Het is géén hulpverlening. Nee, de focus ligt bij het TINO Traject niet op de problemen, maar juist op de kwaliteiten die jongeren dánkzij hun verleden hebben ontwikkeld. De klimwand helpt daarbij.

De 24-jarige Pauli uit Utrecht had geen idee wat ze moest verwachten van de eerste bijeenkomst over het TINO Traject. Op nieuwe hulpverleners zat ze zeker niet te wachten. ‘Iedereen wil me altijd maar helpen of advies geven, maar echt gehoord voel ik me niet.’ Met een hoop scepsis liep ze dan ook de Utrechtse klimhal Neoliet in. En tot haar verbazing begon haar groep meteen - zonder een lang verhaal over het traject - met de klimsessie. Het enthousiasme van voormalig topklimmer Florien Sjoerdsma, programmaleider van TINO Climbing, werkte aanstekelijk. ‘Een jongen had er eerst helemaal geen zin in, maar hij heeft toen uiteindelijk toch een hele route afgelegd. Tróts dat hij was.’

Florien Sjoerdsma - programmaleider TINO Climbing
Florien Sjoerdsma - programmaleider TINO Climbing

Onbewust

Na de klimsessie - toen het ijs goed gebroken was - vertelde Maya Lievegoed, directeur van HUMINT Solutions, over de visie van het TINO Traject. ‘Ik begin altijd met de metafoor over de jongen die een zwak linkerbeen heeft en daardoor een zeer sterk rechterbeen ontwikkeld heeft.’ Dat is volgens Lievegoed precies wat er gebeurt met personen die een hoop hebben meegemaakt, zoals jongeren die dak of thuisloos zijn geweest.

Onbewust ontwikkelen zij compensatievaardigheden, verduidelijkt ze. De directeur weet waar ze het over heeft; ze is zelf ook opgegroeid in een ‘nogal onzekere thuissituatie’. Pas later kwam ze erachter dat ze juist door die jeugd andere kwaliteiten bovenmatig heeft ontwikkeld. ‘Of dat nu om crisismanagement of vooruitplannen gaat. Maar dat zijn geen vakken op school. Toen ik kennismaakte met de TINO-methode, viel er van alles op z’n plaats.’

Kennis

In een aantal sessies gaan de jongeren onder begeleiding op zoek naar hun ‘rechterbenen’, naar hun niet-herkende kennis en vaardigheden. ‘Wat heb jij mij te bieden?’, verduidelijkt Lievegoed. ‘Ik ben geen hulpverlener, ik kijk echt met een andere blik.’ Mensen - ook jongeren - die veel hebben meegemaakt, bezitten volgens de TINO methode vaak allerlei vaardigheden waar ook werkgevers veel aan kunnen hebben. ‘Ze moeten een kans krijgen om te laten zien wat ze in huis hebben en zeker geen medelijden.’

De 20-jarige Siham Hussein knikt.  Ze kwam via via in aanraking met het TINO Traject. Het verhaal over de linker- en rechterbenen sprak haar aan. Te lang was er al gefocust op haar problemen. Op haar complexe jeugd, op de opleiding die ze niet had afgemaakt. ‘Ik had het gevoel dat er van alles mis met me was. Maar mijn problemen zijn maar de helft van het verhaal. Ik ben veel meer dan de problemen in mijn rugzak’, klinkt het stellig. Dankzij de TINO sessies kwam ze erachter dat ze bijvoorbeeld erg goed is met woorden, in zaken helder uiteenzetten. Die skills staat nu ook op haar cv.  Lievegoed vult aan: ‘We zagen haar groeien en hebben haar later ook een traineeship bij HUMINT Solutions aangeboden. Niet als ervaringsdeskundige of om haar ‘te helpen’, maar puur vanwege haar capaciteiten.’

Maya Lievegoed en Siham Hussein
Maya Lievegoed en Siham Hussein in gesprek

Metafoor

Naast de gesprekken vormen de klimsessies een belangrijk onderdeel van het traject. Florien Sjoerdsma legt uit. ‘De klimwand is een geweldige metafoor voor het leven, ik heb zelf ook van de sport geleerd. Over het maken van keuzes, over loslaten, over nieuwe wegen kiezen, doorzetten. Wanneer je het met jongeren bijvoorbeeld over mijlpalen in het leven hebt, dan begrijpen ze dat zeker, maar tijdens het klimmen vóelen ze dat ook echt.’  

‘De klimwand is een geweldige metafoor voor het leven’

Juist dat zelfvertrouwen, daar schort het nogal eens aan bij jongeren die dak- of thuisloos zijn geweest. Het stigma is groot, zo ook de kans op terugval. Lievegoed wijst op een artikel van Movisie, het landelijk kennisinstituut voor de aanpak van sociale vraagstukken, over zingeving in de hulpverlening. ‘Praktische zaken als huisvesting, werk en schuldenproblematiek zijn vaak de kernzaken in de hulpverlening aan dak- en thuisloze jongeren. Er moet van alles worden geregeld. Maar de adviseur van Movisie vraagt zich in het artikel terecht af of dit alleen de jongeren op de langere termijn echt helpt. Het opbouwen van zelfvertrouwen, ‘het vinden van mentale ankerpunten voor die weg naar boven’ lijkt minstens zo belangrijk.

Vreemde eend

Het team van HUMINT Solutions loopt wel tegen hobbels aan. ‘We zijn voor zorginstellingen of gemeenten vaak een vreemde eend in de bijt. Ze weten niet zo goed waar ze ons moeten plaatsen. De werving van jongeren was soms lastiger dan we hadden verwacht. We hebben hard gewerkt om jongeren te bereiken, corona hielp daarbij niet.’

De Utrechtse Pauli vindt eigenlijk dat álle mbo-studenten een TINO Traject zouden moeten volgen. ‘Zij hebben vaak al het gevoel dat ze toch niets kunnen, ze hebben máár mbo. Dat gevoel had ik zelf ook, maar er zitten daar zoveel jongeren met een volle rugzak.’ Zelf werkt ze nu met hulp van Maya en Florien aan haar cv. ‘Volgende week gaan we een professionele foto maken. Ze hebben me laten zien wat ik niet ondanks, maar dankzij mijn verleden allemaal kan.’ Trots:  ‘Ik kan goed plannen, ik ben altijd op tijd en kan door mijn jeugd - ik moest altijd alert zijn - en mijn werk in de horeca heel goed multitasken. Ik hou alles in de gaten.’

TINO Traject: jouw achterstand als opstap

Het TINO Traject richt zich op voormalig dak-of thuisloze jongvolwassenen die zelfredzaam zijn, maar kampen met een laag zelfbeeld, een beperkt sociaal netwerk en onzeker zijn over hun toekomst.

In het traject leren 4 tot 8 voormalig dak- of thuisloze jongvolwassenen uit Den Haag en Utrecht dat zij juist door hun ervaringen extra kennis en skills hebben ontwikkeld en hoe zij die in kunnen zetten voor hun eigen toekomst.

Bij het project zijn twee voormalig dakloze personen betrokken, die eerder deelnamen aan een TINO Traject. Het project is een samenwerking tussen het TINO team en organisaties voor maatschappelijke opvang in verschillende gemeenten.

Tips vanuit TINO Traject:

  • Ga uit van wat je te bieden hebt, dat is essentieel voor het zelfvertrouwen
  • Jongeren die dak- en thuisloos zijn geweest, hebben vaak juist bovenmatige compensatievaardigheden die breed inzetbaar zijn
  • Jongeren met een rugzak kunnen, met de juiste inzet, unieke bijdragen leveren op de werkvloer

Het TINO Traject heeft nog ruimte voor nieuwe deelnemers. In het TINO Traject Magazine vindt u meer informatie over de aanpak en komen voormalig deelnemers aan het woord.

Meer informatie

Redactie: Jessica Maas, Fotografie: Bas Losekoot, Eindredactie: ZonMw

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website