Mine Özalp-Durmaz (35 jaar) begeleidt Turkse vrouwen met psychische en psychiatrische klachten. Als leefwerelddeskundige en met een diploma POH-ggz op zak weet ze het vertrouwen te winnen van vrouwen die zich anders niet gehoord of begrepen voelen.

Mine Özalp-Durmaz
Mine Özalp-Durmaz

Mine Özalp-Durmaz kent de problematiek van verward gedrag maar al te goed. Haar schoonmoeder overleed aan een psychische ziekte. Haar ene schoonzus is manisch depressief en haar andere schoonzus leidt aan schizofrenie. 'Ik spreek regelmatig met mijn schoonzussen. Die momenten zijn voor hen een uitlaatklep. Daarna is hun hoofd weer helder. Ik weet dat er meer mensen zijn die hiermee kampen en die er niet mee naar buiten durven komen. Geestelijke gezondheid, dat is in de Turkse cultuur taboe. Daardoor raken mensen nog verder in een isolement. Het raakt mij, daarom wil ik hun stem laten horen.'

Stap naar zorg

In 2012 ging Mine aan de slag bij het steunpunt GGZ Utrecht. 'De stap naar zorg is voor Turkse mensen vaak te groot. Daarom organiseerde ik dialoogavonden in de wijk en richtte een vrouwengroep op. We spraken over thema’s als huiselijk geweld, opvoeding, familiewaarden, isolement en toegang tot de zorg. Veel mensen voelen zich onbegrepen door de huisarts en weten niet hoe ze over hun klachten moeten vertellen. Ik nodigde regelmatig professionals uit waaronder huisarts Vanda Primec. Zij ziet veel Turkse mensen in haar praktijk, maar vaak laten zij haar niet toe in hun belevingswereld. Het heeft ook jaren geduurd voordat ik het vertrouwen van de Turkse vrouwen kreeg.'

Schakel tussen huisarts en specialist

Huisarts Vanda Primec vroeg Mine om in haar praktijk te komen werken. Het steunpunt GGZ Utrecht regelde haar opleiding tot POH-ggz en nu werkt Mine er 1 dag per week. 'De huisarts stuurt Turkse vrouwen aan mij door voor 1 op 1 begeleiding. Ik ken hun taal, cultuur, geloof, normen en waarden en gedragscodes. Daardoor begrijp ik ze beter en weet ik hoe ik moet reageren. Ze vertrouwen mij sneller en ik krijg veel meer informatie dan de huisarts. Ik zie mijzelf vooral als een tussenschakel in het netwerk van de ggz.'

Huisarts Vanda Primec
Huisarts Vanda Primec

Begeleiding op basis van vertrouwen

Tijdens een gesprek met een cliënt werkt Mine vanuit een professionele nabijheid. 'Ik vraag aan het begin altijd of ze verwachtingen van mij hebben. Zo ja, dan zeg ik dat ik dat wel spannend vind. Dat ik liever eerst kennismaak en dat we wel zien waar dat ons brengt. Eigenlijk benader ik mijn cliënten als mijn schoonzussen. Dat betekent ook dat ik ze af en toe bel om te vragen hoe het met ze gaat. Dan voelen ze zich gehoord.'

Confronterend

Voor de Turkse cultuur is Mine vrij direct. 'Ik zeg wat ik zie. Sommige cliënten vinden dat te direct. Ik vertel altijd dat ik dat doe om ze uit hun comfortzone te halen. Om te zien hoe ze met prikkelbaar gedrag omgaan. Tijdens de vrouwengroep spelen we ook vaak rollenspellen en doen we grensoefeningen. Dat is confronterend, maar tegelijkertijd ook een eyeopener. Want dan kunnen we het daarna over het echte probleem hebben.'

Het kan mij ook overkomen

Op een dag stuurde de huisarts een kwetsbare vrouw aan Mine door. 'Ze had veel ellende achter de rug. Een slecht huwelijk, emigratie naar Nederland, huiselijk geweld. Ze was helemaal de kluts kwijt en heeft zich opgehangen in de woonkamer. Haar zoontje was net op tijd en redde haar. Ik was de enige hulpverlener bij wie ze haar verhaal durfde te doen. Ze zei ‘ik heb 24 jaar lang alleen maar gehuild’. Ik heb meegehuild. Het had mij ook kunnen overkomen. Vele gesprekken volgden en ik introduceerde haar in de vrouwengroep. Nu, 2,5 jaar later, is ze enorm gegroeid. Ze is weg bij haar man en pas nu weet ze dat ze er ook mag zijn. Ze is zelfs groepsbegeleider geworden en helpt nu andere vrouwen. Een prachtig resultaat!'

Minder taboe

Mine heeft veel gedaan om de ggz onder Turkse vrouwen in Utrecht bekend te maken.

Mine Özalp-Durmaz
Mine Özalp-Durmaz

'Maar we zijn er nog niet. Mijn wens is dat deze mensen meer gezien en begrepen worden. Daarvoor is het nodig dat hulpverleners een transparante houding aannemen en hun eigen referentiekader even parkeren. Zonder vooroordelen echt kijken naar het hart van de mens. Zij maken zoveel mee en hebben intens verdriet. Dat mag er zijn. Maar er is altijd iets waarmee je ze kunt helpen.'

Redactie en fotografie: Doelgroep in Beeld, eindredactie: ZonMw

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website