinaties van) medicijnen opleveren voor patiënten met hart- en vaatziekten.

Interview met Jannick Dorresteijn

IVIg werkt vaak goed bij mensen met een chronische inflammatoire demyenliniserende polyneuropathie (CIPD), maar soms is de vraag relevant of de patiënt mogelijk weer kan afbouwen.

Interview met Filip Eftivmov

Marjon Cnossen, kinderarts-hematoloog in het Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis, onderzocht de meerwaarde van doseren van stollingsfactorconcentraat op basis van de persoonlijke farmacokinetiek (PK).

Interview met Marjon Cnossen

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) coördineert het Nederlandse deel van het Europese STARS-project, bedoeld om een brug te slaan tussen de academische wereld en die van de regulerende instanties.

Interview met Marjon Pasmooij

De opname van medicijnen in het lichaam verandert tijdens de eerste levensjaren. Met een innovatieve studie met microdoseringen wist Saskia de Wildt kennis te vergaren. Met de resultaten kunnen doseringen beter afgestemd worden op jonge kinderen.

Interview met Saskia de Wildt

Ziekenhuisapotheker Vera Deneer doet onderzoek naar geneesmiddelen bij mensen met een hartinfarct. Dit levert veel kennis op over meer maatwerk bij diverse patiëntengroepen.

Interview met Vera Deneer

Hoe vroeger darmkanker wordt opgespoord, des te beter is deze te behandelen. Prof. dr. Miriam Koopman, internist-oncoloog in het UMC Utrecht, is betrokken bij meerdere studies en nitiatieven. Het doel: diagnose en behandeling versneld verbeteren.

Interview met Miriam Koopman

Andere indicaties

Off-label-gebruik en drug rediscovery. Het is vaktaal voor een belangrijk aspect van goed gebruik van geneesmiddelen: medicijnen anders inzetten of bij andere indicaties dan waarvoor een middel eerder was ontwikkeld. Onderzoek moet aantonen of dit effectief én veilig kan.

De prikkelverwerkingsproblemen bij kinderen met ASS hebben mede te maken met de hoeveelheid chloor in hun hersencellen. Bumetanide, een plaspil voor mensen met hoge bloeddruk, kan de chloorconcentratie in zenuwcellen verlagen.

Interview met Hilgo Bruining

In een lage dosis blijkt colchicine (veelal gebruikt bij jicht) ook het risico op een nieuwe hart- of vaatziekte te verkleinen bij mensen die eerder een hartinfarct hebben gehad.

Interview met Fabrice Martens

Voor mensen met het primair syndroom van Sjögren (pSS), een reumatische autoimmuunziekte is nog steeds geen effectieve therapie. Een combinatie van twee ontstekingsremmers lijkt nu verandering te brengen, ontdekte een team van het UMC Utrecht.

Interview met Joel van Roon

Bij een kwart tot een helft van hiv-positieve homomannen zijn al voorstadia van anuskanker te zien. Prof. dr. Jan Prins (Amsterdam UMC, locatie AMC) vertelt dat een HPV-vaccinatie helaas niet voorkomt dat succesvol behandelde voorstadia weer terugkomen.

Interview met Jan Prins

Juist gebruik, therapietrouw en polyfarmacie

De vraag of een geneesmiddel juist wordt gebruikt, verwijst naar enkele grote uitdagingen voor een beter gebruik van geneesmiddelen. Neemt iemand zijn medicijnen trouw én op de juiste manier? En kloppen de combinaties?

Zo’n 7.000 bezoekers per maand, 3 tot 4 vragen per week en een eervolle prijs van de Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen (VMDB). De website ‘allesoverlithium.nl’ beantwoordt aan een behoefte. Bij gebruikers, naasten én professionals.

Interview met Rocco Hoekstra

Ouderen met een depressie hebben meer chronische aandoeningen en gebruiken meer medicijnen dan ouderen die niet depressief zijn. Huisartsen zouden daarom bij de groep depressieve ouderen extra goed moeten letten op welke medicijnen ze voorschrijven.

Interview met Peter Verhaak

Antibioticagebruik en -resistentie komen veel voor in verpleeghuizen. Werkt de multidisciplinaire aanpak met zogeheten A-teams (Antimicrobial Stewardship, AMS) net als in ziekenhuizen? ZZG zorggroep ‘vertaalde’ de aanpak.

Interview met Andrea Eikelenboom-Boskamp

Als een geneesmiddel op de markt komt, is nog weinig bekend over bijwerkingen en ervaringen in het dagelijks gebruik. Om deze cruciale informatie sneller beschikbaar te krijgen, is het ‘Lareb Intensive Monitoring’ (LIM) ontwikkeld.

Interview Anne-Marie van Gorp

NIVEL-onderzoeker prof. dr. Liset van Dijk hield op 25 juni 2019 haar inaugurele rede aan de Rijksuniversiteit Groningen. Haar leeropdracht is het farmaceutisch zorgonderzoek, waarin het sociaalwetenschappelijk perspectief centraal staat.

Interview met Liset van Dijk

Uit de LEAP-studie blijkt dat patiënten met Parkinson het medicijn levodopa gerust kunnen gebruiken vanaf de eerste symptomen. Projectleider prof. dr. Rob de Bie (Amsterdam UMC, locatie AMC) vertelt over het belang van de resultaten.

Interview met Rob de Bie

‘Zo’n 70% van onze wijkbewoners heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Zij begrijpen gebruiksinstructies voor medicijnen vaak niet goed waardoor ze die verkeerd gebruiken.'

Lees het interview met Monica Mestre Viver

‘Ik werk in de poliklinische apotheek van Zorggroep Almere in het Flevoziekenhuis. Uit onderzoek is bekend dat tot 28% van de patiënten na één verstrekking stopt met een middel voor hun hart- of vaatziekte.'

Lees het interview met Rik Ensing

‘Vroeger gingen mensen met stollingsproblemen regelmatig voor controle naar de trombosedienst. Door de introductie van nieuwe geneesmiddelen is tegenwoordig een pilletje per dag vaak genoeg.'

Lees het interview met Marieke Maier

‘Laatst hadden we een mevrouw die al vier jaar in de herhaalservice zat. We stapten met haar over op baxterzakjes met afgepaste doses. De bezorger kwam terug met 3,5 jaar aan ongebruikte cholesterolremmers.'

Lees het interview met Mark Slager

Infrastructuur

Wetenschappelijk onderzoek naar geneesmiddelengebruik kan niet zonder een robuuste infrastructuur. Voor samenwerking, maar zeker ook voor het genereren van bruikbare data. De patiënt heeft daarbij vaak zelf een belangrijke rol.

In september 2019 startte de eerste Nederlandse leergang van de EUPATI opleiding, afgestemd op de Nederlandse situatie. Annemiek van Rensen, senior adviseur bij PGOsupport, kent alle ins en outs.

Interview met Annemiek van Rensen

Antistollingsmedicijnen – bijvoorbeeld DOAC's – verlagen het risico op een herseninfarct. Een landelijke patiëntenregistratie moet de kennis over de dagelijkse antistollingsbehandeling bij AF verder vergroten.

Interview met Martin Hemels en Menno Huisman

Patiëntenregistraties, zoals SpA-Net en IB-DREAM, geven inzicht in het ziektebeloop én aanknopingspunten voor een optimale behandeling. Wat levert dit op?

Interview met Astrid van Tubergen en Frank Hoentjen

Door de effecten van verschillende behandelingen voor cerebrale parese (CP) vast te leggen, zijn deze op termijn beter af te stemmen op de persoon. Annemieke Buizer vertelt wat het ‘Nederlands CP register’ daaraan bijdraagt.

Interview met Annemieke Buizer

Patiënten en behandelaars vullen het RAPSODI register onder meer met gegevens over astmacontroles, kwaliteit van leven, resultaten van lichamelijke onderzoeken en gegevens over behandelingen.

Lees het interview met Liesbeth Bel

Eerste lijn

Huisarts Jochen Cals hield op 28 juni 2019 aan Maastricht University zijn inaugurele rede over effectieve diagnostiek in de huisartsgeneeskunde. Cals: ‘Ik wil graag bruikbare wetenschap naar de spreekkamer brengen.’

Interview met Jochen Cals

Anouk Weghorst deed onderzoek naar het voorschrijven van antibraakmiddel bij jonge kinderen met buikgriep (AGE) in de eerste lijn, als onderdeel van haar promotie aan het UMCG.

Interview met Anouk Weghorst

Implementatie

Een van de grootste uitdagingen in zorgvernieuwing is de implementatie van kennis en innovaties. Hoe zorg je ervoor dat resultaten van onderzoek en praktijkexperimenten onderdeel worden van de dagelijkse praktijk?

Het NIVEL ontwikkelde een online training om communicatievaardigheden van apothekersassistenten te verbeteren. Marcia Vervloet, senior onderzoeker farmaceutische zorg, vertelt erover.

Interview met Marcia Vervloet

Met een landelijke farmacotherapie-eindtoets leren artsen tijdens hun basisopleiding meer over veilige en doelmatige inzet van geneesmiddelen.

Interview met Kees Kramers

Meer informatie

Interesse in de onderwerpen en interviews op deze pagina? Schrijf je in voor de nieuwsbrief 'Geneesmiddelen'.

Direct inschrijven voor de nieuwsbrief Geneesmiddelen

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website