Het implementeren van kennis over verward gedrag in het mbo, hbo, wo en (bij)scholing: hoe doe je dat? Op 16 januari 2019 kwamen projectleiders van 13 onderwijsprojecten van het actieprogramma rondom verward gedrag bij elkaar om ervaringen te delen en ideeën uit te wisselen.

Inhoud

Met het Actieprogramma lokale initiatieven voor mensen met Verward Gedrag (AVG) draagt ZonMw bij aan het realiseren van een goed werkende aanpak voor mensen met verward gedrag en hun omgeving. Belangrijk onderdeel van het programma is het beter toerusten van huidige en toekomstige professionals. Vanwege de vele disciplines uit het zorg-, welzijns- en/of veiligheidsdomein die betrokken zijn bij de goed werkende aanpak, lag de focus van de subsidieoproep 'Kennis over verward gedrag in het onderwijs' op domein overstijgend samenwerken en aansluiten bij de leefwereld van de cliënt.

Portretfoto Annette Zandvliet
Annette Zandvliet aan het presenteren
‘Iedereen die hier aanwezig is heeft een eigen regionaal netwerk. Wanneer alle netwerken aan elkaar worden ontsloten, dan hebben jullie een enorm landelijk implementatiebereik. Kortom bundel de krachten, stem af en wissel uit!’

Om huidige en toekomstige professionals goed op te leiden met mensen met verward gedrag om te gaan is het van belang dat de ontwikkelde producten, waaronder minors, (digitale)onderwijsmodules, kennisbundels, nascholingsprogramma’s en kennisbundels geïmplementeerd worden. Wat is daarbij van belang?

  • denk vanaf de start van je project na over implementatie
  • investeer in het opzetten van een goed stakeholdersnetwerk
  • neem een proactieve houding aan
  • stem onderwijs met de lokale praktijk af

Presentatie van Annette Zandvliet

Verdeling projecten over Nederland (landkaart)
Deelnemers in gesprek rondom de landkaart met de verdeling van projecten over Nederland

In Rotterdam lopen 3 mooie projecten, 2 bij de Hogeschool Rotterdam en 1 bij Antes.

CONNECT, een hbo-minor gericht op de verbindende zorg voor en ondersteuning van mensen met verward gedrag

Bij de Hogeschool Rotterdam wordt bij het Kenniscentrum Zorginnovatie een kennisbundel ‘Verward in de wijk’ ontwikkeld en een daarvan afgeleid lesprogramma. Het lesprogramma is bedoeld voor professionals in de wijk/thuiszorg en kan in de toekomst ook interessant zijn voor LOOV (Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde). Ook aan de Hogeschool van Rotterdam, bij Kenniscentrum Talentontwikkeling, wordt een minor ontwikkeld gericht op de verbindende en integrale bemoeizorg voor mensen met verward gedrag. Deze minor wordt momenteel getest bij één groep studenten.

Meer informatie

Een programma waarbinnen zorgprofessionals in de wijk, docenten en studenten verpleegkunde competenties versterken rondom het omgaan met mensen met verward gedrag

De Hogeschool Rotterdam heeft reeds contacten gelegd met Vilans. De kennisbundel 'Verward in de wijk' die aan de Hogeschool Rotterdam wordt ontwikkeld, wordt bij Vilans ondergebracht. Ook is er vanuit Hogeschool Rotterdam contact met Stichting de Verbinding. Deze stichting ondersteunt de Hogeschool bij het ontwikkelen van een module over culturele diversiteit.

Meer informatie

Een onderwijsmodule voor medewerkers veiligheid, wonen, zorg en welzijn en onderwijs/kinderopvang

Bij Antes wordt een module ontwikkeld gebaseerd op Mental Health First Aid (MHFA). De module bestaat uit een e-learning en een training aan de hand van praktijkvoorbeelden. In de training wordt expliciet aandacht besteed aan het perspectief van cliënten en hun naasten. De Vereniging Familie als Bondgenoot actief betrokken bij de ontwikkeling van de module.

Meer informatie

Groepje projectleiders regio Rotterdam

Voor alle 3 de projecten geldt dat er binnen de (onderwijs)instellingen al afspraken zijn gemaakt over inbedding van het onderwijsaanbod na afloop van de subsidieperiode. Ook worden de resultaten van alle 3 de projecten na afloop landelijk beschikbaar. De projectleiders van Hogeschool Rotterdam (Kenniscentrum Zorginnovatie) en van Antes waren voorafgaand van de bijeenkomst al op de hoogte van elkaars project. De projectleiders maken in het vervolg graag gebruik van elkaars expertise en netwerk en verkennen graag waarin ze verder samen kunnen optrekken.

In de regio Noordoost-Nederland lopen 4 zeer uiteenlopende projecten.

Kennis over verward gedrag in de opleidingen Orde en Veiligheid van het Deltion College te Zwolle

Bij het Deltion College te Zwolle wordt gewerkt aan het implementeren van Mental Health First Aid (MHFA) training in de opleidingen Orde en Veiligheid. Het project sluit aan bij het project Zwolse sluitende aanpak personen met verward gedrag en heeft zo goede verbinding met andere initiatieven in de regio. Ook studenten zijn enthousiast over de training en herkennen de problematiek die ze in hun stages tegenkomen.

Meer informatie

Meer zicht op verwardheid

In Twente bij Medisch Spectrum Twente wordt een digitale scholingsmodule ‘Delier’ ontwikkeld om de bekwaamheid van verpleegkundigen over een delier te vergroten. Onderdeel van het project waren interviews met ervaringsdeskundigen, waaronder mantelzorgers. Belangrijke (voorlopige) bevindingen zijn de verschillende ervaringen van mantelzorgers en zorgprofessionals.

Meer informatie

Het ontwikkelen van een flexibele scholingstoolkit

Bij de Hanzehogeschool Groningen wordt een flexibele scholingstoolkit ontwikkeld met specifieke aandacht voor interdisciplinaire samenwerking rondom mensen met verwacht gedrag. Er worden 2 pilots uitgevoerd om pilot te testen en verbeteren. De toolkit is breed inzetbaar voor professionals uit verschillende disciplines.

Meer informatie

Ontwikkeling post-hbo module 'Samenwerken aan het herstel van verward gedrag en de verwarde context rond verward gedrag'

De Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (NHL) heeft gekozen voor een vernieuwende aanpak om te komsten tot een post-HBO module voor professionals in het domein Zorg, Welzijn en Veiligheid. De aanpak is gebaseerd op het onderwijsmodel ‘Design Based Education’ (DBE). Door toetsing in de praktijk wordt inzicht verkregen in welke leerbehoeften er zijn. 

Meer informatie

Groepje projectleiders regio Noordoost-Nederland

Op de vraag wat deze regio het onderwijs in Nederland te bieden heeft werd juist de diversiteit van de projecten genoemd. De resultaten van de projecten kunnen relevant zijn om te implementeren in opleidingen in andere regio's in Nederland. Daarvoor is het van belang dat de resultaten toegankelijk zijn voor andere onderwijsinstellingen. Het delen van de producten kan, naast op de website van ZonMw, op de kennispleinen van Vilans. Ook het platform ‘All you can learn’ werd genoemd.

Meer informatie

Aan het Summa College wordt een keuzedeel Verward Gedrag ontwikkeld en ingediend bij het SBB (Stichting Beroepsonderwijs en Bedrijfsleven). Voor mbo-keuzemodules geldt dat er per onderwerp maar één keuzedeel landelijk beschikbaar mag zijn. Als deze keuzemodule wordt goedgekeurd, kunnen mbo-instellingen in heel Nederland gebruikmaken van dit keuzedeel.

Aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) wordt het onderwijsprogramma voor medische hulpverleners, zoals ambulancehulpverleners en mensen die werken op de SEH, geactualiseerd zodat zij om kunnen gaan met mensen met verward gedrag. In diezelfde regio wordt in het Rijnstate ziekenhuis een nascholingsmodule van 2 dagen ontwikkeld dat gericht is op verschillende disciplines die te maken krijgen met mensen met verward gedrag zodat zij beter multidisciplinair samen kunnen werken.

De projectleiders uit de regio Arnhem hebben de bedrijfstakgroep landelijk platform voor Medische Hulpverleners betrokken bij het project. Door middel van artikelen, publicaties en symposia proberen zij hun onderwijsproducten verder onder de aandacht te brengen. 

Meer informatie

Groepje projectleiders regio Zuid- en Oost-Nederland
Flipover aantekeningen Yin en Yang
Flipover aantekeningen over stil leed en maatschappelijke teloorgang

Beide projectleiders zijn het erover eens dat stil leed en maatschappelijke teloorgang in relatie staat tot mogelijke gedragsescalatie. Door samen te werken (zie plaatje Yin en Yang) kan vanuit beide perspectieven worden bijgedragen aan het voorkomen daarvan.

Meer informatie

Tijdens de centrale terugkoppeling deelden alle projectleiders de kern van hun project met de groep, zodat deze informatie ook tussen de verschillende regio’s werd uitgewisseld. De diversiteit van de projecten en de (verwachte) opbrengsten bleken relevant voor het onderwijs in heel Nederland. Naast het delen van informatie over projecten, was belangrijke bijvangst de uitwisseling tussen projectleiders. Het delen van hun kennis en expertise rond mensen met verward gedrag zal bijdragen aan de uitwisseling van kennis en de disseminatie van kennisproducten.

Ricardo Offermanns vertelt
Ricardo Offermanns close-up

Ricardo Offermanns, commissielid van het actieprogramma en de subcommissie onderwijs, vatte de middag samen in 2 sleutelwoorden: samenwerken en delen. 'Samenwerken' omdat de achterliggende essenties van de projecten veel op elkaar lijken en 'delen' omdat het delen van kennis en ervaringen tijdens de bijeenkomst zeer waardevol was. Het in harmonie met elkaar werken is van belang om kennis en expertise uit te wisselen en verder te brengen.

'Terugkijkend op vandaag zie ik een beeld van een mooi klinkende fanfare. Zo’n muzikaal gezelschap waarbij alle instrumenten met elkaar in harmonie klinken, samengebracht onder leiding van een dirigent. Die dirigent vandaag was ZonMw en de muzikanten waren jullie.'

De projectleiders uit deze 2 regio’s doken na een verkenning van elkaars expertise meteen de diepte in. Binnen beide projecten wordt een onderwijsmodule ontwikkeld. De insteek en de betrokken opleidingen hebben echter een andere focus. De onderwijsmodule van de Hogeschool Utrecht is bedoeld voor studenten verpleegkunde, social work en veiligheidskunde in het hbo en mbo. Daarbij ligt de focus op het signaleren van crisissituaties en het voorkomen van escalaties. De interdisciplinaire onderwijsmodule die Amsterdam ontwikkelt, heeft een meer sociaal agogische focus. Deze module is nog in ontwikkeling en wordt volgend schooljaar in de praktijk getest.

De landkaart van Nederland fungeerde als basis om inzicht te krijgen in welke projecten in welke regio’s lopen. De projectleiders werden in 4 regio’s ingedeeld: Noordoost-Nederland, Amsterdam-Utrecht, Rotterdam en Zuid-Nederland. Binnen elke regio pitchten de projectleiders hun project. De pitches gaven een duidelijk beeld van de verschillen en overeenkomsten tussen de projecten. Ook werden enthousiast vragen en tips uitgewisseld.

Na de pitches gingen de regio’s met elkaar in gesprek over implementatie op basis van de volgende inspiratievragen:

  • Wat hebben wij als regio het onderwijs in Nederland te bieden?
  • Welke contacten/stakeholders zijn hiervoor nodig? Welke lijntjes liggen er al?
  • Welke kansen liggen er voor de regio? En welke eerste stappen gaan jullie als regio zetten?

Landkaart

Haar boodschap: een goede wisselwerking tussen onderzoek, praktijk, beleid én onderwijs is van groot belang voor het implementeren van kennis en innovaties. Dit werkt overigens alleen als de ontwikkelde kennis en innovaties aansluiten bij de praktijk. ZonMw stimuleert het betrekken van onderwijs door het onderwijs vanaf de start van een programma mee te laten praten en mee te laten doen. Dit doet zij door:

  • onderwijs als relevantiecriterium mee te nemen bij de beoordeling van subsidieaanvragen
  • specifieke subsidierondes gericht op onderwijs te ontwikkelen
  • onderwijsexperts als commissieleden of als referent in te zetten
  • de wisselwerking tussen beleid, onderwijs, onderzoek en praktijk te stimuleren door (onderzoeks-)infrastructuren als academische werkplaatsen, consortia, leernetwerken, leerkringen te faciliteren

Annette Zandvliet, implementatiemedewerker bij ZonMw, opende de bijeenkomst met een inspirerende presentatie over het belang van onderwijs bij het implementeren van kennis en innovaties.

Beleidsspeerpunt onderwijs

Regio Rotterdam

Regio Noordoost-Nederland

Regio Zuid-Nederland

Regio Amsterdam en Utrecht

Samenwerken en delen

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website