Maken microbiële assemblages het mogelijk om verspreiding van ziekten en antimicrobiële resisitentie te bevorderen? Een onderzoek met monsters uit twee belangrijke plekken uit de Rijn in Nederland. Auteur: Ana Maria de Roda Husman

Tijdens het gebruiken, maken en ontwikkelen van verschillende soorten plastic materiaal beland veel hiervan in onze leefomgeving, zo ook in ons water. Door afbraak van plastics in het water ontstaan kleine plasticdeeltjes, zogenoemde microplastics. Deze plasticsdeeltjes kunnen voedsel voor groepen bacteriën zijn en andere microben die kunnen groeien op de plastics. Die microbiële gemeenschappen noemen we biofilms. Om meer kennis te verwerven over mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid van biofilms op microplastics in zoet water hebben we het MIASMAS onderzoek uitgevoerd.

Een van de belangrijkste bevindingen was het ontdekken dat de microplastics meer soorten bevatten die biofilms op de microplastics kunnen vormen dan in het water van de Rijn werden aangetroffen (Figuur). En meer soorten die de plastics tot kleine deeltjes kunnen afbreken. Ook werden soorten aangetroffen op de microplastics waartoe ook bepaalde ziekteverwekkers behoren. En ook werd genetisch materiaal aangetroffen op de microplastics waarmee bacteriën ongevoelig worden voor antibiotica (resistent).

Een van de belangrijkste en langste rivieren in Europa is de Rijn. In dit project werd de Rijn op twee belangrijke plekken bemonsterd in Nederland, bij de grens en bij het estuarium aan de Noordzee. Van elk watermonster werd de concentratie bepaald van de aanwezige microplastics en hun chemische eigenschappen. Daarbij werd onderzocht of de microbiële assemblages het mogelijk maken om verspreiding van ziekten en antimicrobiële resistentie te bevorderen.

Het gemiddelde aantal microplastics groter dan 20 µm was meer dan 200.000 deeltjes /m3 water. Verschillende soorten plastics werden aangetroffen zoals polyamide en  polyvinylchloride. De microbiele samenstelling op de grotere 100-500μm plastics deeltjes verschilde significant van dat in het rivierwater en van de kleinere 10-100μm en nog kleinere deeltjes. Het verschil was een lagere diversiteit aan soorten op de (grotere) microplastics in vergelijking met die van kleinere microplastics en in het water. Verbanden werden gezien tussen de microbiele soorten, polymeertypen en deeltjesgroottes, en seizoens- en methodologische effecten.

Het drijfvermogen, de waterafstotende eigenschappen, de koolstofbron en het over grote afstanden kunnen verplaatsen maken microplastics tot een bijzonder klimaat voor micro-organismen om te groeien en (antibiotica resistente) ziekteverwekkers om verspreid te worden. Hiervoor werden in dit onderzoek aanwijzingen gevonden. Meer water zou onderzocht moeten worden om deze eerste bevindingen te bevestigen. En van belang is om de mogelijke volksgezondheidseffecten te schatten door blootstelling aan de gevonden pathogenen en resistentiegenen op de microplastics bijvoorbeeld tijdens zwemmen.

Resultaten microplastics
Figuur 1A
resultaten microplastics
Figuur 1B

Vooruitgang vraagt om onderzoek en ontwikkeling. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek én stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis – om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren.

ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Voor meer informatie over het programma Microplastics & Health kunt u contact opnemen via e-mail microplasticshealth@zonmw.nl of de programmapagina bezoeken.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website