Het programma TopZorg subsidieert projecten waarin zeer specialistische zorg gecombineerd wordt met wetenschappelijk onderzoek in drie niet-academische ziekenhuizen. Samenwerking met de academie speelt hierbij een belangrijke rol.

Inhoud

    Bij de uitvoering van het programma TopZorg besteedt ZonMw regelmatig aandacht aan de samenwerking van de drie participerende ziekenhuizen met umc's en andere kennisinstellingen. Zo ook in deze publicatie, waarin de ziekenhuizen laten zien hoe ze hier invulling aan geven.

    Programma TopZorg

    Het experiment TopZorg subsidieert de combinatie van zeer specialistische zorg met wetenschappelijk onderzoek in 3 niet-academische ziekenhuizen. De deelnemende ziekenhuizen zijn het St. Antonius Ziekenhuis Utrecht/Nieuwegein, Het Oogziekenhuis Rotterdam en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Een programmabrede evaluatie moet de maatschappelijke meerwaarde van deze subsidie vaststellen. Dit zal het ministerie van VWS input leveren voor besluitvorming rondom toekomstig beleid. ZonMw coördineert het programma TopZorg.

    ZonMw: 'Samen werken aan topklinische zorg en onderzoek'

    Gedurende de hele looptijd van het programma TopZorg besteedt ZonMw regelmatig aandacht aan de samenwerking van de drie topzorgziekenhuizen met umc's en andere kennisinstellingen. Programmasecretaris Manon Hekman legt uit waarom dit zo belangrijk is.

    "Samenwerking is van begin af aan een belangrijk thema geweest", zegt Hekman. "In de opdrachtbrief van het ministerie van VWS staat het duidelijk: 'voor de duur van het programma is voor de medische zorg rondom het gekozen domein een samenwerkingsovereenkomst tussen elk van de ziekenhuizen met tenminste één umc vereist. Voor onderzoek is een soortgelijke overeenkomst met tenminste één universitair instituut nodig'." ZonMw heeft binnen TopZorg bij de beoordeling van projectaanvragen, bij site visits, projectleidersbijeenkomsten en tussentijds dan ook regelmatig stilgestaan bij de samenwerking.

    Het Oogziekenhuis: 'Eigen onderzoeksinstituut maakt samenwerking gemakkelijker'

    In Het Oogziekenhuis Rotterdam komen jaarlijks 150.000 patiënten, vanuit heel Nederland en soms zelfs uit andere landen, met een breed scala aan oogaandoeningen. Dit biedt unieke mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek in samenwerking met umc’s en universiteiten. Het eigen onderzoeksinstituut van Het Oogziekenhuis maakt deze samenwerking eenvoudiger.

    “Wij werken veel samen met andere kennisinstellingen, met umc's maar ook met universiteiten”, zegt dr. ir. Koen Vermeer, directeur van het onderzoeksinstituut van Het Oogziekenhuis. Oogarts dr. Hans Lemij: “Onze kracht is dat we enorme aantallen patiënten behandelen, met een grote diversiteit aan aandoeningen. Daar zitten ook veel mensen met zeldzame oogaandoeningen tussen. En we hebben een grote interesse in het leveren van hooggekwalificeerde zorg. Het is dus voor beide partijen interessant om samen te werken.”

    Kijken naar cellen

    Een van de samenwerkingsprojecten met de TU Delft in het kader van TopZorg betreft een techniek om beelden van het hoornvlies te analyseren. Vermeer: "Het gaat om microscoopbeelden van de laag cellen aan de binnenkant van het hoornvlies, het endotheel. Het apparaat geeft al een analyse van de beelden, maar wij denken dat er meer uit te halen is. Daar werkt een promovendus aan die de helft van de tijd bij ons is en de helft van de tijd in Delft. Die meting is van belang om bijvoorbeeld na een hoornvliestransplantatie de vitaliteit van het hoornvlies te bepalen, maar kan ook worden ingezet in ons onderzoek naar de optimale behandeling van glaucoom." Lemij: "We doen nu nog bij alle patiënten met complexe glaucoom dezelfde ingreep, maar we hebben het vermoeden dat voor sommige patiënten die behandeling niet optimaal is voor het endotheel van het hoornvlies. Door het endotheel nauwkeurig te analyseren in de loop van de tijd, kunnen we hopelijk bepalen welke groep patiënten beter geholpen is met een andere aanpak."

    Dr. Hans Lemij

    Hans Lemij

    Dr. ir. Koen Vermeer

    ETZ: 'Onderzoek en praktijkvragen sluiten goed op elkaar aan'

    Binnen de TopZorg projecten op het gebied van neurochirurgie en traumatologie werken onderzoekers van Tilburg University nauw samen met artsen en andere zorgverleners in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis Tilburg (ETZ). De samenwerking bevalt zo goed dat de beide instellingen op 7 mei een overeenkomst tekenden.

    Prof. dr. Jolanda de Vries

    Jolanda de Vries ETZ

    Dr. Karin Gehring

    Karin Gehring ETZ

    "Onze universiteit heeft geen umc", zegt prof. dr Jolanda de Vries, hoogleraar Kwaliteit van Leven aan Tilburg University en als psycholoog werkzaam bij de afdeling Medische Psychologie van het ETZ. "Maar we willen wel graag onderzoek doen op het gebied van gezondheid, zorg en welbevinden. We hebben op de universiteit de onderzoeksexpertise, de infrastructuur en de onderzoeksvragen, maar geen patiënten. In het ETZ komen veel patiënten. In het ziekenhuis leven ook allerlei onderzoeksvragen en ideeën, maar men heeft weinig tijd om het uit te zoeken en om projectvoorstellen te schrijven. Wij vullen elkaar dus heel goed aan."

    Ook onderzoeker dr. Karin Gehring is zowel bij het ETZ als bij de Tilburgse universiteit in dienst. "Dat gaat heel goed, want bijna alles wat ik doe overlapt. Ik werk aan wetenschappelijke vraagstellingen die voor een belangrijk deel voortkomen uit de klinische praktijk in het ziekenhuis. De neurochirurgen met wie ik veel samenwerk, zijn nauw betrokken bij het onderzoek en willen ook aan de slag met de antwoorden. Met veel van de mensen met wie ik nu samenwerk, heb ik eerder in het UMC Utrecht gezamenlijk onderzoek gedaan."

    ‘Aanpak ritmestoornissen AMC en St. Antonius Ziekenhuis wereldwijd in leidende positie’

    Het St. Antonius Ziekenhuis Utrecht/Nieuwegein werkt nauw samen met diverse umc's. Op het gebied van cardiologie bestaat een nauwe samenwerking met het AMC in Amsterdam. Prof. dr. Lucas Boersma, cardioloog in het St. Antonius Ziekenhuis, werd begin dit jaar in Amsterdam benoemd tot bijzonder hoogleraar Innovatieve transkatheter behandelingen van hartritmestoornissen. "Samenwerking is essentieel voor het soort studies dat wij veel doen."

    Prof. dr. Lucas Boersma

    Lucas boersma antonius

    "Het is een kleine wereld waarin wij werken", vertelt Boersma. "Ik denk dat iedereen in Nederland die bezig is met de behandeling van hartritmestoornissen elkaar wel kent. Iedereen weet wel van de ander waar hij of zij mee bezig is. Wij werken al een tijd samen met de cardiologen van het AMC, we doen ten dele dezelfde dingen en we hebben op een aantal innovaties een leidende positie wereldwijd. Dan is het logisch om de synergie te zoeken, zodat je samen sterker staat. Ik hoop eigenlijk dat we in de komende jaren in heel Nederland veel meer gaan samenwerken, zoals dat in Canada nu al gebeurt. Voor veel vragen in ons vak heb je multicenter studies nodig. Dat werkt alleen als je de synergie zoekt en elkaar iets gunt."

    Katheters

    Er zijn veel verschillende hartritmestoornissen die op diverse manieren behandeld kunnen worden: met geneesmiddelen, met verschillende soorten pacemakers, door via een katheter de bron van de stoornis uit te schakelen (katheterablatie) en door chirurgische behandeling. Het wetenschappelijk onderzoek van Boersma en collega's gaat onder meer over het verbeteren van de katheterablatie en de beste keuze voor verschillende katheters bij boezemfibrilleren. "In ons TopZorg project Goldforce vergelijken we twee katheters, die in de afgelopen jaren allebei vernieuwd zijn. Het is een gerandomiseerd klinisch onderzoek, waarbij het wel van belang is dat er ook verschillende ziekenhuizen meedoen. Bij klinische geneesmiddelenstudies maakt het niet zo uit in welk ziekenhuis iemand dat pilletje krijgt, maar hierbij wil je juist dat verschillende cardiologen in verschillende ziekenhuizen die behandeling uitvoeren. Anders kunnen vakgenoten achteraf altijd zeggen dat een bepaalde katheter er als beste uitkomt door de manier waarop er in één centrum wordt gewerkt. We hebben daarom samenwerking gezocht met ziekenhuizen in Nederland, België, Duitsland en Zwitserland. Helaas waren er ook die weer afvielen, maar we hebben toch een aantal verschillende samenwerkingspartners, waaronder de Isala klinieken in Zwolle en de Praxisklinik Herz und Gefäße in Dresden."

    Commissielid Wilco Peul: ‘We hebben nieuwe samenwerkingsvormen nodig’

    Neurochirurg prof. dr. Wilco Peul, lid van de begeleidingscommissie en onderzoekscommissie van TopZorg, over samenwerking: "In algemene ziekenhuizen die topzorg leveren, zou meer wetenschappelijk onderzoek moeten plaatsvinden, in samenhang met umc’s en andere kennisinstellingen. Het TopZorg programma verdient daarom een breder vervolg en ook andere ZonMw programma's zouden open moeten staan voor aanvragen uit algemene ziekenhuizen."

    "Het TopZorg programma is een mooi initiatief", zegt neurochirurg prof. dr. Wilco Peul. "Het is een goed idee om klinisch onderzoek en topzorg in algemene ziekenhuizen te combineren. En ik denk dat dit programma heeft laten zien dat het werkt. Als ik heel kritisch kijk, zie ik ook nog wel mogelijkheden voor verbetering, maar dit is een goed begin." Peul heeft zelf ruime ervaring in de samenwerking tussen een topklinisch opleidingsziekenhuis en een umc, als afdelingshoofd Neurochirurgie bij het Leids Universitair Centrum (LUMC) en Haaglanden Medisch Centrum (HMC). De samenwerking tussen LUMC en HMC op het gebied van de neurochirurgische topzorg en het bijbehorende onderzoek is een van de pijlers van de groeiende samenwerking tussen deze twee centra. "Als er in de toekomst nog eens een programma zoals TopZorg komt, hoop ik dat de competitie wat ruimer wordt, dat alle topklinische ziekenhuizen kunnen meedoen. Neem bijvoorbeeld het hoogwaardige onderzoek op het gebied van de orthopedie in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam in samenwerking met het AMC, dat zou ook een plaats verdienen in een programma als dit," aldus Peul.

    Wilco Peul

    ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

    Colofon
    Redactie: Pieter van Megchelen, Manon Hekman (ZonMw)
    M.m.v. de TopZorg ziekenhuizen:
    -Het Oogziekenhuis Rotterdam
    -Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ)
    -St. Antonius Ziekenhuis Utrecht/Nieuwegein
    Eindredactie: Mirjam Dijkema
    Fotografie: Preceyes, Het Oogziekenhuis Rotterdam, ETZ Fotografie & Film, St. Antonius Ziekenhuis, Marc de Haan
     

    Gerelateerd programma

    Externe links

    Naar boven
    Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website