Langdurige zorg en ondersteuning is alleen mogelijk met inzet van vrijwilligers en mantelzorgers. Wat kunt u als gemeente doen om deze mensen te ondersteunen? Hoe voorkom je overbelasting?

Inhoud

Het zorgen moet vaak gebeuren naast een drukke baan en een gezin. Praktijkgericht onderzoek en innovatie op het gebied van mantelzorgondersteuning is daarom een belangrijk aandachtsgebied. 

Voorbeeldprojecten

Lang Leve Thuis

Ouderen weten vaak niet waar zij met hun hulpvraag terecht kunnen, of hebben geen goed beeld van hun zorgbehoefte. Hulpverleners benaderen ouderen actief om de vraag die achter de voordeur leeft te achterhalen.

De ouderen in dit project maken gebruik van onder andere telefooncirkels, huisbezoeken en ontmoetings- en sociale activiteiten. Lang Leve Thuis draagt bij aan het welbevinden van kwetsbare ouderen. Door het eigen netwerk uit te breiden en in te zetten, wordt de zorg in eerste en tweede lijn minder belast.

Het project gaat minder over (medische) zorg en meer over welbevinden en persoonlijke en praktische ondersteuning in de thuissituatie.

Signaleren kwetsbaarheid bij ouderen

Wat kun je als burger doen wanneer je vermoedt dat een oudere eenzaam is of andere problemen heeft? In de gemeente Noordwijk is onderzocht wat nodig is voor scholing van signaleerders, zoals verzorgenden en vrijwilligers. Op basis daarvan is een handleiding ontwikkeld met voorbeelden.

Organisaties kunnen met de resultaten van dit project doelgericht aan de slag. Verzorgenden en vrijwilligers leren een 'niet pluis'-gevoel eerder herkennen en professionals in te schakelen. 

De vroegsignalering heeft betrekking op psychosociale problemen, zoals depressie, dementie, angsten en eenzaamheid. Ook alcoholmisbruik en ouderenmishandeling kunnen gesignaleerd worden.

Even Buurten

Even Buurten is een voorbeeld van een integrale aanpak waarin verschillende disciplines van zorg en welzijn samenwerken om inwoners van 70 jaar en ouder langer zelfstandig te laten wonen. 

Kwetsbare ouderen geven aan waar zij behoefte aan hebben. Samen met ‘sleutelfiguren’ (bewoners of ondernemers uit de wijk) en de ‘spil’ (een getrainde professional die de wijk goed kent) zoeken zij hierbij passende ondersteuning. Zo verbeteren zij de zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van zelfstandig wonende mensen van 70 jaar en ouder.

Even Buurten biedt simpele oplossingen voor lastige problemen. Veel ouderen zijn gebaat bij sociaal contact en 'kleine' diensten van buurtbewoners, zoals even koffie drinken of een boodschap doen. Deze simpele oplossingen zijn niet bedoeld om opname in een verzorgingshuis uit te stellen, maar kunnen wellicht wel het aantal opnames verminderen. 

Een van de resultaten van het project is een Toolbox met concrete handvatten waar een gemeente direct mee aan de slag kan.

Kwetsbare ouderen langer zelfstandig in een woonservicegebied

In het Brabantse Elsendorp besloot de gemeente na verschillende incidenten zelf de zorg voor de oudere inwoners te organiseren. Dit gebeurde door onder andere de diverse managementlagen te schrappen; degene die de vergadering leidt, is dezelfde persoon die 's morgens aan het bed van een patiënt staat. Zo weten zowel hulpverlener als patiënt waar zij aan toe zijn. Zelfredzaamheid en samenwerken zijn daarbij sleutelwoorden.

Zo zijn er 10 proeftuinen opgezet in verschillende Nederlandse gemeenten. Een groot voordeel van deze regeling? Kostenbesparing. 

Zorgverzekeraar enthousiast

Zorgverzekeraar CZ laat weten enthousiast te zijn over de aanpak in Elsendorp: omdat dit kosten bespaart, wil de zorgverzekeraar hier graag aan meewerken. In plaats van ouderen naar een dure instelling te verhuizen, wordt er binnen het dorp gewerkt aan een oplossing en hulp. De zorg wordt daar beter en persoonlijker door en de oudere kan in het dorp blijven wonen.

Investeren in welzijn bespaart uiteindelijk kosten. Maar de gemeente plukt hier niet direct de vruchten van. Een mogelijke oplossing zou zijn als de verzekeraar een vergoeding uitkeert aan dorpen die investeren in welzijn en woonservicegebieden; daar profiteert uiteindelijk iedereen van. 

Geruststellend idee

In Dronten is een woonservicegebied van kracht dat als goed voorbeeld wordt genoemd; ouderen en jonge mensen wonen door elkaar. Omdat deze jonge mensen het een geruststellend idee vinden dat er later ook voor hen zal worden gezorgd, neemt de gemeenschapszin toe en zorgen de inwoners voor elkaar. Uit onderzoek bleek dat ouderen 2 dingen belangrijk vinden: veiligheid en sociaal contact. Dus die 2 aspecten vormen de peilers waarop het woonservicegebied gebaseerd is.

Project Kapstok is gericht op vroegsignalering van overbelasting van mantelzorgers in de hele breedte van de eerste lijn. Dit gebeurt onder andere door themabijeenkomsten voor eerstelijnswerkers, cursussen en nascholingen voor onder andere huisartsen. Het project kreeg erkenning voor de ontwikkelde producten, zoals de Mantelzorgwijzer, Kapstoktrofee en Mantelzorgspel.

Mantelzorgers worden steeds meer belast: er wordt meer van ze verwacht en tweedelijnszorg wordt vaker uitgesteld of verkort. Het risico dat mantelzorg wegvalt door overbelasting, is daardoor groter.

Veel mantelzorgers weten niet dat zij om ondersteuning kunnen vragen en trekken pas aan de bel als het te laat is. Door vroegtijdige goede samenwerking tussen eerstelijnszorgverleners, welzijnswerkers en thuiszorg, wordt de mantelzorger ontlast en kan overbelasting worden voorkomen.

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website