We moeten ons voorbereiden op de gezondheidseffecten van klimaatverandering. De hittegolven en hevige regenval van de afgelopen zomers bijvoorbeeld zorgden voor beleidsdiscussie over meer groen en water in de stad. Maar meer water zorgt mogelijk voor ziekten door ratten en meer groen levert mogelijk meer Lyme op door de komst van de teken. Daarvoor is onderzoek nodig.

Onduidelijk wat de gezondheidseffecten zijn

Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidseffecten. Maatregelen om deze effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid. Naast kansen zijn er ook risico's aan verbonden. De belangrijkste effecten van klimaatverandering op gezondheid hebben te maken met:

  • infectieziekten
  • voedselveiligheid en -zekerheid
  • huidkanker door UV-straling
  • allergieën
  • hitte in de stad
  • wateroverlast
  • longproblemen (COPD) door fijnstof
  • gezonde leefomgeving (water, groen)

Het is onduidelijk wat het gezondheidseffect van deze onderdelen apart en gezamenlijk is. De financiering voor onderzoek naar klimaat is nu ontoereikend en te versnipperd. We willen onderzoek financieren met een gezamenlijk doel op klimaat. Half november 2020 stelden wij daarom een subsidieoproep voor pilotonderzoek over klimaat en gezondheid open.

Kennisagenda Klimaat en Gezondheid

Meest urgente vragen

In opdracht van ZonMw hebben RIVM, Universiteit Maastricht en Wageningen University & Research de kennisagenda klimaat en gezondheid ontwikkeld. Een samenhangend onderzoeksprogramma met brede focus is van belang om inzicht te krijgen in de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering. Er is ook een flyer beschikbaar met een samenvatting van de kennisagenda. Dat de ontwikkeling van deze kennisagenda noodzakelijk was, wordt tijdens een interview met Maud Huynen van Universiteit Maastricht en Arnold van Vliet van WUR uitgelegd. De kennisagenda brengt de meest urgente vragen in kaart geven ze aan.

Infographic Klimaat en gezondheid

Op basis van de kennisagenda Klimaat en gezondheid hebben we een interactieve infographic laten ontwikkelen. Klik op termen zoals 'hittestress' of 'Onderzoeksprogramma' in de interactieve infographic en lees hoe klimaatverandering en -maatregelen van invloed kunnen zijn op onze gezondheid. In de kennisagenda staan de belangrijkste behoeften aan kennis over de gezondheidseffecten van klimaatverandering.

> Bekijk de infographic over de gezondheidseffecten van klimaatverandering

Pilotonderzoek Klimaat en Gezondheid

Pilotonderzoeken

In juli 2021 zijn 3 onderzoeken gehonoreerd. De onderzoeken, uitgevoerd door consortia, gaan over temperatuurgerelateerde effecten, allergieën en duurzame zorg. Met deze pilotonderzoeken krijgen beleidsmakers inzicht in de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering. Bekijk welke pilotonderzoeken gestart zijn:

Subsidieoproep

We hebben in november 2020 een eerste subsidieoproep opengesteld van het programma Klimaat en gezondheid. Hiermee wilden we netwerkvorming stimuleren en een basis leggen voor (vervolg)onderzoek naar de relatie tussen klimaat en gezondheid. Ook boden we in de subsidieoproep ruimte voor klimaatvriendelijke en klimaatbestendige zorg (hier samen genoemd als duurzame zorg). Deze oproep was gebaseerd op de kennisagenda Klimaat en Gezondheid en de afspraken van de Green Deal Duurzame Zorg. Het budget was beperkt en beschikbaar voor pilotonderzoek in samenwerkingsverband.

Netwerkbijeenkomst voor samenwerking tijdens onderzoek

In de pilotonderzoeken is samenwerking met partijen buiten de gezondheidszorg, die betrokken zijn bij klimaatmaatregelen, verplicht. We hebben daarom op 26 november 2020 een online netwerkbijeenkomst georganiseerd. Honderd onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals waren toen aanwezig en ontvingen meer informatie over deze subsidieoproep. Daarnaast konden zij contact leggen met partners met wie zij een onderzoeksvoorstel wilden indienen.

NWA-programma Klimaatadaptatie en Gezondheid

NWO en ZonMw werken samen aan klimaatadaptatie en gezondheid

Met het programma ‘Klimaatadaptatie en gezondheid’ willen ZonMw en NWO handelingsopties ontwikkelen voor aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering. De focus ligt op gezondheid en een gezonde leefomgeving in Nederland. De Nationale Wetenschapsagenda (NWA) heeft voor deze oproep geld beschikbaar gesteld voor onderzoek door brede consortia van kennisinstellingen, maatschappelijke stakeholders en praktijkpartijen. Lees welke consortia aan de slag gaan:

Meer informatie over het programma ‘Klimaatadaptatie en gezondheid’ vindt u op de website van NWO.

Uitgelicht

mensen lopen in een park


Onderzoek naar hittestress: resultaten en hiaten

Op initiatief van Klimaatverbond Nederland organiseerden we voor onderzoekers op 15 oktober 2021 een netwerkbijeenkomst over hittestress. Lees wat het netwerken en het delen van resultaten en kennishiaten heeft opgeleverd. Het onderwerp hittestress sluit goed aan bij activiteiten die we op de terreinen klimaat en gezondheid en gezonde leefomgeving ondernemen.


Volksgezondheid in beeld klimaatverandering

Zijn we voorbereid op de gezondheidseffecten van de klimaatverandering? Madeleen Helmer zegt er het volgende over: "Het is belangrijk dat we de klimaatrisico’s voor de gezondheid op tijd aan zien komen. Maar eerlijk gezegd zijn we daar nog niet zo goed in. De werkelijkheid is dat we beleidsmatig nog vooral reageren en niet anticiperen op klimaatverandering." Lees haar column in Mediator 47 als vicevoorzitter van de beoordelingscommissie van het ZonMw-programma Klimaat en Gezondheid en als projectleider klimaatadaptatie bij het Klimaatverbond Nederland.

Portretfoto Hanna Dusza


Microplastics en milieutoxicologie

Hanna Dusza doet bij het Institute for Risk Assesment Sciences (IRAS) van de Universiteit Utrecht onderzoek naar milieutoxicologie: de effecten van natuurlijke en kunstmatige chemicaliën op het ecosysteem, de fauna en de mens. Momenteel doet ze onderzoek naar onderzoek naar microplastics in de baarmoeder. Tijdens een interview vertelt ze dat baby's via hun moeder kunnen worden blootgesteld aan chemicaliën. Over het effect van die blootstelling is nog niet veel bekend.

Lees het interview met Hanna Dusza.


Extern nieuws:

Waar kunt u terecht voor meer informatie?

Wilt u meer informatie over Klimaat en gezondheid?

Klimaat en gezondheid is onderdeel van Gezonde leefomgeving

Naast het financieren van onderzoek vanuit het programma Klimaat en gezondheid hebben we ook andere initiatieven. Klimaat en gezondheid is een onderdeel van het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Op die pagina leest u hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten, zoönosen en milieu, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen) speelt hierbij een rol.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website