We programmeren en financieren onderzoek over het onderwerp Gezondheidsbescherming (GZB) om kennis te laten ontwikkelen, verspreiden en toepassen over (blootstelling aan) gezondheidsrisicofactoren voor grote groepen mensen.

We signaleren en agenderen onderzoeksthema’s bij beleid, onderzoek, onderwijs en praktijk en stimuleren implementatie van kennis zowel nationaal als internationaal over sectoren en disciplines uit door ons gefinancierde projecten.
Dit doen wij met een One-Health aanpak en met focus op:

One Health

Doelen

Kaders VWS

Om invulling te kunnen geven aan het missiegedreven innovatiebeleid van VWS zal Gezondheidsbescherming vanuit haar thema’s (infectieziekten, resistentie, voeding en klimaat)

  • Inventariseren wat we nu uit de lopende programma’s hebben op de missies:
    • Leefstijl en leefomgeving
    • Toegang tot zorg
    • Mensen met chronische ziekten
    • Kwaliteit van leven van mensen met dementie    
  • De bestaande activiteiten actualiseren en aanvullen met nieuwe ontwikkelingen
    • Acties: Stakeholdersanalyses en waar nodig kennissyntheses ook ter signalering (over sectoren en disciplines heen)    
  • Verbinden en bundelen van deze activiteiten en via diverse communicatiemiddelen uitzetten, zowel regionaal, nationaal als internationaal.
  • Het duiden (betekenis geven aan mogelijke resultaten die voortkomen uit onze activiteiten) en vertalen voor beleid, onderzoek, onderwijs en praktijk.
  • Netwerken via het quadruple helix-model (onder andere participatie van eindgebruikers, bedrijven als voorbeeld) inzetten voor (nieuwe) programmering, zoals een nieuw AMR-programma met de zorgnetwerken.

Kaders NWO

Wereldwijd wordt erkend dat veel gezondheidsproblemen bij mensen (denk aan infectieziekten / zoönosen zoals corona, Q-koorts en antimicrobiële resistentie) onlosmakelijk verbonden zijn aan diergezondheid en de omgeving (voeding en klimaat). De uitdagingen waarvoor we staan, vragen een meer holistische benadering waarbij de verschillende disciplines vanuit humaan, veterinair en omgevingsperspectief geïntegreerd worden. Dit heet een One-Healthaanpak. Wij willen met deze aanpak in de programmering en financiering van gezondheidsonderzoek zorgen dat de kennis die hieruit beschikbaar komt, vervolg krijgt in onderzoek, praktijk of beleid. Dat doen we door samenwerking in de kenniscyclus zowel in financiering met NWO als topsectoren op de onderwerpen voeding en klimaat, met diverse ministeries (VWS, LNV, I&W en EZ) in het kader van beleid en met de zorgprofessionals (zorgnetwerken) en ervaringsdeskundigen (patiëntenverenigingen) in de diverse disciplines.

Beleidsplan ZonMw

Wij leveren een bijdrage door kennisbehoefte te signaleren en te genereren via onderzoeksfinanciering en stimulering van implementatie. Op de volgende manieren wordt bijgedragen aan vermindering van ziektelast en maatschappelijke gezondheidsvraagstukken:

  • Het focussen op implementatie van resultaten en verspreiding van kennis in beleid en praktijk door:
    • het doen van een specifieke uitvraag en sturing op implementatie-activiteiten bij ‘site-visits’ en monitoring van lopende projecten
    • het bundelen en duiden van resultaten
    • het begeleiden van 50% van alle afgeronde projecten naar vervolgactiviteiten
    • het versterken van de samenwerking met de kennis- en onderzoeksinstellingen over disciplines.
  • Het benutten en verbinden van (bestaande) kennis, data en data-infrastructuren door:
    • hergebruik van data en betrokkenheid van datastewards bij nieuwe rondes / activiteiten (ABR; COVID-19)
    • trainingen te organiseren voor datastewards van de onderzoeksinstellingen (COVID-19 programma)
  • Samenwerking met andere clusters op multidisciplinaire thema’s zowel nationaal als internationaal in afstemming met partners en stakeholders, zoals:
    • Internationale partnerschappen in voeding, AMR One-Health en internationale netwerken zoals GloPID-R
    • Verlenging van de samenwerking met internationale subsidieverstrekkers en beleidsorganisaties in de partnerschappen op het gebied van voeding en AMR
    • Samenwerking binnen de NWA op het gebied van veilige voedselsystemen en Klimaat
    • Nieuw programma voor ABR gericht op internationaal en implementatie in samenwerking / afstemming met de ABR-zorgnetwerken
    • Programma Leefstijlgeneeskunde met het cluster Preventie
    • ZonMw-breed COVID-19 programma in samenwerking met NWO (van diagnostiek, behandeling, zorg en preventie, en maatschappelijke dynamiek)
    • Uitvoeren en ontwikkelen van een nieuw programma Klimaat en gezondheid / Gezonde leefomgeving met de clusters Preventie, Sport en Bewegen, en LSH.

Activiteiten en resultaten 2021

Infectieziekten

  • Projecten uit eerdere rondes (Non-alimentaire zoönosen, Infectieziektebestrijding, Ziekte van Lyme, Q-koorts) stimuleren om hun data en kennis in verspreidings- en/of implementatietrajecten een vervolg te geven (bijvoorbeeld voor onderwijs).
  • In samenwerking met stakeholders en zorgprofessionals een volgende subsidieronde uitzetten. Op basis van de actualiteit in dit weerbarstige infectieziektebestrijdingsveld waarin COVID-19 een rol speelt.
  • Een projectleidersbijeenkomst organiseren waarin overstijgende onderwerpen worden besproken. Mogelijke onderwerpen zijn de verbindingen naar de praktijk en de haalbaarheid van de projecten in COVID-19 tijd.

Klimaat en gezondheid

  • Uitzetten van een subsidieronde (2020/2021) om netwerkvorming te stimuleren voor onderzoek naar de effecten van klimaatveranderingen op de gezondheid, alsmede de effecten van klimaatadaptatie en mitigatiemaatregelen (in de zorg).
  • Organiseren van een netwerkbijeenkomst om te stimuleren dat relevante stakeholders met elkaar een projectvoorstel voorbereiden.
  • Ontwikkelen van stakeholdersanalyse en kennissynthese ‘gezonde leefomgeving’. Een van de onderdelen van de eerste programma’s onder dit thema is het beoogde programma Klimaat en gezondheid waarvoor in 2019 een kennisagenda is verschenen.

Antimicrobiële resistentie

  • Voorbereiden van een subsidieoproep met het thema AMR transmissie en interventies.
  • We dienen internationaal een aanvraag in bij de Europese Commissie voor een nieuw ERA-NET, genaamd JPIAMR ACTION.
  • Uitbreiden van de JPIAMR Strategic Research and Innovation Agenda met onderzoek naar antischimmelmiddelen.
  • We organiseren een projectleidersbijeenkomst over onder andere FAIR data en implementatie.
  • We ontwikkelen een vervolg op het programma ABR met focus op internationale aansluiting en regionale implementatie (via ABR-zorgnetwerken).

Voeding en gezondheid

  • Internationaal met voeding en gezondheid (JPI HDHL) een nieuw Implementatie Plan ontwikkelen op basis van de ‘Strategic Research Agenda’.
  • Bijeenbrengen van beleidsmakers, onderzoekers (zorg)professionals en industrie uit ca. 25 landen tijdens het 6e internationale congres van JPI HDHL in het voorjaar van 2021.
  • Internationaal 2 nieuwe subsidie-oproepen uitzetten, waarvoor wij samen met onze stakeholders financiering bijeen proberen te krijgen zodat Nederlandse onderzoekers hieraan deel kunnen nemen:
    • Standardized measurement/monitoring and biomarkers: food intake, physical activity and health
    • Addressing adverse effects of foods by modifications in food processing and studying underlying mechanisms
  • Een kick-off meeting organiseren voor alle nieuwe projecten uit de internationale ronde Prevention of unhealthy weight gain and obesity during early life and other critical life events throughout the lifespan.
  • Werken aan implementatie van het Deltaplan Voeding, onder meer door het bij elkaar brengen van de relevante stakeholders. We streven onverminderd naar een nationaal programma voeding, om zo de financiële middelen en coördinatie die nodig zijn voor dit belangrijke thema te garanderen.
  • Resultaten en producten die uit het Europese project Fit4Food2030 zijn voortgekomen dissemineren, via bijeenkomsten en communicatie.

COVID-19

  • Focus ligt op resultaten ophalen, bundelen, duiden en delen.
    De doelstelling is de resultaten uit dit programma zo snel mogelijk beschikbaar te krijgen voor beleid, onderzoek en zorgpraktijk.
  • We betrekken en verbinden daarbij ook de opbrengsten van projecten uit andere programma’s dan COVID-19. Waar mogelijk nemen we ontwikkelingen mee die buiten de ZonMw-programmering plaatsvinden.
  • We communiceren hier uitbereid over op onze website en social media. We ontwikkelen een communicatieplan om de kennisdeling verder te ondersteunen. (lees meer bij algemeen)
Appels en een stethoscoop

Stakeholders

Beleid

EU
We willen de Europese samenwerking op de thema’s voeding en antimicrobiële resistentie vanuit de Joint Programming Initiatives een vervolg geven in de internationale partnerschappen op voeding, AMR One-Health en internationale netwerken zoals GloPID-R om te komen tot gemeenschappelijke strategie op onderzoek en implementatie van de kennis die uit deze samenwerking voortkomt.

Beleid

Ministerie van VWS, (afdelingen PG en VGP)
Onze inzet is samen werken aan structurele inzet van gezondheidsonderzoek voor (overheids)beleid en praktijk op de gebieden infectieziekten en corona / COVID-19, antimicrobiële resistentie, voeding bij de behandeling van chronische ziekten en de invloed van klimaat op de gezondheid. Denk hierbij aan het uitzetten van kennissyntheses, opstellen van onderzoeksagenda’s, het programmeren van onderzoek en het opzetten van infrastructuren zoals kennisplatforms. We willen de kennis, als opbrengst van eerdere (inter)nationale onderzoekprogramma’s, laten landen in beleid en praktijk en nieuwe onderzoeksvragen.

Ook willen we structureel de raakvlakken van deze activiteiten bespreken met het Preventieakkoord, de missies op de maatschappelijke thema’s Landbouw, Water en Voedsel en Gezondheid en Zorg, internationale activiteiten, het Topsectoren- en Innovatiebeleid, en hoe de resultaten hieraan hun bijdrage leveren.

Beleid

Ministerie van LNV
Met deze belangrijke stakeholder op het gebied van voeding willen we een geïntegreerd onderzoeksbeleid/aanpak voor voeding en gezondheid vormgeven als vervolg op het Deltaplan. Andere deelnemende stakeholders hierbij zijn het ministerie van VWS, de EU, NWO en de topsectoren Holland Health en AgriFood.

Andere activiteiten zijn het borgen van de continuïteit van aspecten van het Fit4Food-project zoals het FOOD2030-platform, en de verspreiding van kennis over de theorie achter het ‘R&I policy lab for food system transition’ met de ervaringen uit de praktijk. We stimuleren de verbinding en kennisuitwisseling van onderzoeksinitiatieven over duurzame voedseltransitie in relatie tot gezondheid.

Ook voor antimicrobiële resistentie werken we samen met de ministeries van VWS en LNV, het cluster Geneesmiddelen en de EU.

Onderzoek

RIVM
Op het thema corona/COVID-19 werken we aan gezamenlijke rapportages om alle resultaten vanuit monitoring van het onderzoek maandelijks te bundelen en te duiden voor het ministerie van VWS.
Daarnaast willen we op de onderwerpen ‘klimaat en gezondheid’ en ‘internationaal’ vanuit infectieziekten en antimicrobiële resistentie gezamenlijk het Nederlandse beleid en onderzoeksveld vertegenwoordigen in het internationale veld.

Onderzoek

Onderzoeksinstituten en expertisecentra (CVI, UMC’s en expertisecentra NCOH, Lyme expertisecentrum, Q-support, TNO).
Met deze partijen willen we structureler overleg met als doelstelling meer informatie met elkaar uitwisselen over het onderzoek en de resultaten. Ook het stimuleren en faciliteren van hergebruik / efficiency van onderzoeksdata, onderzoeksdata-infrastructuren in onze ambitie. We willen experts meer betrekken bij elkaars activiteiten, kennisuitwisseling met andere sectoren stimuleren en daar waar mogelijk ook gezamenlijk optrekken in de communicatie.

Voor het onderwerp klimaat / gezonde leefomgeving zijn we ons aan het oriënteren op ‘nieuwe’ partners, zoals bijvoorbeeld KNMI, het onderzoeksprogramma Kennis voor Klimaat, Kennisportaal Ruimtelijke adaptatie, Planbureau voor de Leefomgeving, Nederlandse Vereniging voor Medische Milieukunde, natuur- en wildlife-organisaties.

Praktijk

Zorgprofessionals
Samen met GGD’en, Academische werkplaatsen publieke gezondheid, zorgnetwerken, koepelorganisaties uit de eerstelijns zorg, patiëntenorganisaties, dierenartsen, verenigingen van medisch specialisten, verplegend personeel gaan we verkennen hoe de resultaten uit het onderzoek beter kunnen landen bij hun doelgroep / achterban.

Gebruikers
Bij het bepalen van onderzoeksagenda’s worden naast de zorgprofessionals vooral ook de gebruikers betrokken om te horen waar hun behoeftes liggen (voorbeelden hiervan zijn Lyme, Q-koorts en NWA-routes). Indien mogelijk betrekken we ze ook bij de beoordeling van het subsidietraject en waar relevant participeren zij in de projecten en bij implementatie.

Bedrijven
Daar waar mogelijk stimuleren wij in de subsidietrajecten de participatie en cofinanciering van bedrijven (COVID-19 en Klimaat en gezondheid). Dit om de implementatiekans van de onderzoeksresultaten te vergroten.

 

Beoogde gebruikers van resultaten

Infectieziektebestrijding

Beoogde gebruikers zijn stakeholders zoals boven genoemd (VWS, RIVM, onderzoeksinstituten, GGD-en, CVI, onderwijsinstellingen, NCOH, Lyme expertise centrum, Q-support)

Antimicrobiële Resistentie

De resultaten van het nationale programma ABR en het internationale programma JPIAMR zijn van belang voor nationale en internationale beleidsmakers, zorgverleners, dierenartsen, veehouders, AB-teams en zorgnetwerken die deze resultaten moeten implementeren.

Afstemming tussen onderzoeksprogramma’s nationale en internationale infectieziekten en antimicrobiële resistentie geven duidelijke meerwaarde voor zowel het Nederlandse onderzoeksveld als voor het beleid en bovengenoemde gebruikers / stakeholders, alsook voor de Nederlandse burger die zich op de best mogelijke wijze beschermd weet tegen de risico’s van infecties en antimicrobiële resistentie.

Voeding en gezondheid

De resultaten uit JPI HDHL zijn van belang voor de verschillende stakeholders rondom het thema voeding en gezondheid die (op internationaal niveau) ook vertegenwoordigd zijn in de Stakeholder Advisory Board (SAB) en de Stakeholder Advisory Board (SHAB) van JPI HDHL. Denk hierbij aan beleidsmakers, de consument, de professional, de (voedings)industrie en het onderzoeksveld.

Klimaat en gezondheid

Beoogde gebruikers komen overeen met die van infectieziektebestrijding, aangevuld met stakeholders die zich bezighouden met klimaatadaptatie, en met zorginstellingen voor het onderdeel duurzame zorg.

COVID-19

Lees meer onder algemeen.

Programma's met contactpersonen

ProgrammanaamLooptijdContactpersoon ZonMwContactpersoon VWS / Extern
Cluster Gezondheidsbescherming Monique van der Hoeven 

Nationaal

   
Infectieziektebestrijding en
Non-alimentaire zoönosen
2014 - 2022Linda van NieropVWS: Plaats contactpersoon
3e programma Infectieziektebestrijding2019 - 2023Linda van NieropVWS: Plaats contactpersoon
Ziekte van Lyme2016 - 2020Linda van NieropVWS: Plaats contactpersoon
Antibiotica Resistentie (ABR)2016 - 2023Linda van GaalenVWS: Marcel de Kort (PG)
Klimaat en gezondheid2019 - 2022Frank PierikVWS: Jeroen Leuken (PG)
COVID-192020 - 2023Suzanne VerverVWS: Rudo van den Brink (PG)

Internationaal

   
EXEDRA (JPI AMR)2017 - 2021Linda van GaalenInternationaal
Marcel de Kort (PG)
JPI-EC-AMR (ERANET)2016 - 2020Linda van Gaalen

Internationaal maar gekoppeld aan ABR
Marcel de Kort (PG)

CSA2.0 (JPI HDHL)2016 - 2021Jolien WeninkInternationaal
HDHL (ERANET)2016 - 2021Wilke van AnsemInternationaal
INTIMIC (ERANET)2016 - 2021Wilke van AnsemInternationaal
Fit4Food20302017 - 2021Chrissy BrierleyInternationaal

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website