Digitale handreiking november 2015

Lokale integrale aanpak voor gezondheid

Burgerparticipatie

Lokale integrale aanpak voor gezondheid

Burgerparticipatie

In het denken over burgerparticipatie wordt een indeling gemaakt naar 3 generaties.

Burgerparticipatie 1.0

In de 1e generatie gaat het vooral om inspraak van burgers bij plannen van (meestal) de overheid. Burgerparticipatie is eenrichtingverkeer.

Burgerparticipatie 2.0

In de 2e generatie ontstaat interactie tussen beleidsmakers, uitvoerders en burgers. Burgers, maar ook maatschappelijke organisaties en bedrijven  gaan ook meedenken bij de formulering en aanpak van problemen.

Burgerparticipatie 3.0

In de 3e generatie burgerparticipatie, die we momenteel steeds meer zien, vindt er een omkering plaats. De wensen, mogelijkheden en behoeften van burgers staan voorop, zijn het uitgangspunt van handelen. Zo spreekt men niet meer van burgerparticipatie maar van overheidsparticipatie bij burgerinitiatief. Vraagstukken waar overheidsbeleid op gericht zou moeten zijn worden in cocreatie bepaald, evenals de oplossingen daarvoor. Alle betrokken partijen leveren van het begin af aan een gelijkwaardige rol. Dit is de werkwijze die past bij de transformatie die het gevolg is van de transitie naar een participatiesamenleving.

De ene generatie is niet beter dan de andere, maar de 3e past wel het beste bij de verandering waar onze samenleving op dit moment in verkeert. (Aletta Winsemius, Movisie)

Taken en werkzaamheden

Burgerparticipatie in 9 stappen.

Stappenplan toolkit burgerparticipatie

In de toolkit van Spectrum CMO Gelderland staat beschreven welke stappen er nodig zijn om via het analyseren van het bestaande aanbod, het inventariseren van de vraag en het formuleren van het nieuwe integrale aanbod actieve betrokken burgers te krijgen. De toolkit is ontwikkeld vanuit het terrein van welzijn, educatie en Wmo, maar is ook goed toepasbaar op het terrein van gezondheid.

Het stappenplan bestaat uit 9 stappen. Per stap wordt aangegeven hoe die er uit ziet en welke invulling daaraan gegeven kan worden, de meeste zaken zijn voorzien van documenten die als PDF te downloaden zijn. Op deze wijze krijgt u concrete handvatten om met de betreffende stap aan de slag te gaan in uw eigen lokale situatie.

Hoe kom je tot succesvolle participatieprojecten, wat zijn de noodzakelijke voorwaarden? Het handboek van het Justice in Practice Network geeft een stappenplan voor participatieprojecten voor zowel bestuurders, uitvoerende diensten (politie, brandweer, GHOR) en ambtenaren als participanten en andere betrokkenen zoals raadsleden. Bij iedere stap staan handvatten om te voldoen aan randvoorwaarden. Het is gebaseerd op participatiepraktijken voor leefbaarheid en veiligheid, maar ook goed toepasbaar op participatiepraktijken voor gezondheid. In elke stap zijn ieders belangen verduidelijkt en kansen en valkuilen benoemd.

Bronnen

Meer lezen? Bekijk de geselecteerde bronnen voor ‘Burgerparticipatie voor gezondheid’.

Toolkit

Op de website van het Centrum Gezond Leven (CGL) is een toolkit voor het bevorderen van ouderbetrokkenheid beschikbaar. De toolkit helpt lokale gezondheid- en onderwijsprofessionals om ouders te betrekken bij de thema’s gezonde voeding en bewegen. Via de toolkit zijn diverse hulpmiddelen te vinden, zoals brochures, bijeenkomsten en dvd’s. De toolkit bevat ook twee tipsheets met informatie en tips om ouders te betrekken. De toolkit is opgesteld op initiatief van het Convenant Gezond Gewicht.

 

 

Flyer Toolkit

Catalogus

De Movisie catalogus biedt toegang tot de collectie boeken, rapporten, artikelen en digitale bronnen van Movisie. Middels deze catalogus kunt u eenvoudig of geavanceerd zoeken naar publicaties of documenten in de collectie. Via een stapsgewijze manier van werken, bladert u als vanzelfsprekend van het zoektabblad naar de resultaten van een zoekopdracht, naar de detailweergave van een of meer records, naar het maken van een eigen selectie en het afdrukken of downloaden van deze selectie.

Tip: gebruik het zoekwoord ‘burgerparticipatie’ bij ‘woorden uit de titel/ samenvatting’ en/of ‘trefwoord’.

Kennisdossiers

Voor antwoorden op de vraag ‘Waarom samenwerken met bewoners aan een gezonde wijk?’: Beter resultaat, verantwoordelijkheid bij de bewoners, toename sociale cohesie en bevordering draagvlak en inzicht behoeften bewoners. 

De belangrijkste informatie op het terrein van ‘participatie en activering’ heeft Movisie verzameld in het gelijknamige dossier. U vindt er informatie in diverse vormen: nieuws, agenda, publicaties, interventiebeschrijvingen, praktische tools en praktijkvoorbeelden. 

Kwetsbare burgers willen gemeentelijk Wmo-beleid mee kunnen bepalen. Zeker nu er veel voor hen verandert door de decentralisaties. Gemeenten hebben hier ook belang bij, want burgers weten hoe beleid in de praktijk uitwerkt. Maar wat zijn geschikte participatievormen en tools om burgers te betrekken? Welke mogelijkheden zijn er om nieuwe doelgroepen te bereiken? En welke innovaties zijn er om die burgerparticipatie optimaal te benutten? 

 

 

Kennisdossiers (2)

Het dossier ‘Burgerpartipatie’ van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is bedoeld om praktijkvoorbeelden, publicaties en ervaringen te delen. Het dossier is opgedeeld in: Uitgelicht, Publicaties & websites, Nieuws en Praktijkvoorbeelden. 

Zoekmachine

Movisie is het landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, adviezen en oplossingen bij de aanpak van sociale vraagstukken op het terrein van welzijn, participatie, sociale zorg en sociale veiligheid. 

Tijdschrift edities

'Ze!f' is een eenmalige uitgave die is verschenen als onderdeel van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014. De VTV-2014 bestaat uit vier deelrapporten. Een daarvan gaat over de rol van de burger in preventie en zorg. Het magazine bundelt visies en feiten over dit onderwerp. 

Een speciale uitgave van Pre Post van ZonMw over de burger centraal (nr. 45. maart 2012) Pre Post 45 ‘Burger centraal’

 

 

Rapport 

Het Sociaal en Cultureel Planbureau is een interdepartementaal, wetenschappelijk instituut, dat - gevraagd en ongevraagd -  sociaal-wetenschappelijk onderzoek verricht. Het SCP werkt vooral vanuit een sociaalwetenschappelijke invalshoek en geeft in het bijzonder aandacht aan de verhouding tussen overheid en burger.

Tip: het SCP heeft regelmatig publicaties over de onderwerpen ‘burgerschap’ en ‘participatie’. Kijk daarom ook eens op hun site.

Verslagen

Verslag n.a.v. bijeenkomst van projectleiders Gezonde Slagkracht rond het onderwerp burgerparticipatie en wat dit kan betekenen voor de borging van hun projecten. Het opgestelde verslag bevat een aantal wetenswaardigheden over  hoe je burgers zo ver krijgt dat ze in woord en daad willen participeren en tips voor het bevorderen van burgerparticipatie. 

Magazine

Magazine over betrokkenheid 2.0 in (vrijwilligers)organisaties (publicatie, september 2011). 

Het magazine geeft nieuwe gezichtspunten, legt spannende verbindingen, biedt inspirerende verhalen en gaat in op vragen als: 

Wat is betrokkenheid eigenlijk? Hoe kun je betrokkenheid herkennen en inzetten? Kun je betrokkenheid eigenlijk wel organiseren?

Pak de Passie! biedt 100 pagina’s met persoonlijke verhalen, columns, boekrecensies en achtergrondverhalen, afgewisseld met quotes, ideeën en verwijzingen naar websites.

Magazine Pak de Passie

Factsheet

Burgerparticipatie is een onmisbaar element in het borgen van activiteiten op het terrein van lokaal gezondheidsbeleid. Echte participatie is meer dan het vragen om de mening van burgers. Wat echt werkt is cocreatie, dus samen het beleid én de acties vaststellen.

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht over participatie met doorlinken naar o.a. tips van projectleiders.

Interviews

Gemeenten kunnen bij de grote transities (jeugdzorg, AWBZ, Participatiewet) alleen goede resultaten boeken als de preventie op orde is. Een gesprek met twee deskundigen op het terrein van lokaal beleid en aansluiten bij de wensen en behoeften van de burger.

Interview met Heleen Schut, Borger-Odoorn. Het Drentse Borger-Odoorn is een uitgestrekte plattelandsgemeente met 25 dorpen ‘op zand’ en ‘op veen’. Vooral in veendorpen als Valthermond bewegen inwoners relatief weinig. Met het project Valthermond Gezond! prikkelt de gemeente bewoners om zelf in actie te komen.

Overig

Uit het gelijknamige kennisdossier van Movisie. 

Ter stimulering van een vitale samenleving; over de rol van beleidsmakers (Ministerie Binnenlandse Zaken, 2013).

Bronnen voor Burgerparticipatie algemeen

Boeken 

Het boek van Marjet van Houten en Aletta Winsemius geeft een overzicht van verschillende vormen van participatie, haken en ogen en voorbeelden.

Afbeelding boek

Boeken

Werkboek met informatie, suggesties en tips. Hoe kom je van losse projecten tot een vanzelfsprekende manier van werken, voor de héle stad of zelfs de gehele gemeente? Het werkboek 'Help een burgerinitiatief' geeft handvatten bij het omgaan met initiatieven van bewoners. Met tips, voorbeelden, checklists en meer. Als een burger ondersteuning vraagt bij een initiatief, weet je wat te doen!

 

 

Afbeelding boek

Artikelen

Een kort essay over wat bewonersparticipatie precies inhoudt, waarbij de auteur aandacht besteed aan motieven, de participatieladder en zeggenschap en verantwoordelijkheid. Auteur: Hofman, J.; Jaar van uitgave:2000; Aantal pagina's:4

De overheid trekt zich terug en vraagt van de burger meer onderlinge steun en zorg voor elkaar.

Kennisdossier

(ProDemos) Artikelen en (onderzoek)verslagen over burgerparticipatie, onderverdeeld naar diverse rubrieken, w.o. algemeen, handleidingen, landelijke burgerparticipatie, lokale burgerparticipatie, burgerinitiatieven, digitale burgerparticipatie, burgerforums en burgerpanels.

(Movisie) Op de pagina van Movisie vindt u een verzameling van praktijkvoorbeelden, tools, bruikbare publicaties en artikelen over doe-democratie. Collectieve participatie voor het realiseren van het publiek belang staat centraal in de doe-democratie. Doe-democratie hoort bij de participatiesamenleving waarin iedereen die dat kan verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar eigen leven en omgeving, zonder hulp van de (landelijke) overheid.

Overige

De gemeente Utrecht heeft een speciale website opgezet waarin ervaringen met participatie(projecten) gedeeld kunnen worden. Handig om een beeld te krijgen over de praktijk.

Tip 1:
Utrechtse Participatiestandaard - Een handvat voor ambtenaren van de Gemeente Utrecht die verantwoordelijk zijn voor de participatie bij beleid en projecten. Hieromtrent zijn ook werkafspraken gemaakt en gestandaardiseerd.

Tip 2:
Participatiemiddelen – informatie over de middelen die ingezet kunnen worden ten behoeve van participatie. Denk aan: klankbordgroep, digitale bewonerspanel, jongerendenktank, adviesraden, expertmeeting, werkgroepen, beheergroep, groepsgesprekken/ focusgroepen, face-to-face interviews, enquête, consultatiebijeenkomsten, informatiebijeenkomsten, inspiratiebezoeken, portiek- of huisbezoeken, (digitale) wijk- of buurtschouw, twitter, wijkberichten, wijkvoorlichters, audiowandeling, tekensessies, et cetera.

Afbeelding website

Overige

Online informatie over bruggenbouwers en burgerkracht; de kracht van social media voor burgerparticipatie.

Praktijkvoorbeelden

Bergen op Zoom - Gezond inrichten Gageldonk-West/ Gezond bewegen in Gageldonk-West

Initiatief van de Gemeente Bergen op Zoom om inwoners uit de wijk Gageldonk mee te laten denken over de inrichting van de openbare ruimte in hun wijk, en hoe men daar meer kan gaan bewegen. Tot nu toe richten veel lokale gezondheidsinitiatieven zich op voorlichting. Bergen op Zoom wil die initiatieven koppelen met de nieuwe aanpassingen in de openbare ruimte. Betrokkenheid van wijkbewoners is een voorwaarde.

Resultaten 

Meer lezen

In Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht nummer 14 (juni 2012) vindt u een doorlink naar in the Spotlight: ‘Bergen op Zoom: samen met bewoners naar een gezondere wijk’; Bij het vergroten van de slagkracht en efficiency van gezondheidsbeleid speelt burgerparticipatie een cruciale rol. Burgers krijgen zo echt een stem en worden bij het beleid betrokken. Wat dat in de praktijk oplevert, blijkt uit het voorbeeld van de wijk Gageldonk-West in Bergen op Zoom. Interview met Joke van Dijk, projectleider Maatschappelijke Dienstverlening.

Meer zien

Film op Youtube over wijkatelier, inclusief de uitvoering van een wijkschouw met inzet van volwassenen en kinderen.

Emmen - Sociale activering in de wijk Angelslo

Gezondheid gaat ook over een plezierige en steunende leefomgeving. Het is daarbij heel belangrijk goed te luisteren naar de bewoners in een wijk. Men ervaart dat de betrokkenheid van de mensen zo toeneemt. Onderling én bij hun leefomgeving. In het netwerk ‘Emmen Revisited’ werkt de gemeente samen met lokale organisaties, professionals en bewoners aan een prettige leefomgeving in de wijken en dorpen. Dat gaat van goede woningen en veilige fietspaden tot gemarkeerde ‘ommetjes’ door de buurt.

Meer lezen

In deze nieuwsbrief wordt via ‘In the spotlight’ aandacht geschonken aan het interview waarin Emmenaar Cees Kamies van Wijkvereniging Angelslo vertelt over zijn ervaring dat de betrokkenheid van de mensen toeneemt. Onderling én bij hun leefomgeving.

Noord-Veluwe - Activeringscampagne ‘Goed bezig’ van regio Noord-Veluwe

Participatie van de doelgroep verbetert de effectiviteit van gezondheidsbevordering. Het is daarom belangrijk dat gemeenten hun burgers betrekken bij lokaal gezondheidsbeleid. De ‘activeringscampagne’ van regio Noord-Veluwe is een mooi voorbeeld. De Gezonde Slagkracht-regio Noord-Veluwe wil burgers actief laten bijdragen aan betere leefgewoonten en een gezonde omgeving. Lokaal gezondheidsbeleid is een gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid, vinden de deelnemende gemeenten. In het kader van de campagne ‘Goed bezig’ start in twee proefwijken in Oldebroek en Harderwijk een sociale activeringscampagne.

Meer lezen

In de Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht (nummer 5, september 2011) wordt aandacht geschonken aan ‘Sociale activering’ als een positieve aanpak.

In het bijbehorende ‘In the Spotlight’ artikel ‘Spot op: Activeringscampagne ‘Goed bezig’ komen een aantal professionals aan het woord: ‘Je kunt ouders van dikke kinderen wel vermanend toespreken, maar waarschijnlijk worstelen ze zelf ook met voeding en bewegen. Dan kun je ze beter actief inschakelen met het maken van een gezonde lunch op school bijvoorbeeld.’

Via de doorlink wordt men verwezen naar een tweede interview: ‘Spot op Oldebroek en Harderwijk: ´Kansrijke aanpak voor het sociale domein'; Burgers actief laten bijdragen aan betere leefgewoonten en een gezonde omgeving. In het kader van de campagne ‘Goed bezig’ hebben Oldebroek en Harderwijk geëxperimenteerd met sociale activering.

Valkenburg aan de Geul - Buurtkracht: samen naar een gezonde en leefbare buurt

Professionals en bewoners werken samen aan een gezond leven bijvoorbeeld overgewicht tegengaan en sport en beweging bevorderen. Belangrijk in de aanpak is dat bewoners zoveel mogelijk zelf het voortouw nemen. Kernwoorden: Leefstijl, burgerparticipatie, sport & bewegen, wijkaanpak, verbinden losse projecten.

Resultaten

Meer lezen

In de Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht van maart 2012 (nr.11) wordt aandacht gevraagd voor het interview in het kader van ‘In the spotlight’: ‘Spot op: Valkenburg aan de Geul: uitgaan van de vraag van de burger’ - De gemeente Valkenburg aan de Geul is halverwege het project Buurtkracht. Daarin staat vraaggericht werken centraal. Volgens beleidsmedewerker Marion Janssens is leefbaarheid een mooie ingang naar gezond beleid.

Ook in het VNG magazine nr. 8, 13 april 2012 wordt aandacht aan het project besteedt: deel 1 'Gezondheid, dat moet uit de mensen zelf komen'

Laarbeek - Samen gezond in Laarbeek: het ontwikkelen van een methodiek 'gezondheidsbevordering van een burgerinitiatief'

Laarbeek voert het project ‘Gezondheidsrace’ en maakt de gemeente haar inwoners enthousiast voor een gezonde leefstijl, een gezond eetpatroon en voldoende beweging. De Gezondheidsrace is een burgerinitiatief. Vier teams strijden om de titel 'de fitste kern van Laarbeek’. De gemeente stelt faciliteiten beschikbaar. De deelnemers winnen punten met onder andere afvallen, conditieverbetering en het aanzetten van anderen tot een gezondere leefstijl. Naast de thema’s overgewicht en beweging wil Laarbeek zich ook op alcohol, drugs en roken richten. Daarnaast wil Laarbeek meer jongeren, ouders en ouderen bij het project betrekken.

Meer lezen

In de Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht (maart 2012, nr. 11) wordt verwezen naar het interview met Rianne Schwillens dat afgenomen is voor de reeks ‘Borging’: ‘Laarbeek: Gezondheidsrace houdt burgers betrokken’. In het kort: In de gemeente Laarbeek – even ten noorden van Helmond – begint gezond beleid bij de ideeën en de inzet van burgers. Een Gezondheidsrace prikkelt hun creativiteit en zorgt voor een enorme betrokkenheid.

In de Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht (nov. 2012, nr 17) is een link naar een persbericht opgenomen over resultanten gezondheidsrace. In het kort: ‘Negen maanden lang hebben 48 inwoners uit Laarbeek zich actief ingezet om de eigen gezondheid en de gezondheid van dorpsgenoten te verbeteren. En met resultaat: 90% van de 48 teamleden is afgevallen, met een gemiddelde van 4,1 kg per persoon! De gezondheidsrace in Laarbeek is een initiatief van inwoners voor inwoners.’

In het VNG magazine (nr. 13, 22 juni 2012) is te lezen: ‘Deel 5: Wethouder Joan Briels over het Geheim van Laarbeek’.

Meer zien

Film 1: Vier teams uit de dorpskernen strijden met elkaar in de Gezondheidsrace. Op een humoristische wijze vertellen de burgers over de aanleiding en hun aanpak in de wijk. De professionals werken vraaggericht en zijn hun adviseurs.

Film 2: In Laarbeek strijden vier teams om de titel ‘Fitste kern van Laarbeek’. Aan het woord zijn een enthousiaste deelneemster en een actieve en stoere jeugdige Laarbeekse skater.

Film 3: Wandelen in Laarbeek. Binnen het project de gezondheidsrace worden allerlei activiteiten georganiseerd. In het filmpje vertellen deelneemsters waarom ze meedoen met dit project. Ook ziet u hoe één van de vier gezondheidsteams wandelt met bewoners van een verzorgingshuis.

’s-Hertogenbosch - Bossche Jeugd in Balans; Sluitende en systeemgerichte aanpak van overgewicht bij jeugdigen binnen de wijk West in 's-Hertogenbosch

Ouders van kinderen met overgewicht zijn niet altijd gemotiveerd om hier iets aan te doen. Soms kiezen ouders voor een voedingstraject bij een diëtist. In de praktijk blijkt dat ouders daarna vaak geen gebruikmaken van het vervolgaanbod. Terwijl de leefstijl van een kind met overgewicht alleen kan veranderen als ouders dit proces ondersteunen. ’s-Hertogenbosch wil ouders meer bewust maken van hun voorbeeldrol en hun rol van opvoeder. De gemeente wil de aanpak in samenwerking met onder andere huisartsen, basisscholen en wijkorganisaties verbeteren. Ook wil ’s-Hertogenbosch een gezinscoach inzetten bij gezinnen waar overgewicht al is gesignaleerd. De coaches richten zich op de begeleiding van het hele gezin. Verder wil de stad dat huisartsen overgewicht bij een kind vroegtijdig signaleren. Huisartsen zijn vaak onvoldoende bij overwichtsproblematiek betrokken.

Lees meer

In de Nieuwsbrief Gezonde Slagkracht nummer 20, april 2013 is een link opgenomen naar het interview met Irene Koster in het kader van ‘In the spotlight’: ‘Spot op: ’s-Hertogenbosch: zoeken naar het gezamenlijk belang’. In het kort: Het project ‘Bossche Jeugd in Balans’, zet niet alleen in op bewustwording bij kinderen en ouderen, maar ook bij professionals rondom het gezin. Er moet met kinderen én ouders worden gewerkt.

Overige praktijkvoorbeelden

Nijmegen - Dromen over Dukenburg

Een mooi voorbeeld komt uit het Nijmeegse project Dromen over Dukenburg, waarin initiatieven van wijkbewoners naar voren komen tijdens zogeheten ‘dromenavonden’

Lingewaard

In het kader van de transitie van de jeugdzorg heeft de gemeente Lingewaard een ‘brigade’ opgericht met jongeren en hun ouders die gebruik maken van jeugdzorg. Deze brigade denkt vanuit eigen ervaring mee over de vormgeving van de jeugdzorg door de elf samenwerkende gemeenten in het werkgebied. Dat gebeurt via een intensief proces met een maandelijkse bijeenkomst in steeds een andere gemeente, onder leiding van de plaatselijke wethouder.

Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)

In de databank van de VNG zijn ook mooie praktijkvoorbeelden met betrekking tot burgerparticipatie te vinden. Meer specifiek zijn er diverse praktijkvoorbeelden ten aanzien van participatie voor beleid te vinden.

Succesfactoren – practice based

Wat zijn de succesfactoren, waar moet rekening mee worden gehouden om tot een positief proces en eindresultaat te komen?

  • Koester je voorlopers! Denk samen met hen na over hoe zij ook anderen in het participatieproces kunnen betrekken. Zoek samen met de voorlopers naar andere mensen met een brede blik en met passie.
  • Buig eventuele negatieve energie om in positieve energie: spreek mensen aan op hun ideeën, hun wensen en vragen.
  • Kom achter je bureau vandaan en ga gericht naar plaatsen waar veel mensen van je doelgroep  samenkomen. Vraag ze persoonlijk naar hun mening.
  • Durf burgers de agenda (mede) te laten bepalen en geef ze medeverantwoordelijkheid voor de uitvoering van het beleid.
  • Voldoende beleidsruimte om burgers te betrekken en heldere kaders waarbinnen dit gebeurt.
  • Helderheid over de momenten en het niveau (raadplegen, meebeslissen etc.) waarop burgers en doelgroepen betrokken worden en het doel daarvan.
  • Helderheid over wat er gebeurt met de inbreng van burgers en verwachtingsmanagement.
  • De rol van de gemeente (onder andere de raad en wethouder) in het participatietraject is duidelijk gemaakt.
  • Voldoende tijd en geld en een toegeruste organisatie (onder andere vaardigheden en visie). Voortdurende communicatie en terugkoppeling aan betrokken burgers over het proces en de resultaten.
  • De eigenschappen van  projectmedewerkers:
    • loslaten,
    • lef hebben,
    • creativiteit,
    • samenwerken,
    • inzet,
    • maatwerk,
    • doorgaan.
  • Focus op wat mensen wél kunnen
  • Alleen aan de slag te gaan met mensen die graag willen.
  • De inzet van het hele sociale systeem van een cliënt als succesfactor. 
  • Het meedoen aan prijzen en wedstrijden: dat levert veel positieve aandacht en waardering op.

Uitrol en verspreiding van succesvolle methoden

Voor de verspreiding is informatie uitwisseling en een actief netwerk nodig, zodat mensen van elkaar weten wat ze doen en bij wie ze terecht kunnen voor succesvolle voorbeelden. Kenniscentra hebben daarin een taak: zij kunnen kennisuitwisseling en -verspreiding faciliteren en ondersteunen. Om die succesvolle voorbeelden te kunnen verspreiden is het  minimaal noodzakelijk om ze te beschrijven, bijvoorbeeld in een handboek. Daarnaast is een methodische of wetenschappelijke onderbouwing raadzaam; wie de methode dan elders wil implementeren weet dat deze is uitgewerkt tot een systematische manier van handelen en dat de effectiviteit is onderzocht.

Pak de passie

‘Mensen die zelf iets willen veranderen, zijn vanzelf betrokken en zullen dat vaak ook blijven. Laat hún passie dus aansluiten op jouw missie en doel.

Durven loslaten 

Het werkt niet als de overheid – landelijk of lokaal – mensen gaat vertellen hoe ze moeten leven. Dat zou inderdaad betutteling zijn. Maar je kunt burgers wel samen laten bepalen wat voor hen belangrijk is als het om gezondheid gaat. En hoe je het aanpakt als je gezonder wilt leven.
Met betrekkelijk weinig geld kun je gezondheidsbeleid echt laten leven bij de inwoners. Niet door niets te doen, maar door mensen de ruimte te geven, ze te stimuleren en hun initiatieven gericht te faciliteren.

De bottom up-benadering van Bergen op Zoom vraagt van bestuurders en ambtenaren dat zij durven loslaten. De gemeente zoekt daarbij naar een balans tussen het geven van kaders en het meer loslaten van de invulling.

Wijkatelier

‘Het wijkatelier’ is een laagdrempelige methode van Forum om inwoners bij wijkplannen te betrekken. In Gageldonk-West zijn er bewust alleen vrouwen voor geworven. Van Dijk: ‘Het idee is dat zij een goede kijk hebben op de wensen van de hele buurt. Bovendien wilden we ook allochtone vrouwen uitnodigen en dat wordt moeilijk als je mannen toelaat.’ Eerder was al vastgelegd wat de gemeente in Gageldonk-West wilde behouden of verbeteren. In een stedenbouwkundig plan, met deelprojecten per gebied, was voorzien in een beweegvriendelijke infrastructuur, bijvoorbeeld met aparte fiets- en wandelpaden. Voor de gebieden die nog niet zijn ingericht, kunnen de deelnemers aan het wijkatelier zelf ideeën aandragen. Een landschapsarchitect vertaalt die ideeën naar concrete plannen en bespreekt met bewoners welke plannen haalbaar zijn.

Integrale benadering

Burgerparticipatie vergt een integrale benadering. Voorbeeld: ‘Zo gaan veiligheid en gezondheid vaak hand in hand. Als het niet veilig is op straat, mogen kinderen vaak ook niet buiten spelen. Daarom is het zo belangrijk dat meerdere sectoren binnen de gemeente samenwerken.’

Directe benadering

Een van de projecten onder deze noemer is Valthermond Gezond! Ook daarin staat het concrete samenwerken centraal. Schut: ‘Het is belangrijk om aan te sluiten bij wat er al gebeurt in een lokale gemeenschap. We hebben het heel praktisch aangepakt en collega’s gevraagd wie er naar hun inschatting in Valthermond over gezondheid zouden willen meepraten. Die mensen hebben we vervolgens opgebeld.’ Deze directe benadering leidde al snel tot een werkgroep met onder meer de dorpshuisbeheerder, het basisonderwijs en een paar moeders. Een groep jongeren meldde zich bij het bestuur van het dorpshuis. Zij vormen nu een speciaal team dat activiteiten gaat organiseren, vooral voor de groep 13-17 jarigen. Bijvoorbeeld een workshop koken, een zeskamp of een End-of-Summer-party.

Wijkvereniging

Als wijkvereniging krijgen wij veel signalen binnen. Mensen komen langs op de wijkpost, of ze bellen mij thuis op. De wijkvereniging is duidelijk zichtbaar in de wijk, vertelt Kamies. Er is een jaarvergadering en mensen kunnen met hun vragen terecht op de wijkpost. ‘En zeker vier keer per jaar verspreiden we een nieuwsbrief waarin staat wat we met elkaar hebben bereikt.’ Door voortdurend te communiceren, zien mensen ook steeds beter dat je als wijkbewoners dingen kunt veranderen in je eigen omgeving. ‘De afgelopen jaren is de betrokkenheid in de wijk enorm gegroeid. Dat merk je bijvoorbeeld met de jaarlijkse zwerfvuilactie van de basisschool. Steeds meer ouders haken daarbij aan om te helpen. En toen het een keer stevig had gesneeuwd, zag je overal mensen de stoepen schoonvegen, ook die van de buren. Kleine dingen misschien, maar toch belangrijk voor de sociale samenhang.’ De wijkvereniging werkt veel samen met het opbouwwerk en denkt mee over de manier waarop bewoners met problemen kunnen worden geholpen.

Ondersteun wat mensen willen

Mensen merken heel concreet dat hun inbreng serieus wordt genomen. En dat instanties niet alleen mooie dingen zeggen, maar ook echt wat doen.

Mensen moeten zich kunnen herkennen in een probleem

‘Ons gezondheidsbeleid is gestart bij de burgers. Wat ervaren zij als de grootste problemen? En welke oplossingen passen daarbij?’ Volgens Rianne Schwillens, beleidsadviseur maatschappelijke ontwikkeling, is dat de beste garantie voor echte participatie. ‘Als mensen zichzelf herkennen in een probleem, zijn ze ook veel eerder bereid er iets aan te doen.’

De behoeften van bewoners vormen een belangrijk uitgangspunt voor Koekoek. ‘Zij vertellen ons wat volgens hen de kern van een bepaald vraagstuk is. Het probleem én de mogelijke oplossingen moeten ook voor hen herkenbaar zijn. Waar komt volgens bewoners overgewicht vandaan en wat maakt het lastig daar iets aan te doen?

Sociale activering; Transities bieden kansen

Volgens Renee bieden de transities in het lokale beleid veel kansen voor gezondheidsbeleid, zeker als je daarbij een methodiek als sociale activering gebruikt. Het biedt volgens haar mogelijkheden voor een zinvolle verbinding van verschillende beleidsdomeinen. ‘Bij het activeren van burgers heb je het over veel meer dan gezondheid. Het gaat ook over actuele thema’s als leefbaarheid en participatie. Een koppeling ligt dus voor de hand.’ Renee noemt als voorbeeld het kinderwerk, onderdeel van het sociaal cultureel werk. Dat heeft een duidelijk preventieve insteek. Maar als je bijvoorbeeld bijstandsmoeders erbij betrekt, leg je een mooie link met het sociale beleid. ‘Er zijn veel moeders die het leuk vinden om activiteiten met kinderen te doen. Daar zitten misschien ook moeders bij met een uitkering, die graag wat willen terugdoen. Met sociale activering kun je deze groep heel gericht benaderen en weer laten participeren in de samenleving.’

 

 

Leg betrokken burgers af en toe in de watten

Organiseer een VIP-party of een high tea om je waardering voor hun inzet te laten blijken. Of zorg voor mooie prikkels in de vorm van een Lifestyle Award. Mensen vinden het heel leuk als ze iets kunnen ‘winnen’ met hun actieve bijdrage.

Betrek bij de feestelijkheden voor burgers ook nadrukkelijk de verantwoordelijk wethouder

Laat hem of haar de pluim uitdelen aan de actieve burgers die je in het zonnetje zet. Dat onderstreept de waardering vanuit de gemeente én het geeft de bestuurder een kans zich te profileren.

Maak een duidelijke keuze – ook uitgedrukt in budgetten – voor een goede overdracht van de methodiek van sociale activering

Door bijvoorbeeld wijkmanagers te betrekken en ze bij te spijkeren
in sociale activering, trek je het breder dan het gezondheidsbeleid.

Ouderbetrokkenheid

Zorg dat ouders en kinderen met elkaar in gesprek gaan over alcohol, als het kan al in de oudste groepen van het primair onderwijs. Dat laatste is belangrijk, zegt hij, want je moet met preventie net vóór de leeftijd zitten waarop jongeren bepaald gedrag gaan vertonen. Als je kinderen – én hun ouders – al jong weerbaar maakt, kunnen ze later waarschijnlijk beter verstandige keuzes maken.

Wmo biedt kansen

De ontwikkelingen rond de Wmo zorgen voor een kanteling: mensen worden steeds meer op hun eigen verantwoordelijkheid aangesproken. Haak daarop in en zorg ervoor dat de norm over verstandig middelengebruik ook echt iets van de mensen zelf wordt (en dus niet alleen maar een verhaal van professionele deskundigen).

Samen leuke dingen laten doen

Het gaat er vooral ook om ouders en kinderen te stimuleren samen dingen te doen. ‘Mensen ontdekken dat het leuk is om actief bezig te zijn met je kind. Vanuit je luie stoel je kind naar buiten sturen levert weinig op. Het werkt pas echt als je samen gaat voetballen op het veldje om de hoek.’

Kanteling: mensen i.p.v. beleidsdoelen centraal

Gemeenten moeten hun organisatie kantelen: niet de beleidsdoelen staan centraal, maar wat mensen zelf willen én kunnen realiseren.’

‘Andersom’ denken

‘De vraag is niet: hoe betrek ik de burger? Maar: hoe raak ik betrokken bij wat die burger al doet? Ook rond gezondheid zie je burgers zelf initiatieven nemen als ze daarvoor de ruimte krijgen. Dat kun je faciliteren, maar je moet het niet willen sturen. Burgerparticipatie is géén interventie.

’Andere rol van de gezondheidsprofessional

‘Laat mensen veel meer zelf vaststellen wat gezond voor ze is. Concreet voorbeeld: Neem het groepje COPD-patiënten dat zegt: “we beginnen een zangkoor, want dat is goed voor onze aandoening.” Haak daarop aan, ook al is deze “interventie” misschien niet evidence based. Wat overigens niet wil zeggen dat je zomaar wat moet doen. Juist als gezondheidssector heb je wat toe te voegen, vanuit een ruime ervaring met een systematische aanpak op lokaal niveau.

Van participatie naar cocreatie

Zo mogelijk bewegen van burgerparticipatie naar cocreatie. Niet alleen meepraten dus, maar daadwerkelijk meedóén. De vraag is dan niet zozeer: hoe betrek ik burgers bij mijn project? Belangrijker is: hoe sluit ik aan bij de bestaande betrokkenheid van mensen bij de wereld om hen heen? De gemeente Hellendoorn was ooit de eerste die deze ‘omkering’ mooi samenvatte: het gaat om overheidsparticipatie bij burgerinitiatieven.

Management van betrokkenheid

Cruciaal is het inhaken op de motivatie waarom mensen hun betrokkenheid omzetten in concrete activiteiten. De één wil iets komen leren, een volgende helpt graag andere mensen en een derde ziet het als een aanvulling op zijn of haar cv. Zeker met de opkomst van ‘zap-vrijwilligers – die liever korte klussen doen dan zich voor langere tijd te verbinden – is het volgens Boss de kunst om de stap te zetten van klassiek vrijwilligersmanagement naar management van betrokkenheid. Je moet steeds op zoek naar de best passende ‘ruil’ tussen je project of activiteit en de motivatie van degene die zich graag wil aansluiten.

Werk toekomstgericht én belevingsgericht, en zet in op gelijkwaardigheid en openheid

Succesfactoren - overig

Inwonerskracht; en de rol van de lokale overheid

Wat kunnen gemeenten doen om inwonerskracht te stimuleren?’ Voor deze verkenning is door Movisie een selectie gemaakt uit de literatuur over burger- of inwonerskracht en een aantal rapporten van organisaties en instellingen uit het sociale domein. Op basis van de deskresearch heeft de werkgroep praktijkvoorbeelden en tips voor andere gemeenten geformuleerd.

Inwonerskracht en de rol van de lokale overheid

Knelpunten/ faalfactoren – practice based

Wat zijn mogelijke knelpunten die ervoor kunnen zorgen dat opzet faalt? Denk aan; taalbarrières, culturele verschillen, formele vergaderingen en structuren en een gemis van een gevoelde noodzaak.

Niet kijken naar wat mensen niet kunnen

Kijk juist naar wat ze wel kunnen!

Tijdelijkheid van projecten

In veel gevallen worden projecten en initiatieven tijdelijk in het leven geroepen met een duidelijke start- en einddatum. Soms wordt de hoop op vervolgfinanciering uitgesproken of de wens dat anderen in beweging zullen komen. Slechts een enkele inzending richt zich op structurele inbedding. Het is helder dat voor een duurzaam resultaat een tijdgebonden project of initiatief niet voldoende is. Het is zaak om vanaf het begin in te zetten op structurele inbedding in de reguliere activiteiten van een gemeente, organisatie of stichting.

Bureaucratie

Uiteraard ontmoeten veel projecten tegenstand en obstakels bij het realiseren van hun doelstelling. Bureaucratie wordt veel genoemd: door de gemeente,  de politiek of hulpverleners.

Samenwerking

Samenwerking is weliswaar vaak onderdeel van de aanpak maar leidt ook tot hoofdbrekens en frustratie. Inzenders zeggen in verschillende bewoordingen dat de organisaties waar ze mee samenwerken moeilijk in staat zijn om over hun eigen kortetermijnbelangen heen te stappen in dienst van het grote geheel.

Grote inzet gevraagd

Tenslotte wordt ook de grote inzet die nodig is om mensen mee te krijgen genoemd als obstakel. Dit is zowel een succesfactor (zonder inzet geen resultaat) als een obstakel: wie kan en wil zich zo intensief inzetten en hoe lang houdt iemand dat vol?

"Zonder enthousiasme, inzet, motivatie, lef, doorzettingsvermogen en samenwerking geen resultaat!"

Theoretische onderbouwing

Een voorbeeld uit de praktijk: 'Be A Man!'

Hoe ontwikkel je een methode die theoretisch onderbouwd is en die goed aansluit bij de praktijk? Bij de ontwikkeling van de methode 'Be A Man!' werden wetenschappelijke en theoretische kennis en inzichten gekoppeld aan inzichten uit de praktijk middels een participatieve benadering. 8 peer educators, 5 migranten(zelf)organisaties en 2 jongerenwerkorganisaties werden nauw betrokken bij het ontwikkelproces, met ieder een specifieke rol en inbreng.

Databank Effectieve Sociale Interventies

In deze databank staan verschillende methoden beschreven die gericht zijn op participatie, raakvlakken hebben met gezondheid en theoretisch onderbouwd zijn.

Instrumenten en methodieken

Instrumenten

Participatieladder

Meetinstrument waarmee gemeenten kunnen vaststellen in hoeverre een burger meedoet in de samenleving; de ladder is onderverdeeld in zes treden die gaan van sociaal geïsoleerd tot werkend (betaald) zonder ondersteuning.

Participatiewiel

MOVISIE presenteert dit instrument om een geordend overzicht te krijgen van alle verschillende vormen van participatiebevordering binnen een gemeente. Veel verschillende organisaties bieden ondersteuning en stimuleren tot maatschappelijk en/of economisch participeren. Het participatiewiel brengt de samenhang tussen die verschillende vormen van participatiebevordering in beeld. Centraal in het participatiewiel staan de individuele doelen van burgers. Ook de relatie met de relevante wettelijke kaders is in beeld gebracht.

Voor wie en waarvoor:

  • Gemeenten kunnen het participatiewiel gebruiken om hun participatiebeleid mee vorm te geven.
  • Voor activeerders geeft het een volledig beeld van de terreinen en mogelijkheden waarop ze ondersteuning kunnen bieden.

Wat

  • Het wiel maakt inzichtelijk welke mogelijkheden tot ondersteuning er zijn voor individuen en bevordert een integrale en vraaggerichte benadering.
  • Het wiel maakt kansen voor verbreding zichtbaar: nieuwe doelgroepen, nieuwe financiers en nieuwe activiteiten.
  • Het wiel maakt duidelijk dat de burgers centraal staan. Het wiel kan gemeenten en organisaties helpen hun aanbod duidelijker voor het voetlicht te brengen, zowel binnen gemeentelijke afdelingen als bij mogelijke financiers en samenwerkingspartners.

Visie achter het wiel

  • Doelen centraal: kern van het participatiewiel zijn de zes doelen waar activering of participatiebevordering op gericht kan zijn. Een indeling in doelen sluit het meest aan bij het keuzeproces van de burgers. Mensen werken aan meerdere doelen tegelijkertijd.
  • Aanbod ordenen in plaats van mensen indelen: het participatiewiel wordt gebruikt om aanbod in te delen. Mensen kunnen, eventueel samen met hun begeleiders, vervolgens een pakket op maat samenstellen uit het aanbod in de verschillende delen van het wiel.
  • Niet alleen betaald werk: de meeste ladders zijn gemaakt voor werkzoekenden en concentreren zich op (uiteindelijke) toeleiding naar betaald werk. De focus van de participatiewiel ligt bij de participatiebevordering van kwetsbare burgers in brede zin.

Het biedt een aantal onderdelen:

  • een handreiking voor activeerders, om de cliënt integraal te ondersteunen.
  • een handreiking voor gemeenten, om het participatiebeleid te formuleren, het uit te voeren en een samenhangend participatieaanbod samen te stellen.
  • Daarnaast biedt het een overzicht van verschillende voorbeelden van participatieaanbod in Nederland en een hulpmiddel om het eigen aanbod in kaart te brengen.

Downloads:

Het instrument komt uit de toolkit laagdrempelige hulpverlening. De toolkit bevat hulpmiddelen om in de dagelijkse hulpverleningspraktijk te werken aan het empoweren van cliënten.

Het participatiewiel van Movisie is aan een verandering toe. Het uitgangspunt van deze tool staat als een paal boven water: de burger en haar doelen om te participeren staan hier centraal. Maar de wettelijke kaders veranderen vanaf 1 januari 2015. De verandering in de wettelijke kaders is al aangepast in het voorlopige ontwerp:

Participatietrap

In 2012 is de Participatietrap ontwikkeld. De 'klassieke' participatieladder vertrekt altijd bij de overheid: "Wat kan de burger betekenen voor (beleid van) de overheid?" De Participatietrap laat zien dat het vertrekpunt óók bij de burger kan liggen.

Participatiecoaches

Participatiecoaches werken via individuele coaching van bewoners aan het bevorderen van participatie en werk. De participatiecoaches komen bij bewoners thuis op bezoek en gaan met hen in gesprek: wat wil je? Wat kun je? En vooral: hoe kun je dat bereiken?

Vliegwiel van doe-democratie

Om de verhoudingen in de doe-democratie te verhelderen heeft Movisie het ‘Vliegwiel van doe-democratie’ ontwikkeld in cocreatie met verschillende partners. In een serie artikelen beschrijven ze de verschillende onderdelen van het wiel, de energie en de botsingen die in het wiel kunnen ontstaan en geven we handvatten voor het gebruik ervan. Het vliegwiel is niet af. Het is een model dat in beweging is. Door zijn gebruik in de praktijk zal de invulling ervan groeien

Overig

Instrumenten die praktisch ondersteunend zijn aan burgerparticipatie, zijn bijvoorbeeld spiegelgesprekken en burgerpanels. In het kennisdossier Cliëntenparticipatie van Movisie staan meer voorbeelden van praktisch ondersteunende tools.

Methoden

Burgerparticipatie bij beleid

In de Handreiking Gezonde Gemeente zijn methoden en voorbeelden opgenomen ten aanzien van burgerparticipatie bij beleid.

Participatiewijzer

In de participatiewijzer zijn diverse methoden ten aanzien van participatie opgenomen. De meest geschikte methode vindt u door een aantal kenmerken te selecteren via de participatiewijzer.

Stappenplan voor participatie van bewoners en overheid

Je kunt dit stappenplan gebruiken als diagnostisch tool: waar staan we, wat gaat er mis en wat zou een volgende stap kunnen zijn? Maar je kan het ook als planningstool gebruiken: wat hebben we voor de boeg en waar kunnen we op rekenen?

Trainingen

Do It Yourself!

Kern van de training is het zelforganiserend vermogen van mensen aanboren.

Wilt u werken vanuit de kracht van burgers en wijkbewoners en leren hoe u het zelforganiserend vermogen van uw doelgroep aanspreekt?

In deze training gaan we gericht aan de slag met het versterken van kennis, houding en vaardigheden rondom zelforganisatie-versterkend-werken. We werken praktijkgericht door voorafgaand aan de training uw vragen en casus te inventariseren. Zo krijgt u de kans om uw vaardigheden optimaal te trainen en bereikt u het meeste effect in de dagelijkse praktijk.

De training is voor Sociaal-cultureel werkers en opbouwwerkers

ABC: Participatief Jongerenwerk

Een training voor bijscholing in het kader van de Wmo

Kern:

  • Bijscholing in het kader van de Wmo

Aanbieder:   

  • Travers Advies en Project

Beroepsgroep:     

  • Jongerenwerkers - Kinderwerkers - Talentmakelaars

Sector:   

  • Lokaal welzijnswerk, Vrijwilligerswerk

Opleidingsniveau: 

  • Hbo

Samenvatting:     

  • In de training staat participatief jongerenwerk centraal. Jongerenwerk volgens de ABC methode daagt jongeren in een laagdrempelige, aangename en veilige omgeving uit om taken op zich te nemen, verantwoordelijkheden te dragen en samen activiteiten te ondernemen en/of een jongerencentrum te runnen om zich zo verder te ontwikkelen. In de training leren de deelnemers de verschillende niveaus van participatie volgens de participatieladder van Roger Hart, leren zij waar de ABC methode voor staat en weten zij wat hun rol is volgens de ABC methode (zie ook aanpak scholing).

Studieomvang:     

  • 13 uur verdeeld over 1 week

Resultaat:     

  • In de training leren de deelnemers de stappen van de ABC methode. Door middel van het toepassen van de ABC methode kunnen de deelnemers hun werk als jongerenwerkers, leidinggevenden of vrijwilligers zo vormgeven dat jongeren actief gaan participeren en zo sociaal emotionele competenties ontwikkelen. Na de training hebben de deelnemers de kennis en vaardigheden om hun organisatie zo in te richten dat de voorwaarden voor het implementeren van de ABC methode aanwezig zijn.

Competenties:     

  • De training draagt bij aan de volgende competenties: Stuurt aan op betrokkenheid en participatie

Opzet: 

  • De training bestaat uit drie blokken. In blok 1 doen de deelnemers kennis op van theoretische achtergronden van de ABC methode en verwerven ze inzicht in de voorwaarden die aan het implementeren van de methode verbonden zijn. In blok 2 leren de deelnemers, gekoppeld aan de eigen praktijksituatie, de benodigde vaardigheden voor de ABC methode aan. In blok 3 wordt er een aanzet gegeven voor een plan ten behoeve van implementatie van de ABC methode in eigen organisatie. In de training wordt gebruik gemaakt van activerende werkvormen, informatieoverdracht, leren van elkaar en vaardigheidstraining.

Praktische informatie:

  • Individuele inschrijving voor de scholing; Totale kosten: €550; Locatie: Zwolle
  • Maatwerk / in-company; Totale tarief voor de training (inclusief voorbereiding en nazorg): in overleg met de opdrachtgever; Locatie: in overleg

Erkenning van de opleiding:

  • De organisatie is geregistreerd in het Centraal Register Kort Beroeps Onderwijs (CRKBO).

Meer informatie:

Gastsprekers

Gastsprekers zijn: Karin Sok, Mellouki Cadat, Aletta Winsemius, Marjoke Verschelling, Joan Briels.

Karin Sok

Contactgegevens:

  • Senior adviseur participatie en actief burgerschap;
    Afdeling Participatie en actief burgerschap,
  • Movisie; Catharijnesingel 47, 3511 GC Utrecht; Postbus 19129, 3501 DC Utrecht;
  • Telefoon 030 789 2076;
  • E-mail: k.sok@movisie.nl    

Thema 1: Burgerparticipatie
Voorwaarden: (Reiskosten)vergoeding. Maatwerk en bespreekbaar.

Mellouki Cadat

Contactgegevens:

  • Afdeling: Gebiedsgericht werken,
  • Movisie; Catharijnesingel 47, 3511 GC Utrecht; Postbus 19129, 3501 DC Utrecht;
  • Telefoon: 030 789 20 23;
  • Mobiel: 062 463 68 79;
  • E-mail: m.cadat@movisie.nl   

Thema 1: Burgerparticipatie
Voorwaarden: (Reiskosten)vergoeding. Maatwerk en bespreekbaar.

Aletta Winsemius

Contactgegevens:

  • Verkenner sociaal domein;
  • Programma Effectiviteit en Vakmanschap;
  • Movisie; Catharijnesingel 47, 3511 GC Utrecht; Postbus 19129, 3501 DC Utrecht;
  • Telefoon: 030 789 2066 (direct ; ma, di, do, vr);
  • Fax: 030 789 21 11;
  • Mobiel: 06 8150 1559;
  • E-mail: a.winsemius@movisie.nl

Thema 1: Burgerparticipatie
Thema 2: Samenwerken: integraal, intersectoraal en PPS
Nadere specificatie: Vooral over de noodzaak en de meerwaarde van de verbinding tussen sociaal en gezond. Wat levert een betere samenwerking tussen het sociale domein en het gezondheidsdomein op? Voor de burger, voor de professional, voor beleidsmakers? Hoe gezondheid te verbinden met de decentralisaties en waarom? Wat is de “preventieve werking van welzijn”? Wat weten we daarover? Wat betekent dat voor het werk van gezondheidsprofessionals en van sociale professionals?
Voorwaarden: (Reiskosten)vergoeding. Maatwerk en bespreekbaar.

Marjoke Verschelling

Contactgegevens:

  • adviseur participatie en burgerschap;
  • Afdeling: Participatie en actief burgerschap,
  • Movisie; Catharijnesingel 47, 3511 GC Utrecht; Postbus 19129, 3501 DC Utrecht;
  • Telefoon: 030 789 22 42;
  • E-mail: m.verschelling@movisie.nl

Thema 1: Burgerparticipatie
Voorwaarden: (Reiskosten)vergoeding. Maatwerk en bespreekbaar.

Joan Briels

Contactgegevens:

  • Wethouder Sociaal Domein, 1e loco-burgemeester
  • Koppelstraat 45; 5741 GB; Beek en Donk
  • Telefoon: 0492 469 700; 
  • E-mail: joan.briels@laarbeek.nl

Thema 1: Burgerparticipatie
Voorwaarden: (Reiskosten)vergoeding. Maatwerk en bespreekbaar.