‘Alleen door onderzoek komen we tot oplossingen die écht werken’, daarmee opende Wiesje van der Flier, van Alzheimercentrum Amsterdam de sessie op het jaarevent van het Deltaplan Dementie.

In deze sessie presenteerden vier dementieonderzoekers hun project uit het programma Memorabel, waarbij duidelijk werd hoe onderzoek en praktijk verbonden zijn met elkaar. In deze publicatie vindt u een samenvatting van de sessie en een link naar de video.

Diagnose alzheimer

Van der Flier: ‘Op het gebied van de diagnose van de ziekte van Alzheimer zijn grote stappen gezet, dát kunnen we met elkaar. In het ABIDE-project is de wetenschappelijke kennis over diagnostische gegevens verwerkt in instrumenten. Deze kunnen in de praktijk gebruikt worden om een betere diagnose te geven aan individuele patiënten en om daar op een goede manier een gesprek over te voeren, aansluitend bij de situatie van de patiënt: wat betekenen de uitslagen van bijvoorbeeld MRI’s voor deze persoon met milde cognitieve stoornissen? Maar met betere diagnostiek alleen zijn we er nog niet!’

Andere typen dementie?

Vijftien procent van de dementiegevallen wordt veroorzaakt door Lewy-lichaampjes (DLB) Wat de diagnose zo moeilijk maakt, is dat de symptomen variëren en ook voorkomen bij andere ziektes, zoals Parkinson. Voor deze variant moeten nog diagnostische test ontwikkeld worden. Frank Jan de Jong, van het Erasmus MC, heeft hiervoor een wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd naar genen en eiwitten. Hieruit blijkt dat genetische factoren waarschijnlijk invloed hebben op het ziektebeloop. Ook werd ontdekt dat het LRP1- gen niet alleen een rol speekt bij de ziekte van Parkinson maar bij meerdere neurodegeneratieve ziekten, waaronder Alzheimer en DLB.  Een zestal eiwitten komt in lagere concentraties voor in het hersenvocht van mensen met DLB ten opzichte van Parkinson, frontotemperale dementie en de ziekte van Alzheimer. Dit kan helpen om een diagnose DLB eerder te kunnen stellen en in de toekomst te behandelen.

Prognose

Nu we beter kunnen diagnosticeren, zijn er meer vragen over de prognose, vertelt Sietske Sikkens van het Alzheimer Centrum en de VU. Het doel van haar project ‘Capturing Changes in Cognition’ was een nieuwe korte test te ontwikkelen om het verloop van beginnende Alzheimer beter en gerichter in kaart te kunnen brengen. Hiervoor hebben zij onderzocht hoe je op een betrouwbaar ziekte-ernst kunt meten (wat is een valide maat?), hoe je veranderingen kun meten over de tijd en wat relevant informatie voor patiënten is. De Cognitive-Functional Composite (CFC) bleek een goed meetinstrument om meer inzicht te kunnen geven in het beloop van cognitieve functies en om het dagelijks functioneren gericht in kaart te brengen. Dit instrument kan ook gebruikt worden als uitkomstmaat voor interventies en interventiestudies.

Mantelzorg

Nu we beter kunnen diagnosticeren, zijn er interventies mogelijk om met de ziekte te leren omgaan. Betty Birkenhäger, specialist ouderengeneeskunde van Laurens Rotterdam, presenteert haar project Beter Thuis. Mantelzorgers voelen zich vaak overbelast. Er zijn verschillende inventies die zich richten op deze doelgroep, maar geen een sloot direct aan op de diagnostische fase. Beter Thuis, een van oorsprong Australische interventie, doet dit wel. In dit project is onderzocht of de interventie ook effectief is in Nederland. Hieruit bleek dat de kwaliteit van leven van mantelzorgers door deze interventie in z’n algemeen onveranderd was. Maar uit subgroepanalyses bleek dat mannen en mantelzorgers met een lagere opleiding, wél een significante verbetering op kwaliteit van leven ervaarden. En deelnemers ervaarden minder beperkingen door lichamelijke en emotionele problemen en pijn vergeleken met de controlegroep. Uit de kosteneffectiviteitsanalyse blijkt dat de totale gezondheidskosten significant lager zijn bij deze interventie door dat er minder gebruik is gemaakt van thuiszorg en dagvoorzieningen en door latere opname in het verpleeghuis.

 

Sessievoorzitter: Wiesje van der Flier, Alzheimercentrum Amsterdam 

Waar stonden we 8 jaar geleden, waar staan we nu en wat verwachten we dat de toekomst ons brengen?

Frank-Jan de Jong, Erasmus MC

Wat willen we nog weten over dementie? Bijvoorbeeld: welke biomedische processen veroorzaken Lewy Body-dementie? 

Sietske Sikkens, Alzheimercentrum Amsterdam

Wat voor mogelijkheden zijn er nu er beter gediagnosticeerd kan worden?

Betty Birkenhäger, Laurens

Leven met de diagnose

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website