Zorgen dat ouderen langer in hun eigen wijk kunnen blijven wonen en manager blijven van hun eigen leven: dat is het doel van het Ouderen Zorg Netwerk Dichteren in Doetinchem. ‘Welzijn is minstens zo belangrijk als goede medische zorg.’

‘De zelfredzaamheid van ouderen in Dichteren is vergroot. Ze hebben een reisbureau opgezet en organiseren gezamenlijke vakanties. Er is een vervoerspool binnen en buiten Doetinchem (…)  Alle wijkbewoners hebben toegang tot het sociale netwerk en gezondheid bevorderende acties via hun tablet. (…) Gesprekken met zorgverleners gaan over wat mensen zelf willen. (…) Er zijn allerlei plekken in de wijk waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.’

Toekomstmuziek

Deze blauwdruk van de Doetinchemse wijk Dichteren, verwoord door oudere wijkbewoners, is nog toekomstmuziek. Maar hij zou zomaar werkelijkheid kunnen worden, als de plannen van het Ouderen Zorg Netwerk Dichteren worden uitgevoerd. In dit netwerk, dat in 2019 werd opgericht, werken huisartsen, wijkverpleegkundigen en buurtcoaches samen met wijkbewoners aan verbetering van zorg en welzijn van ouderen. Zodat ze zo lang en gezond mogelijk thuis kunnen blijven wonen.

Met subsidie van ZonMw startte in maart 2020 het project ‘Ouderen langer thuis in de wijk Dichteren.’ Wat is voor oudere wijkbewoners echt belangrijk om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen, wilde het netwerk weten. En hoe kunnen wij daaraan bijdragen?

Vitaliteit

Uit vooronderzoek door studenten van de Hogeschool Arnhem (HAN) bleek, dat Dichteren een wijk is waar allerlei voorwaarden aanwezig zijn om goed oud te worden, vertelt projectleider Ingeborg van der Oord. Ze is als sociaal psycholoog verbonden aan Warkhouse, de organisatie die het project begeleidt. Er is voldoende groen, er zijn plekken om elkaar te ontmoeten, de woningen zijn redelijk goed en er zijn 3 complexen voor oudere wijkbewoners. Van der Oord: ‘Maar er is meer nodig om de vitaliteit en de zelfredzaamheid te behouden. Zeker wanneer straks minder professionele zorg beschikbaar is. Hoe stimuleer je dat mensen elkaar gaan helpen? Hoe regel je dat ouderen die meer zorg nodig hebben de juiste ondersteuning krijgen? En hoe zorg je dat 50-plussers langer vitaal blijven?’

Meebeslissen over zorg

Meer inzetten op preventie was een van de aanbevelingen van het onderzoek dat onderdeel was van het project. Maar ook: laat ouderen zoveel mogelijk manager van hun eigen leven blijven. ‘Zolang we het kunnen, doen we alles zelf. Als dat niet meer kan, is het fijn als er een vangnet van voorzieningen is’, zegt wijkbewoner Jan Pellen (74). ‘Minstens zo belangrijk is dat we zelf mee kunnen beslissen over zorg die we nodig hebben.’

Pellen is één van de drijvende krachten van de ‘Noabers van Waterrijk’, een organisatie van oudere wijkbewoners die gezamenlijke maaltijden en andere activiteiten voor medebewoners organiseert. Samen met 2 andere ‘noabers’ heeft hij sinds halverwege 2020 een vaste plek in het multidisciplinair overleg (MDO) van het Ouderen Zorg Netwerk Dichteren.

Ingeborg van der Oord

Jan Pellen

Andere vragen

In het MDO bespreken zorg- en welzijnsprofessionals samen met oudere wijkbewoners kenmerkende situaties van hulpvragers. Iedere deelnemer kan geanonimiseerde praktijksituaties inbrengen. ‘Bij de bespreking valt op dat wijkbewoners vaak andere vragen stellen dan professionals’, vertelt Van der Oord. Bijvoorbeeld: ‘Wanneer bewoners thuis nauwelijks eten, maar wel bij ons in de ontmoetingsruimte, zijn zij dan niet gewoon een beetje eenzaam?’
De wijkbewoners praten niet alleen mee. Ze komen ook met praktische oplossingen. Zo nodigen ze ouderen die zich voor thuiszorg hebben aangemeld, uit voor hun maaltijden. Soms is er daarna geen behoefte meer aan thuiszorg. Ook besloten de noabers iedereen die bij hen kwam eten, een stuk fruit mee te geven. ‘De huisarts kan patiënten adviseren meer fruit te eten, maar zo’n simpel gebaar zet misschien wel meer zoden aan de dijk.’

Voor de huisartsen in Dichteren trok het netwerk een wissel op hun overvolle agenda. Maar ze merkten dat ze er ook iets voor terugkregen. Zo stelden de noabers hun ontmoetingsruimte beschikbaar voor de griepprik. Van der Oord: ‘Daardoor konden huisartsen de vaccinaties probleemloos en snel toedienen.’

Verschillende bril

De leden van het netwerk gingen op zoek naar manieren om de samenwerking verder te verbeteren. ‘Er werd al goed samengewerkt. Toch bleef er iets wringen’, zegt Van der Oord. ‘Pas toen de netwerkleden meer tijd uittrokken voor het MDO-overleg, werd duidelijk hoe verschillend de bril was, waarmee iedereen keek.’

In het begin was de medische blik van de huisarts leidend. Gedurende het jaar groeide het besef dat je vanuit eigen deskundigheid niet alles ziet. En dat ook niet-medische aspecten, zoals financiën, een zinvolle dagbesteding en betekenisvolle contacten invloed hebben op de gezondheid.

Hybride benadering

Al doende ontwikkelde het netwerk een gezamenlijke visie waarin zorg en welzijn  verbonden worden. Behalve deze ‘hybride’ benadering, krijgt ook preventie meer aandacht: niet pas ingrijpen als er al gezondheidsproblemen zijn, maar ook voorlichting geven over een gezonde leefstijl. En fitte 50-plussers handvatten bieden om daar actief mee aan de slag te gaan.

Om die preventieve aanpak te bevorderen wil het netwerk de komende 2 jaar 2 hulpmiddelen uitwerken. Het eerste is een digitaal gezondheids- en welzijnsplatform voor Dichteren, waarin 50-plussers via een paar muisklikken kunnen zien wat er te doen is in de wijk. Maar ook wat ze zelf kunnen ondernemen om hun leven zo gezond mogelijk in te richten. En bij wie ze indien nodig hulp kunnen krijgen.

Veerkrachtmonitor

Het 2e instrument, te ontwikkelen in samenwerking met zorgorganisatie Sensire, is een digitale veerkracht monitor. Met behulp van die monitor kan iedereen straks toetsen hoe zijn gezondheid ervoor staat en wat voor verbetering vatbaar is. Inclusief tips.

Ondertussen zoekt het netwerk naar inspiratiebronnen: wat kan beter, waar zijn al bruikbare oplossingen bedacht? Door literatuur te lezen. Maar ook door werkbezoeken aan andere projecten.

Bezoek wijkhuis ZIO Envida Maastricht
Vergadering Waterrijk

Inspirerende ontmoeting

Zo organiseerde het netwerk in september 2021 een ontmoeting met de Alliantie Santé in Maastricht. Dat is een samenwerkingsverband van gemeentes, regionale zorgaanbieders en zorgverzekeraars in Zuid-Limburg, dat de gezondheid wil bevorderen in achterstandswijken. Zonder dat het extra geld kost. ‘Ze namen ons mee in een verhaal over andere financieringsvormen van zorg, maar lieten ook praktische oplossingen zien’, zegt Van der Oord. ‘Bijvoorbeeld hoe ze de terugkeer naar huis na een ziekenhuisopname beter hebben georganiseerd. Dat speelt ook in Dichteren: hoe voorkom je dat er na ziekenhuisopname een gat valt in de verzorging?’

Jan Pellen raakte tijdens de excursie begeesterd door het bezoek aan een wijkhuis in een Maastrichtse achterstandswijk, dat samen met wijkbewoners was ingericht. ‘Mijn grootste wens voor onze ontmoetingsruimte in Dichteren is een serre waar bezoekers ook in de winter warm en in het zonnetje kunnen zitten. We vergaderen en lobbyen ons suf om dat voor elkaar te krijgen. Zo’n voorbeeld in Maastricht geeft nieuwe moed: er is meer mogelijk dan je denkt, als je de juiste wegen bewandelt en de goede contacten hebt.’

ZonMw-programma Lokale Netwerken Samenhangende Ouderenzorg

Het netwerk ‘Ouderenzorg is onze zorg’ is één van de netwerken die vanuit het programma Lokale Netwerken Samenhangende Ouderenzorg van ZonMw subsidie heeft ontvangen om zich te kunnen (door)ontwikkelen. Dit programma is onderdeel van het overkoepelende programma Langdurige Zorg en Ondersteuning (LZO) en ondersteunt bij het faciliteren, verder ontwikkelen en bestendigen van lokale netwerken die samenhangende ouderenzorg bieden. Benieuwd naar de andere projecten en netwerken? Bekijk dan de landkaart voor de netwerken per regio of de pagina met praktijkvoorbeelden.

Meer weten?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website