Sport en Bewegen bevordert met onderzoek en innovatie bewegen en sport als onderdeel van een gezonde leefstijl, als middel voor sociale binding, het voorkomen van blessures, en betere prestaties in de (top-)sport.

Doelen

Het ontwikkelen en toepassen van kennis en innovaties bevordert de waarde die sport toevoegt aan de samenleving. Kennis en innovatie in de sport draagt bij aan inclusie en sociale cohesie, aan een betere gezondheid door een actieve leefstijl, aan het bereiken van topprestaties. Zo werken we aan maatschappelijk en economisch rendement van sport en bewegen, en dragen we bij aan de VWS-missie leefstijl en leefomgeving. Dat doen we altijd in nauwe samenwerking met partners en stakeholders. Op regionaal niveau zetten we in op de ontwikkeling van living labs. In het Sportinnovator ecosysteem wordt op regionaal niveau samenwerking tussen gemeenten en/of sportbonden, en Sportinnovatorcentra ondersteund. Sport Data Valley zal in 2021 als digitale onderzoekinfrastructuur gaan lopen en maakt sportdata en analysemethoden voor verschillende doelgroepen beschikbaar.

Het Topteam Sport bevordert in de rol van Chief Technology Officer van het Sportakkoord de bijdrage van bedrijfsleven en kennisinstellingen aan vraagstukken in de sportsector. Doel is het rendement van innovatie in de sport te vergroten en tevens bij te dragen aan een vitalere samenleving. In een landelijk netwerk van Sportinnovatorcentra werken overheid, wetenschappers, sportprofessionals en ondernemers samen aan baanbrekende innovaties die prestaties in de top- en breedtesport bevorderen en daarnaast mensen aanzetten tot een actievere levensstijl. ZonMw ondersteunt het bureau Sportinnovator met de inzet van het juiste instrumentarium voor de vele innovatievragen die zij uit de sector ophaalt. Een nieuw sportonderzoeksprogramma wordt ontwikkeld op basis van missiegedreven onderzoeksbeleid. We ontwikkelen hiervoor een bijbehorend instrumentarium. Dit doen we in samenwerking met de partners van het Sportakkoord. We experimenteren ook met nieuwe instrumenten als de Sandpit-methode, waarbij interdisciplinair onderzoek in divers samengestelde teams wordt gestimuleerd. Met een implementatiesubsidieronde dragen we bij aan de vergroting van de implementatiekennis in de sportsector. De living labs krijgen een vervolg met behulp van projectfinanciering.

In 2021, tenslotte, bereiden we de integratie van de huidige onderzoeks- en innovatieprogramma’s voor. Vanuit kennis willen we de verbinding met innovatie en impact leggen. Oplossingen die vanuit de wetenschap of onderzoek voor maatschappelijke uitdagingen aangedragen worden, moeten tot innovatie, verandering of vernieuwing van de (beleids-)praktijk kunnen leiden. We redeneren hierbij vanuit de sport en gaan uit van de intrinsieke waarden van de sport voor de samenleving, en zoeken vanuit die kracht de verbinding cross-sectoraal.

Activiteiten en resultaten 2021

Het huidige onderzoeksprogramma loopt af en in samenwerking met de partners van het Sportakkoord en relevante stakeholders werkt ZonMw aan nieuw missiegedreven onderzoek en innovatie. Het is de bedoeling dat we per 2021 ZonMw-instrumentarium gaat inzetten dat bij missiegedreven onderzoek past, zodat vanuit de wetenschap of onderzoek oplossingen voor vraag-gestuurde maatschappelijke uitdagingen geïmplementeerd worden.

Het programma Sportinnovator is flink in ontwikkeling. Prioriteit voor de komende periode is het netwerk van Sportinnovator verduurzamen en diverse stakeholders en bedrijven meer verbinden. Het strategische Masterplan van het Topteam Sport 2022 is hierin leidend, met daarin drie lijnen: versterken van een sportinnovatie-ecosysteem, stimuleren van sociale en technologische innovaties die ook bijdragen aan de internationale profilering van Nederland als sportinnovatie-land, realiseren van een landelijke digitale infrastructuur Sport Data Valley en toewerken naar een landelijke digitaliseringsstrategie. In 2021 ronden de laatste Sportimpuls-projecten af en sluiten we dit programma af met een toepasselijke communicatie.

In het programma Sportblessurepreventie gaan we op basis van concrete vraagarticulatie beoordelen hoe dit thema een plek kan krijgen in de missies.

Lopende subsidies onderzoeks- en innovatieprojecten

De laatste Sportimpuls projecten lopen af in 2021 waarna dit programma, dat vanaf 2012 loopt, zal worden afgesloten. Dit jaar lopen zes sportblessureprojecten af waarna we bekijken hoe we dit programma evalueren. In het onderzoeksprogramma lopen de projecten van de eerste ronde af. Deze zullen we evalueren. De projecten van de tweede ronde zijn volop in ontwikkeling. Het programma Sportinnovator kent diverse instrumenten waarin projecten lopen. Zo zal de Nationale Sportinnovator Prijs op topsport zijn gestart, lopen de vier grote bedrijvenprojecten en zetten gemeenten en sportbonden vouchers in om samen met sportinnovatiecentra concrete innovatievragen op te lossen. In de tweede helft van 2020 worden de opgestarte living labs gemonitord, wat houvast zal bieden bij hoe dit duurzaam door te ontwikkelen in 2021.

Nieuwe subsidierondes en programmering

In de laatste maanden van 2020 start een aantal rondes die in 2021 tot de honorering van projecten zullen leiden. Zo wordt via de zogenaamde Sandpit-methode een groep van onderzoekers in samenwerking met stakeholders gefinancierd die zich richt op de thematiek van (niet-)sportende VMBO-jongeren. Een implementatieronde resulteert begin 2021 in een aantal activiteiten en projecten die de implementatiekennis in de sport gaat verhogen. Een werkgroep missiegedreven onderzoeksbeleid bestaande uit de partners van het Sportakkoord VWS, VSG en NOC*NSF, aangevuld met Kenniscentrum Sport en Bewegen en ZonMw, komt eind 2021 met een plan van aanpak voor missiegedreven onderzoek.

Bijeenkomsten/communicatie

Eind 2020 en in 2021 organiseren we meerdere bijeenkomsten waardoor het missiegedreven onderzoeksbeleid vorm kan gaan krijgen. Bijvoorbeeld in september 2020 al doen we dit voor het thema sportblessurepreventie. Dit doen we altijd in samenwerking met andere partijen en belanghebbenden. Uiteraard vinden diverse projectleidersbijeenkomsten plaats.

Internationale samenwerking

Eind 2020 zal de verkenning voor de mogelijkheden voor internationale samenwerking in sportonderzoek en -innovatie gereed komen en de aansluiting hiervan op Europese financieringsprogramma's. Kansen voor sport in het nieuwe onderzoeks- en innovatieprogramma HorizonEurope zijn dan duidelijk en besluitvorming volgt over de koers en intensiteit waarmee we dit werk kunnen voortzetten. Doel is internationale samenwerking en financiering mogelijk te maken. Sportinnovator werkt specifiek aan de versterking van de positie van Nederland internationaal op het gebied van sportinnovatie en data analytics/infrastructuur, met bijzondere aandacht voor de Olympische Spelen in Parijs van 2024.

Stakeholders

Financiers

VWS is onze belangrijkste opdrachtgever. Er vindt dan ook regelmatig inhoudelijk en strategisch overleg plaats waarin we de ontwikkeling en vernieuwing van de programmering bespreken. Het Nationaal Sportakkoord vormt het belangrijkste kader voor het overheidsbeleid op sport en bewegen, en onze activiteiten stemmen we hierop af. Daarnaast kent het onderzoeksprogramma nog twee andere financiers, namelijk NOC*NSF en SIA. Het opdrachtgeversoverleg van deze financiers bespreekt de strategische ontwikkeling van het programma. Het Topteam Sport wordt hieronder apart beschreven.

Topteam Sport

Het Topteam Sport bestaat uit door de Minister benoemde boegbeelden uit sport, bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen, en heeft de opdracht massa, focus en rendement van kennis en innovatie in de sport te vergroten. Tevens vervult het Topteam Sport de rol van Chief Technology Officer binnen het Nationaal Sportakkoord. Om de ambities van het Topteam Sport te realiseren is het programma Sportinnovator opgezet. Dit programma wordt door ZonMw ondersteund (bureau Topteam Sport). Het Topteam Sport ontwikkelt een ecosysteem sport en bewegen waarin Sportinnovatorcentra het kernnetwerk vormen. Hiermee wordt een nationaal en duurzaam sportinnovatie-ecosysteem met maatschappelijk en economisch rendement van innovatie beoogd.

Onderzoekers

Lectoren sport en bewegen hebben zich verenigd in het lectorenplatform van het Hogescholen Sport Overleg (HSO). Ook is een platform in oprichting van hoogleraren sport en bewegen van universiteiten die substantieel in onderzoek investeren, het Watertoren-overleg. Ook met het lectoren-platform en met de Watertoren heeft ZonMw overleg over programmering, kennisagenda’s en onderzoekslijnen, zodat we onze programmering kunnen ontwikkelen in samenwerking met het onderzoeksveld.

Kenniscentra

Kenniscentrum Sport en Bewegen heeft als opdracht om kennis over sport en bewegen te verspreiden en is voor ZonMw een belangrijke samenwerkingspartner. In 2021 zetten we de samenwerking met Kenniscentrum Sport en Bewegen voort op de thema’s structurele vraagarticulatie en vernieuwing van onderzoeksprogrammering. Sportinnovator onderzoekt een strategische samenwerking met het Kenniscentrum. Andere kenniscentra en maatschappelijke organisaties waarmee ZonMw samenwerkt en mee wil afstemmen zijn VeiligheidNL, Mulier Instituut, SCP, RIVM en Sportraad.

Gemeenten, sportsector en maatschappelijke partners

Een van de partners van het Nationaal Sportakkoord is de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en NOC*NSF. Zo pakt ZonMw de nieuwe ontwikkeling rondom living labs op met beide organisaties. Met de VSG werken we samen in het missiegedreven onderzoeksbeleid, en de VSG werkt in toenemende mate samen met Sportinnovator.

De andere Sportakkoord-partner - NOC*NSF - is, ook als medefinancier van onderzoek, een strategisch overlegpartner voor programmering. In de werkgroep Missiegedreven onderzoeksbeleid werkt ZonMw samen met NOC*NSF, VSG, VWS en Kenniscentrum Sport en Bewegen. ZonMw voert daarnaast het secretariaat van de KennisAgenda Nederland voor de Sport (K.A.N.S.) dat een klankbord is voor de bespreking van actuele en relevante ontwikkelingen in onderzoek en innovatie. Aan dit overleg nemen vertegenwoordigers van onderzoek (wo en hbo), Kenniscentrum Sport, financiers, Topteam Sport en overheid deel.

 

Bedrijfsleven

Het Sportinnovatorprogramma zet in 2020 stevig in op deelname van bedrijven in (grote) innovatieprojecten. De samenwerking met de topsector LSH krijgt in 2021 meer vorm. Via ZonMw worden subsidies aan bedrijven verstrekt. Hierdoor gaan consortia van bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties een bijdrage leveren aan het oplossen van vraagstukken die spelen in de sportsector en het Sportakkoord. Waar mogelijk betrekken we het platform Ondernemers in de sport.

Beoogde gebruikers van resultaten

Eindgebruikers van de kennis en innovatie die het cluster Sport en Bewegen programmeert, vinden we in de sportsector en het beweegdomein (preventie, sociaal domein). Dit zijn organisaties en instellingen op het gebied van sport, bewegen, gezondheid, onderwijs en welzijn. In de sportsector valt te denken aan sportbonden, aanbieders van sport zoals sportverenigingen, wijkgerichte sport- en beweegaanbieders, buurtsportcoaches, beleidsmakers op het gebied van sport, onderwijs, welzijn en ruimtelijke ordening. Daarnaast onderscheiden we topsporters, begeleidingsstaf, amateursporters, recreanten. Maar ook onderwijsinstellingen (bijvoorbeeld voor sport), (publieke) gezondheidszorg, of het (lokale) bedrijfsleven. In het preventie- en sociale domein zijn dit gezondheidscentra/huisartsen, specialisten, fysiotherapeuten, verpleegkundigen, wijkteams.

De kennis en/of innovatie die het cluster doet ontwikkelen via gesubsidieerde projecten zijn vooral gericht op intermediairs. Eindgebruikers betrekken nieuwe informatie en/of nieuwe diensten en producten dan weer via deze intermediairs (bijvoorbeeld Kenniscentrum Sport en Bewegen, koepel gemeenten, innovatiecentra, of rechtstreeks door kennisinstellingen en/of bedrijven). In 2021 gaan we met meer nadruk eindgebruikers betrekken bij programmering en onderzoeksprojecten, in eerste instantie door in samenwerking met organisaties als Kenniscentrum Sport en Bewegen, NOC*NSF en de VSG structurele vraagarticulatie te ontwikkelen. Ook wordt voortgeborduurd op de lessen die worden getrokken uit de participatie van burgers in de living labs sport en bewegen.

Programma's met contactpersonen

ProgrammanaamLooptijdContactpersoon ZonMwContactpersoon VWS / Extern
Sportimpuls2020Annemieke Bekkers-MaatJoni van der Velde-Proost
Sportblessurepreventie2021Nynke TerpstraDavid Romijn
Onderzoeksprogramma Sport en bewegen2020Marloes StammenEli van der Heide
Sportinnovator2022Merit Clocquet, Niels ReijgersbergStephan Dekker

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website