In dit onderzoek wordt gekeken of microplastics zich opstapelen in ons lichaam en vervolgens of ze een ongewenst effect hebben op het afweersysteem. Auteur: Nick Beijer

Er komen steeds meer kleine plastic deeltjes, zogenaamde microplastics, in het milieu. Via ons eten en drinken krijgen wij microplastics binnen. Zo zijn kleine plastic deeltjes te vinden in drinkwater, vissen en schaaldieren, maar ook in andere voedselbronnen. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) onderzoekt of microplastics in het lichaam een ongewenst effect kunnen hebben op het immuunsysteem. Met de uitkomsten van dit onderzoek hopen we de mogelijke risico’s van microplastics op de gezondheid beter in te kunnen schatten.

Voor dit onderzoek zijn in de oceaan en langs de kust verweerde stukken plastic verzameld. Deze stukken zijn in het laboratorium vermaalt tot kleinere plastic deeltjes. De verkregen deeltjes hebben allemaal een andere vorm en grootte en lijken sterk op microplastics zoals deze in het milieu voorkomen. Er zijn verschillende soorten plastic gebruikt, zoals: polystyreen, polyethyleentereftalaat, polyetheen en polypropeen. Elk van deze plastics zijn onderverdeeld in kleine (20 tot 50 micrometer), middelgrote (50 tot100 micrometer) en grote (100 tot 200 micrometer) deeltjes. Op deze manier was het mogelijk tijdens de experimenten te kijken naar effecten door chemische samenstelling of door deeltjesgrootte van de microplastics.

Reactie immuuncellen

In het onderzoek zijn speciale cellen (macrofagen) gebruikt die binnen ons afweersysteem onder andere de functie hebben om lichaamsvreemde cellen en deeltjes op te ruimen. Deze cellen zijn 48 uur blootgesteld aan de hierboven beschreven type deeltjes. Aan het eind van de blootstelling is gekeken hoeveel cellen nog in leven waren en of de cellen cytokinen gemaakt hadden in reactie op de blootstelling. Cytokinen zijn mediatoren van het immuunsysteem die kunnen dienen als indicator voor effecten op het immuunsysteem. De resultaten laten tot nu toe zien dat zowel het soort plastic als de grootte van de deeltjes en de hoeveelheid deeltjes bepalen hoe immuuncellen reageren. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de gevoeligheid van de cellen voor de verschillende plastics. Dit wordt zichtbaar in onder andere de hoeveelheid cytokinen die uitgescheiden worden en de implicaties hiervan op het ontwikkelen van ontstekingsreacties.

Risico’s voorspellen

Als vervolgstap bekijkt het RIVM of specifieke eigenschappen van de deeltjes bepalend zijn voor de gemeten cellulaire reacties. Wanneer blijkt dat bepaalde deeltjeseigenschappen een sterk(er) effect hebben op een immuunreactie zou dit kunnen bijdragen aan het voorspellen van eventuele gezondheidsrisico’s voor mensen. De ontwikkelde rekenmodellen wil het RIVM gebruiken om te definiëren welke deeltjeseigenschappen risico’s van microplastics kunnen helpen voorspellen. Daarnaast zijn de rekenmodellen van belang om de toxiciteit van microplastics te kunnen vergelijken. Ook aanvullende kennis over andere type deeltjes kunnen in de toekomst in dezelfde vergelijking meegenomen worden. Deze kennis is op termijn van belang voor het opstellen van regelgeving over microplastics om de volksgezondheid te beschermen wanneer dat nodig blijkt.

Dit onderzoek vindt plaats onder de naam FISHH (Immunotoxicity Screening of microplastics on Human Health) binnen het onderzoeksprogramma ‘Microplastics and human health’. Het RIVM werkt hierin samen met het NIOZ (Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee) en het Franse ANSES (Agency for Food, Environmental and Occupational Health and Safety).
Blijf op de hoogte van het onderzoek via de RIVM Nieuwsbrief Microplastics.

Resultaten microplastics
Figuur 1: Afbeelding van polystyreen microplastics gemaakt met een elektronen microscoop. Bij deze vergroting is de verdeling in deeltjesgrootte en het verschil in vormen te zien.

Vooruitgang vraagt om onderzoek en ontwikkeling. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek én stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis – om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren.

ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Voor meer informatie over het programma Microplastics & Health kunt u contact opnemen via e-mail microplasticshealth@zonmw.nl of de programmapagina bezoeken.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website