Het cluster Jeugd investeert in onderzoek en innovaties waarmee de kansen op een gezonde ontwikkeling toenemen en het welzijn van de jeugd wordt versterkt. Zodat kinderen en jongeren veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen.

Doelen

Het cluster Jeugd beslaat uiteenlopende onderzoeksprogramma’s. Deze richten zich op het brede, gedecentraliseerde jeugddomein. Daarnaast coördineren wij een actieprogramma voor de organisatie en uitvoering van de maatschappelijke diensttijd.

Met onze onderzoeksprogramma’s werken we aan uiteenlopende vraagstukken van professionals, gemeenten, ouders en jeugd. Met als vertrekpunt de leefwereld van kinderen, jongeren en ouders. Daarmee vergroten we de kennis over wat werkt in de preventie, opvoed- en jeugdhulp. Van gezonde leefstijl tot de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld. En van (lichte) opvoedondersteuning tot ernstige gedragsproblemen.

Kennisinventarisaties vormen het uitgangspunt voor onze programmering. Onderzoek in het jeugdveld ontwikkelt zich. Met onderzoek naar kernelementen van interventies is een nieuwe weg in effectonderzoek ingeslagen. In toenemende mate stimuleren we met actieonderzoek een lerende omgeving en veranderproces voor het vraagstuk. We zetten in op participatie van ervaringsdeskundige jongeren en ouders in onderzoek. En investeren in een goede regionale kennisinfrastructuur. Zodat praktijk, onderzoek, opleidingen, beleid en jongeren en hun ouders elkaar beter vinden. En de uitkomsten goed aansluiten bij de behoeften van de eindgebruiker. Hiermee dragen we bij aan de kwaliteit van (preventieve) jeugdhulp en jeugdgezondheidszorg.

Met het Actieprogramma Maatschappelijke Diensttijd bevorderen we dat jongeren in hun eigen omgeving een aantrekkelijke maatschappelijke diensttijd (MDT) kunnen doen. Zij doen met een MDT via maatschappelijke activiteiten iets voor een ander en/of de samenleving, ontwikkelen hun talenten en ontmoeten mensen met verschillende achtergronden. Maatschappelijke diensttijd wordt in een lerend proces ontwikkeld in co-creatie met jongeren, maatschappelijke organisaties, gemeenten, provincies, onderwijs en het bedrijfsleven.

We bundelen de verkregen kennis en stimuleren dat opbrengsten hun weg vinden naar het jeugdveld. Via publicaties, bijeenkomsten, www.zonmw.nl/jeugd, onze maandelijkse nieuwsbrief en LinkedIn-pagina ZonMw: jeugd communiceren we alle voor jeugd relevante activiteiten vanuit ZonMw. Ook zoeken we in de communicatie van deze opbrengsten aansluiting bij de kanalen van onze stakeholders.

Activiteiten en resultaten 2021

Maatschappelijke diensttijd

De experimentele fase van maatschappelijke diensttijd is inmiddels grotendeels afgerond. De projectresultaten en monitoring vormen de basis voor het landelijke beleidskader. Om vanuit regionale proeftuinen en partnerschappen toe te werken naar een landelijk dekkend netwerk, betrekken in 2021 bestaande partnerschappen nieuwe partners of leggen verbinding met andere MDT-partnerschappen.

JeugdzorgPlus

Sinds de start van de JeugdzorgPlus-instellingen zijn met het programma Longitudinale Effectmonitor JeugdzorgPlus diverse onderzoeken gedaan om de kwaliteit van deze intensieve vorm van jeugdhulp te stimuleren. In vervolg daarop verschijnt in 2021 een publicatie van 10 jaar onderzoek over de resultaten en geleerde lessen. Daarnaast komt er een bijeenkomst om met professionals die in de JeugdzorgPlus werken deze opbrengsten te delen en de door hen ervaren kennislacunes in kaart te brengen.

Big data en kansrijke start

De onderzoeksprojecten gericht op een kansrijke start voor kinderen met behulp van big data in het kader van het NWA-programma gaan van start. De onderzoeken beogen bij te dragen aan de vroege identificatie van (risico)kenmerken die bepalen of kinderen en (aanstaande) gezinnen kwetsbaar worden of zijn. Dit met het doel gezinnen en kinderen tijdig passende hulp en ondersteuning aan te bieden voor een kansrijke start.

Jeugdgezondheidszorg

Afgelopen periode zijn vanuit het programma Richtlijnen JGZ 2019-2024 voorbereidingen getroffen om JGZ-richtlijnen modulair te ontwikkelen. De nieuwe werkwijze legt een basis voor de doorontwikkeling van JGZ-richtlijnen. In 2021 worden de eerste subsidieoproepen opengesteld voor de modulaire herziening van bestaande en indien nodig ontwikkeling van nieuwe modules of JGZ-richtlijnen.

De projecten die onderzoek hebben gedaan naar de jeugdgezondheidszorg hebben veel kennis opgeleverd. Gezamenlijk gaan de projectleiders deze kennis bundelen en verspreiden. De focus daarbij ligt op activiteiten voor JGZ-professionals en beleidsmakers. Onderwerpen zijn onder andere het bevorderen van het gebruik van door onderzoek valide gebleken signaleringsinstrumenten voor de psychosociale ontwikkeling, het stimuleren van het prenataal contactmoment door de JGZ en praktische handvatten voor samenwerking van de JGZ in het sociaal domein. Daarnaast verschijnen de laatste resultaten op het gebied van digitalisering. Alle opbrengsten worden gebundeld en verspreid met een eindpublicatie, een praktische waaier met resultaten voor de JGZ-professional.

Wat werkt voor de jeugd

De onderzoeksprogrammering levert kennis op om de waarde van effectonderzoek te vergroten. Door bijvoorbeeld vooraf goed na te denken over een passend onderzoeksdesign bij de onderzoeksvraag, de juiste randvoorwaarden voor een goede inclusie te organiseren en jongeren te laten participeren in onderzoek, wordt de kans vergroot dat het onderzoek uitkomsten oplevert waarmee de praktijk daadwerkelijk verbeterd kan worden. De lessen en ervaring op deze en meer thema’s worden gebundeld in een eindpublicatie van het programma Effectief werken in de jeugdsector. In vervolg op de uitkomsten van de consortia Psychosociale problemen jeugd wordt een Keuzehulp ontwikkeld. Deze keuzehulp bevordert gezamenlijke besluitvorming tussen gezinnen en professionals over passende en effectieve jeugdhulp op basis van de meest actuele kennis over wat werkt voor wie.

Daarnaast worden er de komende tijd vanuit het kennisontwikkelingsprogramma Wat werkt voor de jeugd verschillende nieuwe subsidierondes uitgezet om met kennis de psychosociale ontwikkeling van kinderen en jongeren te bevorderen.

Toepassing van kennis in opleidingen

Het stimuleren en faciliteren van de toepassing van de ontwikkelde kennis is eveneens een belangrijk onderdeel van de programma’s. Onder andere door toepassing in opleidingen voor professionals. In 2021 komen resultaten beschikbaar van de 3 projecten die samen met opleidingen, onderzoekers en professionals actuele kennis over het verbeteren van de psychosociale ontwikkeling van kinderen en jongeren toepasbaar maakten voor het hoger onderwijs.

Kennisvouchers

De toepassing van door de Academische Werkplaatsen Transformatie Jeugd ontwikkelde kennisproducten voor geïnteresseerde (professionals van) jeugdhulporganisaties en gemeenten wordt met kennisvouchers  gefaciliteerd. Dit aanbod en de resultaten van de werkplaatsen blijven we via de website www.werkplaatsenjeugd.nl delen. De publicatie ’Betekenisvol verbonden: 10 jaar werkplaatsen jeugd’ verschijnt met de belangrijkste opbrengsten en lessen.

Evaluaties onderzoeksprogrammering

De zelfevaluaties en de externe evaluatie van de programma’s Richtlijnen jeugdgezondheidszorg 2013-2018, Effectief werken in de jeugdsector, Academische Werkplaatsen Transformatie Jeugd en Versterking Uitvoeringspraktijk JGZ verschijnen en worden aangeboden aan de opdrachtgevers. Ook kijken we hoe we de lessen en aanbevelingen een plek kunnen geven. 

Jeugd in Onderzoek

Ook in 2021 organiseren we met het NJi, NCJ, TNO, NRO en het kenniscentrum KJP en LVB het congres Jeugd in Onderzoek. We organiseren daarnaast verschillende soorten bijeenkomsten (symposia, netwerk- en projectleidersbijeenkomsten, werkbezoeken, site-visits) om kennis te delen en te verbinden tussen projectleiders, (regionale) belanghebbenden en kennispartners. Zo organiseren we een bijeenkomst over de actuele ontwikkelingen op het gebied van onderzoek naar het voorkomen, signaleren, stoppen en behandelen van (de gevolgen van) kindermishandeling en huiselijk geweld in Nederland.

Stakeholders

Het ministerie van VWS (directie Jeugd en Publieke Gezondheid) is de primaire opdrachtgever voor Jeugd. Andere opdrachtgevers zijn de ministeries van SZW, OCW en J&V. Voor het cluster Jeugd zijn bovendien de volgende stakeholders relevant:

Nederlands Jeugdinstituut

Het kenniscentrum dat actuele kennis over jeugd, vakmanschap en de organisatie van het jeugdveld verzamelt, verrijkt, duidt en deelt. We werken samen om de kennis uit onze programma’s hierbinnen een stevige plek te geven.

Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Het NCJ ondersteunt alle JGZ-organisaties. Zowel de professionals als de managers, beleidsmakers en stakeholders. Aansluitend op de doelstelling van het NCJ om kennis en richtlijnen te ontwikkelen, onderhouden en verspreiden, werken we nauw samen op het programma Richtlijnen JGZ, en trekken we samen op om met actuele kennis het JGZ-werkveld te bereiken.

VNG

Sinds 2015 krijgt de jeugdhulp opnieuw vorm en hebben gemeenten de verantwoordelijkheid om zorg voor kinderen en gezinnen integraal, op maat en dichtbij het gezin te organiseren. Samen met de VNG verkennen we hoe we gemeenten hierin kunnen faciliteren met kennis en opbrengsten uit onze programma’s.

Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Sinds 2015 valt ook de jeugd-ggz onder de jeugdwet. Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie bundelt kennis en maakt die kennis toegankelijk voor professionals, ouders en jongeren, gemeenten en scholen. Samen met het cluster GGZ werken we aan kennisontwikkeling en -ontsluiting voor de jeugd-ggz.

NRO

Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) werkt aan verbetering en vernieuwing van het onderwijs. Dat doet het NRO door onderwijsonderzoek te coördineren en te financieren, en door de verbinding tussen praktijk en onderzoek te verbeteren. We werken samen met collega-financier NRO - en met NWO- onder andere waar het gaat om de Nationale Wetenschapsagenda route Jeugd.

JeugdzorgNederland

Jeugdzorg Nederland is de branchevereniging voor organisaties die jeugdhulp, jeugdbescherming en/of jeugdreclassering bieden.

Kenniscentrum LVB

De stichting Landelijk Kenniscentrum LVB ontwikkelt en deelt kennis over de persoonlijke ontwikkeling, opvoeding en maatschappelijke participatie van mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Zij doet dat samen met haar deelnemers en met externe deskundigen.

Werkplaatsen Sociaal Domein

De Werkplaatsen Sociaal Domein bepalen samen met regionale partners en netwerken de regionale agenda voor kennisontwikkeling op het sociale domein. Ze werken met gemeenten als medetrekkers aan onderzoek, ontwikkeling, onderwijs en ondersteuning om antwoord te bieden op regionale vraagstukken in het brede sociale domein.

Actieprogramma Zorg voor de Jeugd

De zorg voor jeugd samen steeds beter maken. Dat is het doel van het programma Zorg voor de Jeugd, waarin professionals, gemeenten, Rijk, cliënten- en jeugdhulporganisaties samenwerken. Zij doen dit niet vanachter een bureau, maar in de lokale praktijk.

 

Ondersteuningsteam Zorg voor de jeugd (OZJ)

Het Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd bouwt mee aan een lerend jeugdstelsel dat kinderen en jongeren in Nederland helpt gelukkig en veilig op te groeien. Het OZJ ondersteunt initiatieven in het hele land die bijdragen aan vernieuwing en verbetering van de jeugdhulp, en helpt mee aan kennisuitwisseling, samenwerking en innovatie.

 

Voor de preventieve jeugdhulp en de JGZ werken we onder andere samen met:

TNO

TNO ontwikkelt, beoordeelt en verbetert methoden die bijdragen aan een gezonde, veilige en kansrijke opgroei- en opvoedomgeving voor de jeugd. TNO werkt nauw samen met de JGZ.

AJN

De AJN is de wetenschappelijke vereniging van én voor artsen werkzaam in de JGZ. AJN stimuleert innovatie binnen de jeugdgezondheidszorg.

Actiz

ActiZ is de branchevereniging van organisaties die actief zijn op het gebied van zorg en ondersteuning aan ouderen, (chronisch) zieken en jeugd.

V&VN

Jeugdverpleegkundigen hebben een centrale rol in de JGZ en worden vertegenwoordigd door de V&VN.

GGD GHOR Nederland

GGD GHOR Nederland draagt als koepelorganisatie bij aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken als het gaat om jeugd, sociaal domein en veiligheid.

Voor het thema kindermishandeling en geweld hoort nergens thuis werken we samen met Augeo en de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen

Augeo

Augeo wil dat kinderen met liefde en in veiligheid opgroeien. Daarom versterken zij professionals, beleidsmakers en vrijwilligers om kindermishandeling en huiselijk geweld zo snel en doeltreffend mogelijk aan te pakken.

Nationaal Rapporteur Mensenhandel en seksueel Geweld tegen Kinderen

Het instituut Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen bestaat uit de Nationaal Rapporteur en een team van bevlogen medewerkers met een multidisciplinaire achtergrond. De Nationaal Rapporteur is onafhankelijk, rapporteert aan de regering en is bij wet aangesteld voor 4 jaar.

Voor MDT (maatschappelijke diensttijd) werken we naast onze opdrachtgevers (ministeries van VWS, OCW en SZW) samen met het NJR en de NOV.

NJR

De Nationale Jeugdraad, afgekort tot NJR, is een koepelorganisatie van landelijke jongerenorganisaties voor jongeren tussen de 12 en 30 jaar.

NOV

Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV) is de belangenorganisatie binnen het vrijwilligerswerk in Nederland. Bij Vereniging NOV zijn 360-plus (koepel)organisaties aangesloten. Dit zijn organisaties die met of voor vrijwilligers werken.

Beoogde gebruikers van resultaten

Met de kennis die binnen de onderzoeksprogramma’s wordt opgedaan ondersteunen we (aankomend) professionals, onderzoekers, beleidsmakers, gemeenten en opleidingen. Zij zijn samen verantwoordelijk voor de jeugdhulp en het preventieve jeugdveld. Daarbij staat de wetenschappelijke onderbouwing voorop. Met het Actieprogramma Maatschappelijke Diensttijd doen onder andere jongeren(organisaties), vrijwilligersorganisaties, maatschappelijke organisaties, gemeenten, scholen, bedrijven, sociaal ondernemers en sportverenigingen mee. Zij gaan, in samenwerking met de overheid, de maatschappelijke diensttijd duurzaam inrichten.

We werken onder andere samen met landelijke kennisinstituten, bijvoorbeeld rond congressen zoals Jeugd in Onderzoek. Kennis en resultaten vinden alleen hun weg naar de praktijk als ze ook op de praktijk en maatschappelijke issues zijn afgestemd. Daarom werken we met bovenstaande partijen nauw samen opdat (onderzoeks)projecten aansluiten op de dagelijkse praktijk. En resultaten eerder en met meer succes worden toegepast.

Programma's en contactpersonen

ProgrammanaamLooptijdContactpersoon ZonMwContactpersoon VWS/extern
Regionale Kenniswerkplaatsen Jeugd2020-2024Yvonne Benard & Merlijne JaspersJan van der Burg
Academische Werkplaatsen Transformatie Jeugd2015-2020Yvonne Benard & Merlijne JaspersJan van der Burg
Wat werkt voor de jeugd2019-2025Jojanneke HillmannRuud van Herk & Alice van Gent
Effectief werken in de jeugdsector2012-2019Jojanneke HillmannRuud van Herk & Alice van Gent
Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg2013-2018Milly VestersAlice van Gent
Richtlijnen JGZ2019-2024Milly VestersAlice van Gent
Versterking uitvoeringspraktijk Jeugdgezondheidszorg2015-2019Matthea van LeeuweAlice van Gent
NWA-programma Big data en kansrijke start2019-2023Matthea van Leeuwe & Marja WesthoffJochen Mikolajczak
Longitudinale effectmonitor Jeugdzorgplus2011-2020Valesca KulingRuud van Herk
Veilig opgroeien2016-2021Valesca KulingClaudia Lucardi
Onderzoeksprogramma Geweld hoort nergens thuis2019-2024Valesca KulingClaudia Lucardi
Actieprogramma Maatschappelijke Diensttijd2018-2023Mirre HubersJacqueline de Jager

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website