We moeten ons voorbereiden op de gezondheidseffecten van klimaatverandering en milieuvervuiling. Daarvoor is onderzoek nodig. Een voorbeeld: de hittegolven en hevige regenval van de afgelopen zomers zorgden voor beleidsdiscussie over meer groen en water in de stad. Maar meer water zorgt mogelijk voor ziekten door ratten en meer groen levert mogelijk meer Lyme op door de komst van teken.

Onduidelijk wat de gezondheidseffecten zijn

Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidseffecten. Maatregelen om deze effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid. Naast kansen zijn er ook risico's aan verbonden. De belangrijkste effecten van klimaatverandering en milieuvervuiling op gezondheid hebben te maken met:

  • infectieziekten
  • voedselveiligheid en -zekerheid
  • huidkanker door UV-straling
  • allergieën
  • hitte in de stad
  • wateroverlast
  • longproblemen (COPD) door fijnstof
  • gezonde leefomgeving (water, groen)

Het is onduidelijk wat het gezondheidseffect van deze onderdelen apart en gezamenlijk is. De financiering voor onderzoek naar klimaat is nu ontoereikend en te versnipperd. We willen onderzoek financieren met een gezamenlijk doel op klimaat. Half november 2020 stelden wij daarom een subsidieoproep voor pilotonderzoek over klimaat en gezondheid open.

Pilotonderzoek Klimaat en Gezondheid

Subsidieoproep

We hebben in november 2020 een eerste subsidieoproep opengesteld van het programma Klimaat en gezondheid. Hiermee wilden we netwerkvorming stimuleren en een basis leggen voor (vervolg)onderzoek naar de relatie tussen klimaat en gezondheid. Ook boden we in de subsidieoproep ruimte voor klimaatvriendelijke en klimaatbestendige zorg (hier samen genoemd als duurzame zorg). Deze oproep was gebaseerd op de kennisagenda Klimaat en Gezondheid en de afspraken van de Green Deal Duurzame Zorg. Het budget was beperkt en beschikbaar voor pilotonderzoek in samenwerkingsverband.

Netwerkbijeenkomst voor samenwerking tijdens onderzoek

In de pilotonderzoeken is samenwerking met partijen buiten de gezondheidszorg, die betrokken zijn bij klimaatmaatregelen, verplicht. We hebben daarom op 26 november 2020 een online netwerkbijeenkomst georganiseerd. Honderd onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals waren toen aanwezig en ontvingen meer informatie over deze subsidieoproep. Daarnaast konden zij contact leggen met partners met wie zij een onderzoeksvoorstel wilden indienen.

Pilotonderzoeken

In juli 2021 zijn 3 onderzoeken gehonoreerd. De onderzoeken, uitgevoerd door consortia, gaan over temperatuurgerelateerde effecten, allergieën en duurzame zorg. Met deze pilotonderzoeken krijgen beleidsmakers inzicht in de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering. Bekijk welke pilotonderzoeken gestart zijn of op korte termijn starten:

Kennisagenda en infographic Klimaat en Gezondheid

Kennisagenda met meest urgente vragen

In opdracht van ZonMw hebben RIVM, Universiteit Maastricht en Wageningen University & Research de kennisagenda klimaat en gezondheid ontwikkeld. Een samenhangend onderzoeksprogramma met brede focus is van belang om inzicht te krijgen in de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering. Er is ook een flyer beschikbaar met een samenvatting van de Kennisagenda. Dat de ontwikkeling van deze kennisagenda noodzakelijk was, wordt tijdens een interview met Maud Huynen van Universiteit Maastricht en Arnold van Vliet van WUR uitgelegd. De kennisagenda brengt de meest urgente vragen in kaart geven ze aan.

Infographic over gezondheidseffecten van klimaatverandering

Op basis van de kennisagenda Klimaat en gezondheid hebben we een interactieve infographic laten ontwikkelen. Bekijk hoe klimaatverandering en -maatregelen van invloed kunnen zijn op onze gezondheid. In de kennisagenda staan de belangrijkste behoeften aan kennis over de gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Uitgelicht


Volksgezondheid in beeld klimaatverandering

Zijn we voorbereid op de gezondheidseffecten van de klimaatverandering? Madeleen Helmer zegt er het volgende over: "Het is belangrijk dat we de klimaatrisico’s voor de gezondheid op tijd aan zien komen. Maar eerlijk gezegd zijn we daar nog niet zo goed in. De werkelijkheid is dat we beleidsmatig nog vooral reageren en niet anticiperen op klimaatverandering." Lees haar column in Mediator 47 als vicevoorzitter van de beoordelingscommissie van het ZonMw-programma Klimaat en Gezondheid en als projectleider klimaatadaptatie bij het Klimaatverbond Nederland.


Microplastics en milieutoxicologie

Hanna Dusza doet bij het Institute for Risk Assesment Sciences (IRAS) van de Universiteit Utrecht onderzoek naar milieutoxicologie: de effecten van natuurlijke en kunstmatige chemicaliën op het ecosysteem, de fauna en de mens. Momenteel doet ze onderzoek naar onderzoek naar microplastics in de baarmoeder. Tijdens een interview vertelt ze dat baby's via hun moeder kunnen worden blootgesteld aan chemicaliën. Over het effect van die blootstelling is nog niet veel bekend.

Lees het interview met Hanna Dusza.

Portretfoto Hanna Dusza


NWO en ZonMw werken samen aan klimaatadaptatie en gezondheid

NWO heeft begin 2021 een subsidieoproep over klimaatadaptatie en gezondheid openegsteld. De Nationale Wetenschapsagenda (NWA) heeft voor deze oproep 4,36 miljoen euro beschikbaar gesteld voor onderzoek door brede consortia van kennisinstellingen, maatschappelijke stakeholders en praktijkpartijen. Deze oproep is in afstemming met ZonMw tot stand gekomen. Het doel van het programma ‘Klimaatadaptatie en gezondheid’ is het ontwikkelen van handelingsopties voor aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering, met een focus op gezondheid en een gezonde leefomgeving in Nederland.

Op 16 april 2021 organiseerde NWO een online matchmakingsbijeenkomst over Klimaatadaptatie en gezondheid. Deze bijeenkomst was bedoeld voor onderzoekers en praktijkprofessionals uit het fysieke, sociale en zorgdomein.


Extern nieuws:

Waar kunt u terecht voor meer informatie?

Naast het financieren van onderzoek vanuit het programma Klimaat en gezondheid hebben we ook andere initiatieven. Klimaat en gezondheid is een onderdeel van het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Op die pagina leest u hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten, zoönosen en milieu, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen) speelt hierbij een rol.

Wilt u meer informatie over Klimaat en gezondheid? Neem contact met ons op via klimaat@zonmw.nl of meld u aan voor de Preventienieuwsbrief die maandelijks verschijnt.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website