Gemeenten spelen een essentiële rol in een betere gezondheid van hun inwoners en in het verkleinen van gezondheidsverschillen. Met het programma Aan de slag met preventie in uw gemeente willen we gemeenten ondersteunen in de dagelijkse uitvoeringspraktijk. Onder meer door het gebruik van erkende interventies te stimuleren en ‘samen leren’ centraal te stellen.

Preventie vraagt om een integrale aanpak met naast zorg ook aandacht voor welzijn, ruimtelijke ordening, inkomen, onderwijs, participatie, milieubeleid en wijkvoorzieningen. In deze ronde werken gemeenten, GGD’en, Academische Werkplaatsen Publieke Gezondheid en Werkplaatsen Sociaal Domein in elke regio daarom samen. Zo kunnen de partijen van elkaars kennis en ervaring profiteren en al doende tot nieuwe inzichten komen.

In oktober 2018 gingen zes lokale samenwerkingsverbanden met subsidie aan de slag met preventie in hun regio. Bij ontwikkeling en uitvoering van beleid maken zij gebruik van erkende interventies. Hoe hebben zij preventie in hun regio aangepakt? Welke interventies kozen zij? En wat zijn de resultaten tot nu toe?

De projecten

Samen Leren voor Gezond Gewicht in Rivierenland

Samen leren in Rivierenland met als doel: succesvolle interventies in de wijk ontwikkelen die gezond gewicht stimuleren. En dat alles afgestemd op de situatie per gemeente en gedragen door professionals en inwoners.

In de regio Rivierenland wonen veel mensen met overgewicht. GGD en Gemeenten Culemborg, Tiel, Maasdriel en West Betuwe doen al veel om overgewicht te voorkomen. Zij ervaren hierbij twee problemen: hoe ontwikkel je activiteiten op maat per gemeente? En hoe betrek je de lokale gemeenschap om het benodigde draagvlak en eigenaarschap te krijgen?

Samen Leren voor Gezond Gewicht in Rivierenland gaat op zoek naar antwoorden. In Fase 1, afgerond in 2019, leerde het samenwerkingsverband hoe ze in co-creatie met inwoners en professionals voor iedere gemeente een goed plan Gezond Gewicht kunnen ontwerpen. En leverde ze die plannen op. In Fase 2 helpt het samenwerkingsverband de lokale werkgroepen met uitvoering, evaluatie en monitoring (afronding 2021).

Welke partijen werken samen?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De samenwerkende partijen zijn GGD Gelderland-Zuid, gemeenten Culemborg, Tiel, Maasdriel en West Betuwe, academische werkplaats publieke gezondheid AMPHI, Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN), Werkplaats Sociaal Domein Nijmegen (WSDN), RIVM en lokale partners zoals welzijnsorganisaties en eerstelijnszorg, diëtisten, gezondheidsadviesbureau en inwoners uit iedere gemeente.

De projectorganisatie heeft de vorm van een learning community. Kern van de community zijn vier lokale werkgroepen met daarin de lokale professionals en inwoners. Deze werkgroepen hebben veel ruimte gekregen om het lokale project zelf vorm te geven en zijn hierdoor intrinsiek gemotiveerd om het project te laten slagen.

Er zijn lokale duo’s gevormd (GGD-gezondheidsmakelaars en welzijnswerkers) die het proces binnen de werkgroepen begeleiden. Beide hebben andere expertise en een ander netwerk, wat zorgt voor een brede kijk en mooie samensmelting van kwaliteiten.

Tips van de projectleider

  • Geef volop ruimte aan lokale invulling, maar zorg wel voor een duidelijke en gezamenlijke regionale structuur zodat iedereen van elkaar kan leren en je samen op kunt trekken met de werkgroepen uit de verschillende gemeenten.
  • Waarderend onderzoek van grote waarde. Door met verschillende partijen via de methodiek van waarderend onderzoeken (Masselink &Ijbema, 2015) samen te werken, ontstonden andere gesprekken en nieuwe invalshoeken. Waarderend onderzoeken is een zienswijze en methode om mensen actief te laten participeren aan het samen onderzoeken van praktijksituaties en mogelijkheden om die te veranderen. De methode zorgde voor een positieve en verassende invalshoek waarbij alle inbreng van evenveel waarde was. Dat gaf alle deelnemers een gelijkwaardige rol.
Wat is de aanpak van het project?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In Fase 1 van het project (oktober 2018-september 2019) werd in co-creatie met inwoners en professionals voor iedere gemeente een goed plan Gezond Gewicht ontworpen. Goed wil zeggen: het is integraal, gedegen en wordt gedragen door de gemeenschap. Na een inventarisatie van behoeften en wensen werd gezamenlijk een interventiemix bepaald.

Methodiek voor inventarisatie was waarderend onderzoek (Appreciative Inquiry). Dit zorgde voor leverde positieve energie en betrokkenheid.

In Fase 2 (2019-2022) helpt het samenwerkingsverband de lokale werkgroepen met het uitvoeren van de plannen. En steunen ze het samen leren door evaluatie en monitoring.

Lesson learned: kies zorgvuldig hoe en met wie je resultaten deelt

De meeste inwoners en werkgroepleden zijn erg actiegericht. Kies daarom een manier van onderzoeksresultaten delen die aansprekend is en past bij dit actiegerichte, en tegelijk helpt om tot een goed plan te komen. Bijvoorbeeld via infographics en verhalend vertellen in plaats van met (lange) presentaties of onderzoeksrapporten. Wat ook helpt is vooraf nagaan waar interesses/affiniteit/talenten van werkgroepleden liggen, en op basis daarvan bepalen wie welke onderzoeksresultaten bekijkt om zo de energie in de werkgroep hoog te houden.

Hoe zorg je dat je de juiste mensen bereikt en betrekt?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De gezondheidsmakelaar en de welzijnsmedewerker wisten welke mensen in hun netwerk belangrijk waren om te betrekken. Dit in overleg met de gemeente. De gezondheidsmakelaar heeft vooral contacten onder professionals (zoals zorg, sport en gemeente). De welzijnsmedewerker heeft goede lijntjes met inwoners en lokale sleutelfiguren.

Tips van de projectleider

  • Zorg dat je in de lokale bijeenkomsten leuke, verassende werkvormen toepast, waarin iedereen inbreng heeft en kan meepraten.
  • Wie er in de werkgroep zit, is in hoge mate richtingbepalend voor de invulling van het project. Zorg dus voor een goede mix van belangen en expertises en zorg in ieder geval dat de gemeente goed betrokken is
Wat zijn de belangrijkste resultaten (tot nu toe)?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Gezamenlijk werd gekozen voor B-slim als paraplu-interventie in de vier gemeenten. Daaraan werd een interventiemix opgehangen van bestaande en nieuwe onderdelen met vier elementen:

  1. de preventieve infrastructuur verbeteren: meer samenhang tussen de lokale structuren, netwerken en activiteiten, verbinding naar beleidsdomeinen zoals sport, armoede, fysieke omgeving, natuur en landschap, (jeugd)zorg, onderwijs en opvang. Toolkit preventie in de wijk helpt hier bij.
  2. aanbod preventieve activiteiten vergroten: inzet op 7 erkende interventies en andere activiteiten met verhoogd bereik.
  3. omgeving meer gezond inrichten: verbeteren van de fysieke buiten- en binnen omgeving, speelfaciliteiten, inzet op gezonde Kinderopvang en gezonde School en Schoolfruit.
  4. Aandacht voor inwoners met overgewicht: goede zorg bieden aan inwoners die overgewicht of obesitas hebben - voor jeugd en volwassenen een ‘ketenaanpak’.

Verder is goed uitgewerkt hoe de partners samen gaan leren en evalueren. Er is een theoretisch kader opgesteld dat de uitgangspunten beschrijft: implementatie in vier fasen, acht pijlers van een preventieve infrastructuur, het concept ‘collective impact’, en gebruik maken van participatief actieonderzoek.

Doorkijkje: beoogd resultaat en/of verder onderzoek?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Beoogde resultaat is een integraal en gedegen plan ontwikkelen voor het bevorderen van Gezond Gewicht, dat wordt gedragen door de lokale gemeenschap. En dat met succes geïmplementeerd is.

Het plan is ondertussen opgeleverd. De implementatiefase is gestart. Beoogde resultaten zijn onder andere:

  • gedurende de projectperiode zeven erkende interventies implementeren op 43 verschillende locaties. Daarmee worden naar schatting 1100 inwoners bereikt. Deze interventies zijn:
    • FitGaaf! (zes scholen en drie kinderopvanglocaties) in West-Betuwe;
    • Beweegkriebels (tien kinderopvanglocaties) en de Ouderworkshop Eetplezier en Beweegkriebels (tien ouderworkshops) in Maasdriel;
    • Theatervoorstelling ‘Voor je het weet zijn ze groot’ (drie voorstellingen met elk dertig deelnemers) in Culemborg;
    • ‘Liever bewegen dan moe’ (twee groepen), de ‘Daily Mile’ (drie scholen), en ‘Goedkoop gezonde voeding’ (zes workshops) in Tiel.
      Naast erkende interventies wordt ook ingezet op verschillende andere activiteiten. Een overzicht hiervan is terug te vinden in de plannen per gemeente (zie Opgeleverde producten).
  • GGD Gelderland Zuid zet regiobreed in op het versterken van de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas. Onderdeel daarvan is de implementatie van erkende interventies om kinderen met overgewicht te helpen. Dit zijn de ‘Reis van Vijf’ in Culemborg en mogelijk Cool2bfit in West-Betuwe. Ook wordt het gebruik en de toepassing van de Adviezen voor een gezonde opvoeding en de e-learning ‘Gezonde afspraken met je kind’ gestimuleerd in de gemeente Maasdriel.
Welke concrete producten heeft het project (tot nu toe) opgeleverd?
Dit item is dichtgeklapt

Senioren sterker maken: fysiek en sociaal

Het is belangrijk dat senioren die zelfstandig wonen zo lang mogelijk vitaal blijven. Hoe kun je hen fysiek en sociaal sterker maken en daarbij de mogelijkheden van de sociale en fysieke omgeving integreren?

In de derde levensfase (55+) valt er voor de meesten nog veel moois te beleven. Maar er zijn ook ouderen die heel kwetsbaar zijn. Er is veel winst te behalen als ingezet wordt op het voorkomen van bijvoorbeeld overgewicht en diabetes, maar ook op dementie. Hoe kan de vitaliteit van 55-80 jarigen die zelfstandig wonen zo lang mogelijk in stand gehouden worden?

Project Ouderen sterker maken: fysiek en sociaal focust op preventie en wil gezondheid, gezondheidsvaardigheden en sociaal welbevinden van ouderen versterken en tegelijkertijd de mogelijkheden benutten die de sociale en fysieke omgeving biedt.

Welke partijen werken samen?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Samenwerkende partijen zijn Gemeenten Rotterdam, Vlaardingen, Dordrecht en Papendrecht, GGD Zuid-Holland Zuid, GGD Rotterdam Rijnmond, Werkplaats Sociaal Domein Zuid-Holland Zuid, Hogeschool Inholland Rotterdam, Hogeschool Rotterdam, Academische werkplaats Publieke Gezondheid CEPHIR, Erasmus MC, Geriatrisch Netwerk Rotterdam en Omstreken (GENERO), Zorgbelang Inclusief, Samen één in Feijenoord en Onderzoekcentrum Drechtsteden.

De organisatie bestaat uit een Kernteam (vier gemeenten en Werkplaats Sociaal Domein), een projectteam, drie werkgroepen (monitoring, betrekken senioren, samen leren) en voor elk van de vier gemeente een lokale werkgroep.

Tip van de projectleider

Het is belangrijk rollen, taken en verwachtingen uit te spreken en vanuit een gezamenlijke visie te werken.

Wat is de aanpak van het project?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De uitgevoerde analyse (in fase 1) was drieledig:

  • er zijn gezondheidsprofielen voor de vier betrokken gemeenten gemaakt (kwantitatief),
  • het huidige preventieve aanbod voor senioren is in kaart gebracht (kwalitatief en participatief)
  • en de wensen en behoeften van senioren zelf zijn in kaart gebracht (participatief).

Community of Practice

Samen leren staat centraal. Daarom wordt in fase 2 een overkoepelende Community of Practice ofwel een professionele leergemeenschap opgericht. Daarin wil het projectteam professionals uit de verschillende domeinen (preventieve gezondheid, welzijn, sport, eerstelijnszorg) verbinden en is er aandacht voor Values, Relations, Claims, Concerns & Issues. Ook is daar ruimte om de drie kennisbronnen te verbinden: kennis uit onderzoek, vakkennis van professionals en ervaringskennis van senioren en andere burgers zoals mantelzorgers.

 

Tips van de projectleider

  • Professionals in het voorveld, inclusief huisartsen, hebben behoefte aan onderlinge ontmoeting en brainstorm, onder meer voor verbinding en doorstroom tussen interventies.
  • Betrek de doelgroep. Senioren van het ouderen- en mantelzorgforum van GENERO noemen het onderling verbinden van professionals en het bereiken van de juiste groep senioren met interventies vanuit, en passend bij, de eigen leefwereld sleutels tot een succesvol project.
Hoe zorg je dat je de juiste mensen bereikt en betrekt?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De doelgroep bestaat uit senioren. Deze zijn met name bereikt door bestaande netwerken aan te spreken en deze te betrekken. In rondetafelgesprekken met senioren traden leden van het seniorenforum van het Geriatrisch Netwerk Rotterdam en Omstreken (GENERO) op als gespreksleider. Dat bevorderde een open en diepgaand gesprek. Desalniettemin blijft het bereiken van senioren - en in het bijzonder senioren die in isolement leven - heel lastig.

Tips van de projectleider

  • Een gespreksleider met wie de doelgroep zich verbonden voelt, bevordert een open en diepgaand gesprek
  • Het concept positieve gezondheid werkte goed als kader voor rondetafelgesprekken met senioren.
Wat zijn de belangrijkste resultaten (tot nu toe)?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De lokale gezondheidssituatie is beschreven in gezondheidsprofielen van 55+ bewoners van de 14 verschillende gebieden, op indicatoren in vijf domeinen: lichamelijke gezondheid en beperkingen, psychische gezondheid, actief en sociaal, leefstijl en fysieke leefomgeving.

Het huidige aanbod van preventieve activiteiten en de wensen en behoeften zijn via interviews, brononderzoek en rondetafelbijeenkomsten geïnventariseerd. Hieruit kwamen prioriteiten per gemeente naar voren, zoals sociaal en fysiek actief zijn en blijven, eenzaamheid, bewegen en het activeren van senioren.

In vier pijlers zijn per gemeente passende interventies benoemd:

  1.  voorlichting en bewustwording
  2. signaleren, adviseren en ondersteunen
  3. maatregelen gericht op omgeving
  4. draagvlak en voorwaardenscheppende doelen

Erkende interventies die ingezet worden zijn o.a. Welzijn op recept, TOM, Sociaal Vitaal, Nationale Diabetes Challenge, brede aanpak valpreventie (diverse interventies), Beweegtuin, Grip en Glans.

Extra: zes kortlopende onderzoeksprojecten Erasmus Universiteit

Er zijn in de tussentijd 6 kortlopende onderzoeksprojecten gedaan in samenwerking met geneeskundestudenten van de Erasmus Universiteit. De resultaten zijn vastgelegd in verslagen en soms ook in een infographic.

  1. Kan de erkende interventie Welzijn op Recept een passende methodiek zijn voor de doelgroep Licht Verstandelijk Beperkten en
  2. GGZ –patiënten?
  3. Wat zijn de bevorderende en belemmerende factoren voor senioren zijn om (intensief) te bewegen in de openbare ruimte en - meer specifiek - in een beweegtuin?
  4. Hoe het zit met de betaalbaarheid en motivatie m.b.t. sport- en beweegactiviteiten onder senioren?
  5. Wat vinden senioren en andere stakeholders van het signalerend huisbezoek en welke mogelijke verbeteringen zien zij?
  6. Hoe zijn migrantensenioren betrokken in de deelgemeente Feijenoord (Rotterdam)
Doorkijkje: beoogd resultaat en/of verder onderzoek?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De gezamenlijke opgave van de deelnemende partijen is om senioren vitaal en betekenisvol oud te laten worden en actief mee te laten denken met professionals. En om interventies te laten werken voor senioren en aan te laten sluiten bij hun leefwereld.

De uitgangspunten voor Fase 2 zijn hierbij:

  • Het bereiken en activeren van (de juiste groep) senioren
  • Verbinding van en samenwerking tussen professionals in verschillende domeinen
  • Betrekken van senioren
  • Lerende uitvoeringspraktijk
Welke concrete producten heeft het project (tot nu toe) opgeleverd?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Projectgerelateerd

Verslagen community onderzoeksprojecten ism Erasmus Universiteit:

  1. ‘De betrokkenheid van migrantenouderen in de deelgemeente Feijenoord’.
    Participatie in de samenleving van de niet-Nederlandse 55-plusser. Door: A. van Doorn, E. Sahin, H. Lin, F. Visscher, T. Hendriks, Y. Boukhizzou. Community Project Erasmus Universiteit 2020. Opdrachtgever: GENERO.  
  2. 'Bevorderende en belemmerende factoren voor senioren voor het gebruik van de beweegtuin te Papendrecht’. Door: M. Hardi, S.A.H. Hout, A.L. Kooiman, O.A.H. Koolen, I.C.J. Lau, I Ossendrijver. Community Project Erasmus Universiteit 2020. Opdrachtgever: Gemeente Papendrecht. Plus bijbehorende infographic.
  3. ‘Kan Welzijn op Recept een passende methodiek zijn voor de doelgroep Licht Verstandelijk Beperkten (LVB)’? Een aanbeveling aan de gemeente Vlaardingen. Door: P. Bhawan, M. Bulters, J. van der Meer, B. Munting, M. Voogelaar, M. Wei. Community Project Erasmus Universiteit 2020. Opdrachtgever: Gemeente Vlaardingen
  4. ‘Sport- en beweegactiviteiten onder senioren: betaalbaarheid en motivatie’. Door: C. Tuik, L. Steenbekkers, B. Nix, L. Vink, I. Nasveld, I. Barendse. Community Project Erasmus Universiteit 2020. Vlaardingen in Beweging - Netwerk Gezond oud worden in Vlaardingen. Opdrachtgever: Gemeente Vlaardingen
  5. ‘De toepassing van ‘Welzijn op recept’ op GGZ-patiënten in Vlaardingen’. Door: A. de Gier, A. van Opstal, C. Yeung, D. Snoep, D. van der Weide, G. van der Elst. Community Project Erasmus Universiteit 2020. Opdrachtgever: Gemeente Vlaardingen
  6. ‘Het signalerend huisbezoek bij senioren in de gemeenten Dordrecht, Papendrecht en Vlaardingen’. Door: J.E van Gurp, C.C. Haan, K.F.C. van Lakwijk, L. van Krimpen, A. Prins, E.A. de Vos. Community Project Erasmus Universiteit 2020. Opdrachtgever: Gemeenten Dordrecht, Vlaardingen, Papendrecht. Plus bijbehorende infographic.

Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten

De Drentse gemeenten willen steviger inzetten op een integrale aanpak om de gezondheid van hun inwoners te verbeteren. Want de inwoners in Drenthe kampen meer met gezondheidsproblemen dan de gemiddelde Nederlander.

In Drenthe bestaan grote gezondheidsverschillen en is er sprake van vergrijzing. Preventie, bevorderen van gezondheid, is in Drenthe daarom belangrijker dan ooit te voren. Niet alleen om álle inwoners kansen te bieden om gelukkig en gezond oud te worden. Maar ook om te voorkomen dat de zorg duurder en zwaarder wordt.

In Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten zetten de twaalf Drentse gemeentes samen de schouders onder een gezonder Drenthe. Met een preventiebeleid en interventies die ze in samenhang en integraal willen opzetten, waarbij de gemeenten en hun partners samen optrekken en van elkaar leren.

Welke partijen werken samen?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In Drenthe werken alle 12 Drentse gemeenten samen met GGD Drenthe, Hanze Hogeschool, werkplaats sociaal domein, Academische werkplaats publieke gezondheid, CMO STAMM Drenthe en Sport Drenthe.

Het Drentse project heeft een sterke overlegstructuur: een centrale projectwerkgroep werkt vanuit een eigen werkplan en ondersteunt de lokale werkgroepen met expertise, coaching en advisering. De lokale werkgroepen staan onder regie van een gemeentelijke contactpersoon die zorgdraagt voor een optimale samenstelling en verdeling van de rollen en taken.

Regionaal coördineert de GGD de monitoring en evaluatie en het kennisdelen via bestaande leernetwerken, CMO STAMM adviseert o.a. op bewonersparticipatie. De Werkplaats Sociaal Domein en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid hebben extra aandacht voor een goede overbrugging tussen wetenschap en praktijk en adviseren en informeren over relevante thema’s. Het RIVM en Pharos zijn ook belangrijke samenwerkingspartners.

Tips voor samenwerking

Structuur is belangrijk en dat bleek ook in dit Drentse project. En die structuur bleek in alle gemeenten weer verschillen. Grofweg zijn vier succesfactoren:

  1. Organisatiestructuur: werkgroep, voorzitter, rollen en taken goed verdelen en duidelijk hebben wat de bedoeling is.
  2.  Samenwerking is mensenwerk: daarom gaat het bij de een beter dan bij de ander. Soms liggen verhoudingen niet goed, en soms is er juist veel energie, omdat het bijv. klikt.
  3. Verbinden: je moet sturen op verbinding en zelf ook weten te verbinden. Sommige contactambtenaren zijn hier heel goed in, die verbinden projecten aan elkaar, brengen de juiste mensen met elkaar in contact en gaan niet ‘stapelen’.
  4. Ruimte geven aan de uitvoerder: geen strakke formats maken voor de uitvoering helpt. Bij de ene gemeente is de verhouding met de uitvoerder beter dan bij de andere.

Overweging van de projectleider

Binnen de aanpak zijn ook partners uit de wetenschap betrokken. Het is de bedoeling dat zij hun schat aan kennis op het juiste moment bij de juiste mensen brengen. Maar in de praktijk blijkt dit nog niet zo eenvoudig. Hoe organiseer je dat? Het lijkt niet efficiënt om wetenschappers te laten aansluiten bij werkgroepen. Bovendien sluit hun kennis niet altijd aan bij de vraag en/of is kennis vaak niet voldoende toepasbaar. En om welke kennis gaat het eigenlijk?

Wat is de aanpak van het project?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De 12 gemeenten komen in drie stappen tot een afgewogen interventiemix met daarin ook erkende interventies. Alle gemeenten zijn momenteel bezig met onderzoeken en gesprekken die moeten leiden tot een afgewogen interventiemix. De drie stappen zijn:

  1. Gezondheidsprofielen per wijk of kern opstellen
    In elk van de 12 Drentse gemeenten is een werkgroep opgericht. Deze bracht de lokale gezondheidssituatie in kaart door het opstellen van gezondheidsprofielen In totaal zijn er 183 gezondheidsprofielen gemaakt van heel Drenthe. Daarbij zijn lokale werkgroepen ook aan de slag geweest met het maken van wijkprofielen, waarbij ook gebruik is gemaakt van het instrument uit de toolkit ‘Preventie in de wijk’ van het RIVM.
  2. Prioriteren van thema’s en doelgroepen.
    In tientallen gesprek- en dialoogtafels werden aan de hand van de gezondheidsprofielen ambities, doelen en doelgroepen geformuleerd. Vervolgens werden deze geprioriteerd op urgentie, potentie en energie, en op de mogelijkheid tot aansluiting bij landelijke en gemeentelijke ontwikkelingen en ambities, zoals het Sportakkoord en het Preventieakkoord. Participatie van (kwetsbare) inwoners, samenwerking met relevante netwerken en integrale samenwerking stond daarin centraal. Lokale werkgroepen zijn vertegenwoordigd in een bovenregionaal netwerk en komen regelmatig bij elkaar, communiceren goed en vormen een lerend netwerk.
  3. Mix aan erkende interventies/ maatregelpakketten bepalen
    Met behulp van de Preventiematrix zijn lopende interventies geïnventariseerd en gecategoriseerd op basis van de vier pijlers van integraal gezondheidsbeleid uit de Toolkit ‘Wijkgericht werken aan preventie’: fysieke en sociale omgeving, regelgeving en handhaving, voorlichting en educatie, signalering, advies en ondersteuning’.

Lessons Learned

  • Elke gemeente doorloopt de stappen op eigen wijze. En elke gemeente heeft daarin haar eigen sterke en zwakke punten. De ene gemeente is heel goed in bewonersparticipatie, terwijl de andere juist heel goed is in het proces.
  • Voorkom dat je verzandt in een gigantische berg aan informatie. Bedenk aan de voorkant hoe je dit gaat verwerken, en werk toe naar focus. Een uniforme werkwijze daarin is aan te raden. Binnen dit project is daartoe wel een poging gedaan, en daarin is veel geleerd voor een volgende keer.
Hoe zorg je dat je de juiste mensen bereikt en betrekt?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Alle gemeenten bereikten de doelgroep inwoners op een andere (eigen) manier. Vaak werd aangesloten bij bestaande ‘ingangen’ en activiteiten. Zo werd in De Wolden aangesloten bij het lopende traject over positieve gezondheid en zijn inwoners actief benaderd door ergens met een bus te gaan staan en mensen daar te bevragen. In Aa en Hunze hebben inwoners een open huis georganiseerd voor de gemeente. In Assen is geput uit een lange lijst van inwoners die bekend zijn vanuit een ander traject. Ingangen waren ambtenaren van de gemeente zelf, en ook uitvoerende partijen, zoals stichting welzijn en jongerenwerk, of locaties waar je de doelgroep treft, zoals de plaatselijke supermarkt, de bibliotheek en de biljartclub.

Tips van de projectleider

  • Sluit aan bij bestaande activiteiten
  • Weet wat je inwoners wilt vragen, waarom en op welk moment. Wil je bijv. dat ze meedoen aan een interventie, betrek ze dan later in het traject. Maar wil je ze betrekken bij de plannen, neem ze dan vanaf de start mee.
Wat zijn de belangrijkste resultaten (tot nu toe)?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de twaalf Drentse gemeenten zijn gezondheidsprofielen opgesteld. Aan de hand van de stappen van de Toolkit Preventie zijn lopende interventies geïnventariseerd, gecategoriseerd en gewogen. Helder werd op welke thema’s en doelgroepen nog interventies nodig zijn of waar samenwerking of intensivering mogelijk is.

In dialoogtafels met bewoners zijn keuzes gemaakt. Uit de analyse blijkt dat er al heel veel ‘goeds’ gebeurt in alle gemeenten, maar dat er in veel gevallen nog meer behoefte is aan samenhang en continuïteit.

De gemeenten gaan een mix van erkende interventies inzetten, o.a. wordt gekeken naar Sociaal Vitaal, SMALL, gezondheidsambassadeurs, Welzijn op recept, Superchefs, Goedkope Gezonde Voeding, Citytrainers, Voel je goed, en Bewegen werkt.

In alle twaalf gemeenten zijn lokale werkgroepen gevormd en het project blijkt een vliegwiel te zijn om de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag te versterken. Inmiddels zijn er vier gemeenten die nu daadwerkelijk starten met de uitvoering van een interventie. De rest volgt op de voet.

Doorkijkje: beoogd resultaat en/of verder onderzoek?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Doel is integraal beleid maken voor het bevorderen van gezondheid, integraal samenwerken, echt transformeren:

  • Gedachtegoed van positieve gezondheid echt inzetten; kijken naar gezondheid in plaats van ziekte.
  • Samen met elkaar de juiste dingen doen; collega’s vinden binnen het gemeentehuis, maar ook daarbuiten. Met professionals van andere disciplines.
  • Activiteiten, interventies effectief en efficiënt inzetten. En daarin leren van elkaar.
  • Wetenschap toepasbaar maken.

De samenwerkende gemeenten en hun partners willen uiteindelijk inzoomen op (een mix van) de twaalf interventies, waarin ze samen verder leren. Ook willen ze het bovenregionale leernetwerk goed geregeld hebben, borgen en voortzetten.

Welke concrete producten heeft het project (tot nu toe) opgeleverd?
Dit item is dichtgeklapt

Wijzer in de wijk

Inwoners gezond en wel door samen met de inwoners te werken aan een effectieve wijkaanpak. De focus ligt op een brede blik op gezondheid, Positieve Gezondheid met zes dimensies, en samen leren.

De gemeenten Alphen aan den Rijn, Den Haag en Leiden werken al enige tijd aan het wijkgericht terugdringen van gezondheidsachterstanden. Ondanks alle inspanningen verdwijnen de achterstanden niet. Hoe kunnen ze inwoners bereiken en ze de ondersteuning bieden die ze nodig hebben, zonder dat elke gemeente het wiel helemaal opnieuw hoeft uit te vinden?

In project Wijzer in de Wijk stellen de drie gemeenten in co-creatie met inwoners en lokale partners een integrale wijkgerichte gezondheidsaanpak op, met Positieve Gezondheid als uitgangspunt. Op die manier krijgen ze beter zicht op wat inwoners belangrijk vinden en kunnen ze daar beter op aansluiten om gezondheidsachterstanden terug te dringen.

Welke partijen werken samen?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Samenwerkende partijen zijn de gemeenten Leiden, Den Haag, Alphen aan de Rijn, GGD Hollands Midden en GGD Haaglanden, Academische Werkplaats Publieke Gezondheid NZH, Zorgbelang Inclusief, Werkplaats Sociaal Domein Den Haag en Leiden en RIVM. Er wordt vanuit twee niveaus aan learning communities gewerkt: op overkoepelend niveau en op wijkniveau.

Lessons Learned

  • Het eerste jaar was het zoeken naar de juiste balans tussen wensen van gemeenten enerzijds en inbreng van de andere partners anderzijds. Ook hadden de gemeenten ieder hun eigen dynamiek en vragen.
  • Ga zo snel mogelijk met elkaar aan de slag in de wijken. Bij voorkeur via een participatieve, actie-onderzoekende aanpak. Dan komt ieders kennis en expertise beter uit de verf.

Tip

Stel het primaire proces in de wijken centraal en coördineer de faciliterende activiteiten van de andere samenwerkingspartners.

Wat is de aanpak van het project?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De aanpak bestaat uit het in samenwerkingsverband verkennen wat inwoners in de drie wijken belangrijk vinden en hierop aansluiten met een mix van erkende interventies.

Dit gebeurt in twee fasen:
Fase 1: opstellen integrale wijkplannen met en door inwoners (2018 – 2019).
In de drie wijken werd een proces van drie stappen doorlopen om tot een mix van interventies te komen:

  1. integraal beeld van de wijk
  2. keuze van thema’s vanuit een gezamenlijke visie
  3. plan voor een mix van erkende interventies

Fase 2: uitvoeren en volgen van plannen (2019-2022)
Het uitvoeren en volgen van plannen met een mix van erkende interventies die bij de drie wijken passen (2019 – 2022), het versterken van de integrale aanpak en samenwerking in gemeenten zijn van belang in het project.

In beide fasen wordt vanuit twee niveaus gewerkt aan learning communities: op overkoepelend niveau en op wijkniveau.
In de uitwerkingssessies in de wijken spelen de lokale procesbegeleiders samen met de andere partners een cruciale rol om te komen tot gedragen monitorplannen. Wat daarbij helpt, zijn vier vragen die leidend zijn voor alle wijken (zie ook Belangrijkste resultaten)
Op overkoepelend niveau leggen we monitorplannen van de drie wijken naast elkaar en kijken we naar verschillen en overeenkomsten, en naar onze rode draad.

Lessons learned

In fase 1 hadden we nog meer tijd en ruimte kunnen nemen om elkaars taal en cultuur te leren kennen. En respecteren dat de ene wijk de andere niet is.
Tijdens het opstellen van de monitorplannen per wijk in fase 2 merkten we dat het juist aardig is dat wijken onderling verschillen, ook qua dynamiek. In de ene wijk is meer met inwoners gewerkt, in de andere stonden de beroepskrachten meer centraal en in de derde wijk lag de nadruk op beleid en evaluatie. Daar hebben we ook weer van geleerd!

Hoe zorg je dat je de juiste mensen bereikt en betrekt?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Doelgroep zijn inwoners met gezondheidsachterstand in wijk Stevenshof (gemeente Leiden), wijk Alphen Noord (gemeente Alphen aan den Rijn) en wijk Zuidwest (gemeente Den Haag).

In alle wijken zijn gesprekken gevoerd met focusgroepen bestaande uit inwoners. Het contact werd gelegd via de lokale procesbegeleiders. In Stevenshof is een programmagroep samengesteld, waarin ook de inwoners vertegenwoordigd zijn, en zijn er inspiratiebijeenkomsten voor inwoners en beroepskrachten gehouden. In Alphen Noord is met de wijkregisseur een toer door de wijk gemaakt. En in Den Haag Zuidwest is gebruik gemaakt van een stadspanel om beeld te krijgen bij wensen en verwachtingen van inwoners.

Tip

Voer gesprekken met inwoners vanuit een brede blik op gezondheid, Positieve Gezondheid, dat spreekt aan.

Wat zijn de belangrijkste resultaten (tot nu toe)?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De drie wijken zijn in beeld gebracht (leefstijl, sociale omgeving, participatie, fysieke omgeving en gezondheidsbeleving). Op basis daarvan zijn de thema’s per wijk bepaald:

  • Leiden, Stevenshof: gezonde leefomgeving, sociale contacten en vriendschap, gezond eten en bewegen, gezond opgroeien
  • Den Haag Zuidwest: overgewicht jeugd, leefstijl volwassenen, eenzaamheid volwassenen, woningen en buitenruimte
  • Alphen Noord: gezonde leefstijl, gezond meedoen en vaardigheden, fysieke en sociale leefomgeving

Daarbij zijn passende erkende interventies gekozen. Het resultaat is vastgelegd in een factsheet per wijk.

Doorkijkje: beoogd resultaat en/of verder onderzoek?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op dit moment loopt fase 2: uitvoering en volgen van de plannen in elke wijk. De monitorplannen per wijk staan in de steigers en worden eind mei 2020 naast elkaar gelegd. Daarvan verschijnt een beeldverslag. Kijk daarvoor op www.wijzerindewijk.nl

Fase 2 moet antwoorden geven op de volgende vragen:

  • Bereiken we de juiste inwoners?
  • Voelen ze zich (positief) gezond?
  • Is de samenwerking in de wijk verbeterd?
  • Verlopen de interventies goed en was de focus van interventies passend?

Doel voor fase 2 is de drie wijkgezondheidsplannen uitvoeren, volgen en daarvan leren, zodat het project een bijdrage kan gaan leveren aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden met en voor inwoners in kwetsbare situaties. Het projectteam realiseert zich dat daarvoor een lange adem nodig is, zowel van lokale bestuurders, maatschappelijke organisaties als van inwoners.

Welke concrete producten heeft het project (tot nu toe) opgeleverd?
Dit item is dichtgeklapt

Gezond opgroeien in Zaanstreek-Waterland

In de regio Zaanstreek-Waterland strijden vijf gemeenten tegen overgewicht bij kinderen tot 18 jaar. Ze willen dat kinderen gezonder kunnen leven en de kinderen en hun gezin helpen met een gezondere leefstijl.

De regio Zaanstreek-Waterland staat in de top vijf van zwaarste regio’s van Nederland. Het percentage 10-jarige kinderen met overgewicht ligt met 17% hoger dan het landelijke gemiddelde (14%). GGD Zaanstreek-Waterland wil hier samen met de gemeenten Oostzaan, Wormerland, Edam-Volendam, Landsmeer en Zaanstad actie op ondernemen.

In project Gezond opgroeien in Zaanstreek-Waterland wil zorgen dat alle kinderen tot 18 jaar gezonder kunnen leven en meer kunnen bewegen. Daarnaast is het doel om kinderen met overgewicht beter te ondersteunen en gezinnen waar overgewicht een rol speelt te helpen aan een gezondere leefstijl. De integrale JOGG-aanpak in Zaanstad dient hierbij als voorbeeld.

Welke partijen werken samen?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De samenwerkende partijen zijn GGD Zaanstreek-Waterland, de gemeenten Oostzaan en Wormerland, Edam-Volendam, Landsmeer en Zaanstad, Zaans Medisch Centrum, Huisartsencoöperatie Zaanstreek-Waterland, Academische Werkplaats Jeugd en Gezondheid, en Werkplaats Sociaal Domein/Hogeschool van Amsterdam.

Alle partners zijn vertegenwoordigd in de stuurgroep die twee keer per jaar samenkomt. Zij richten zich op financiële en organisatorische borging van de aanpak. De werkgroep (regionale projectleider en lokale projectleiders) heeft regelmatig overleg, zowel fysiek als online. In Corona-tijd alleen online. De whatsappgroep zorgt voor korte lijntjes.  

Naast het meer praktische werkoverleg is er twee keer per jaar de leerkring. Dat is gericht op doorontwikkeling van de aanpak op basis van evaluatie en onderzoek. De samenstelling van de leerkring wisselt, afhankelijk van het thema dat centraal staat. Zo staat voor de volgende leerkring het thema kwaliteit van leven bij kinderen centraal. Hiervoor nodigen we ook experts uit.

Tot slot is er de regionale denktank Gezond opgroeien. In de denktank zitten vier ouders en een jongere, die zelf ervaring hebben (gehad) met overgewicht. Zij denken met ons mee over de beste manier om ouders te betrekken bij de aanpak. Ook communicatiemateriaal wordt aan hen voorgelegd.

Wat is de aanpak van het project?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Er is al een goed voorbeeld van een succesvolle aanpak in de regio. De GGD werkt met Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG-) Zaanstad aan een gezonde leefomgeving voor een gezonde jeugd. Naast preventie richt zij zich op ondersteuning van kinderen met overgewicht en obesitas en hun ouders.

Jongeren op Gezond Gewicht - lokaal

De deelnemende gemeenten en de GGD willen deze integrale aanpak samen met inwoners en professionals aanpassen aan de lokale situatie en professionals trainen voor uitvoering ervan. De plannen bevatten interventies om de leefomgeving gezonder te maken en een ketenaanpak om kinderen met overgewicht en hun ouders passende ondersteuning te bieden. Ook samenwerking tussen professionals uit meerdere domeinen is van belang.

Fase 1: Gezonde Wijkaanpak

Voor het opstellen van een plan op maat per gemeente is de Gezonde Wijkaanpak van het RIVM gevolgd:

  • opstellen gezondheidsprofiel uit kwantitatieve en kwalitatieve gegevens
  • prioriteiten en doelen kiezen met input van inwoners en professionals
  • implementatieplan
  • keuze voor mix van erkende en niet-erkende interventies, monitoring en samen leren

Doelen zijn heel scherp (SMART) gesteld: bijvoorbeeld ‘minstens vijf nieuwe gezonde organisaties in de regio (school, kinderopvang, buitenschoolse opvang)’, minstens tien nieuwe gezonde sportkantines’, ‘minstens vier herinrichtingsinitiatieven uitgevoerd die bewegen stimuleren’. Dat maakt het plan heel concreet en goed te evalueren.

Fase 2: implementatie

Het implementatieplan bestaat uit lokale plannen per gemeente. Deze zijn via een extra validatie-onderzoek voorgelegd aan een nieuwe groep ouders die nog niet eerder had meegedacht. Aan de hand hiervan kunnen we de gekozen interventies zo aanpassen dat deze aansluiten bij de wensen van de doelgroep. Ook in ons vervolgtraject willen we interventies steeds toetsen aan de wensen van de professionals én de doelgroep zelf. Het gaat dus niet alleen om evaluatie na afloop, maar juist ook om het voortdurend bevragen en betrekken van de doelgroep die we willen bereiken.

Hoe zorg je dat je de juiste mensen bereikt en betrekt?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De doelgroep bestond uit gezinnen met lage SES, gezinnen met migratieachtergrond en gezinnen met lage gezondheidsvaardigheden. Er zijn meerdere groepgesprekken gehouden met inwoners, zowel ouders als kinderen. Soms was het lastig om hiervoor de juiste mensen te bereiken en een goede groep samen te stellen. Een open oproep trok juist de ouders aan die al bewust bezig waren met een gezonde leefstijl. Het bleek beter te werken om aan te sluiten bij bestaande bewonersgroepen of ouderkamers.

Tip van de projectleider

Samen met de Hogeschool van Amsterdam is validatie-onderzoek op locatie gedaan bij Centra Jeugd en Gezin en een gymvereniging (peuter/kleutergym). Daar was de groep divers genoeg qua achtergrond, en mooi afgebakend qua leeftijd van de kinderen.

Wat zijn de belangrijkste resultaten (tot nu toe)?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt
  • In elke gemeente ligt er nu een lokaal plan van aanpak voor de komende drie jaar, met daarin ook de benodigde financiële middelen.
  • Er is verbinding gelegd met andere beleidsterreinen (jeugd, onderwijs, sport, ruimtelijke ontwikkeling, armoede, participatie).
  • Nieuwe centrale zorgverleners zijn opgeleid en actief. Zij komen elke zes weken bij elkaar voor intervisie en doorontwikkeling van de werkwijze.
  • In elke gemeente is er tenminste één gezondheidsnetwerk, waarin de verbinding tussen preventie en zorg wordt gelegd.
  • Er is een scholing Gezond gewicht georganiseerd voor alle jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen. Hierin zijn de successen van de ketenaanpak in Zaanstad gedeeld en zijn afspraken gemaakt over vervolgscholing en ieders rol in de aanpak. Ruim 60% van alle jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen uit de regio was hierbij aanwezig. 
Doorkijkje: beoogd resultaat en/of verder onderzoek?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het hoofddoel is overgewicht op wijk- en/of gemeenteniveau ten minste te stabiliseren. Hiervoor zijn drie procesdoelen geformuleerd die SMART zijn gesteld. De doelen op hoofdlijnen:

  • Universele preventie leidt tot een gezondere omgeving die uitnodigt tot een gezondere leefstijl en bouwt voort op de bestaande werkwijze van JGZ.
  • De gekozen interventies leiden tot betere signalering, doorverwijzing en ondersteuning van kinderen met overgewicht en obesitas (kinderen van 2-18 jaar).
  • De ketenaanpak ondersteunt de uitvoering van de gekozen interventies en versterkt de integrale preventieve aanpak. De Centrale Zorgverlener, de spin in het web die de professionals in de keten met elkaar verbindt, speelt hierin een zeer actieve rol.

Samen in beweging met kwetsbare bewoners

Zes gemeenten ontwikkelen een integrale aanpak om kwetsbare bewoners letterlijk en figuurlijk in beweging te krijgen. Zodat zij langer vitaal zijn, thuis (kunnen) blijven wonen en mee kunnen doen in de gemeente.

Lichamelijke beweging en sociaal actief zijn dragen bij aan goede gezondheid in de breedste zin. Zes gemeenten uit de regio IJsselland en de Achterhoek constateerden dat ze met hun aanpak rond beweging hun kwetsbare bewoners, zoals ouderen en mensen met psychosociale problematiek, niet voldoende bereiken. Een brede integrale aanpak is nodig.

In project Samen in beweging met kwetsbare bewoners geven zes gemeenten samen deze aanpak vorm zodat ze ook kwetsbare bewoners kunnen bereiken en stimuleren om in beweging te komen. Gemeenten zetten in op een integraal gemeentelijk beleid en een goede afstemming tussen partijen die begeleiding, zorg- en hulpverlening bieden.

Welke partijen werken samen?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De volgende partijen werken samen: gemeenten Oost Gelre, Winterswijk (regio Achterhoek, Gelderland), Hardenberg, Kampen, en Steenwijkerland en Zwartewaterland (regio IJsselland, Overijssel), GGD Noord- en Oost-Gelderland en GGD IJsselland,Werkplaats Sociaal Domein van Hogeschool Viaa en Academische Werkplaats Publieke Gezondheid AGORA.

Gedurende de looptijd van het project (3 jaar) komt elk half jaar per gemeente een leernetwerk samen. Deze lokale leernetwerken bestaan uit beleidsmedewerkers van alle betrokken beleidsdomeinen, professionals (sport, zorg, welzijn), actieve inwoners en kwetsbare inwoners. De leernetwerken hebben allereerst tot doel om de activiteiten te evalueren en waar nodig bij te sturen, zodat deze aansluiten op de praktijk en kwetsbare inwoners activeren. Het tweede doel is elkaar ontmoeten en interdisciplinaire lokale samenwerking bevorderen. Daarbij wordt soms externe expertise ingeschakeld rond een activiteit of rond samenwerking. De bijeenkomsten leveren ook input voor de evaluatie van het project.

Lessons learned

  • De uitwisseling die plaatsvindt wanneer verschillende betrokkenen/professionals elkaar ontmoeten heeft een belangrijk leereffect, omdat zij activiteiten vanuit andere invalshoeken zien, vanuit andere sectoren.
  • Professionals in zorg, welzijn en sport richten zich vaak op dezelfde inwoners, maar weten dit onvoldoende van elkaar en kennen onvoldoende elkaars activiteiten. Dat is een belangrijke reden waarom ze niet goed naar elkaar doorverwijzen.
  • Veel kwetsbare ouderen zien bewegen niet als een bijdrage aan hun zelfstandigheid, om te blijven wonen en leven zoals zij doen. Terwijl zelfstandigheid vaak wel hun wens is.
Wat is de aanpak van het project?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In fase 1 is het project Samen in Beweging ontwikkeld. Via analyse van bestaande data, waaronder de GGD-monitors en analyse van bestaand gemeentebeleid, is per gemeente beschreven welke ouderen als ‘kwetsbaar’ worden getypeerd. Via interviews in elke gemeente is met medewerkers en inwoners rond zorg, welzijn en sport besproken hoe de kwetsbare bewoners kunnen worden bereikt, wat drempels zijn en welke inzet al bestaat. Deze interviews zijn in elke gemeente met de geïnterviewden nabesproken in een aantal bijeenkomsten met behulp van de methoden Dromenvanger en Interactive beleidsontwikkeling. Deelnemers gaven aan wat zij nodig vinden om kwetsbare inwoners in beweging te brengen. Zo is draagvlak ontstaan en is er per gemeente een netwerk tot stand gekomen. In alle zes gemeenten is op basis daarvan een plan van aanpak Samen in Beweging opgesteld.

Fase 2 richt zich op de implementatie van de gekozen paraplu-aanpak ‘Welzijn op Recept’ in alle gemeenten en op inbedding van de aanpak. Deze implementatiefase is in 2020 gestart. Er is een Evaluatieplan voor proces- en effectonderzoek opgesteld, met de gemeenten is een planning voor het eerste projectjaar opgesteld, de bijeenkomsten van de leernetwerken zijn gepland en de deelnemers uitgenodigd. De uitvoering is echter door corona opgeschort tot na de zomervakantie. Gemeenten, GGD’en, Viaa en AGORA bereiden nu activiteiten en onderzoek voor en ontwikkelen materialen zoals evaluatieformulieren en flyers.

Lessons learned

  • Interviews met inwoners en professionals leveren veel waardevolle informatie op voor gemeenten over bewegen, mogelijkheden en knelpunten. Daarnaast leerden professionals, vrijwilligers en bewoners elkaar via de interviews kennen en wisselden zij hun ervaringen uit.
  • Het in beeld brengen van de gezondheidssituatie aan de hand van de pijlers van positieve gezondheid op wijkniveau heeft laten zien welke opgaven gemeenten hebben als het gaat om gezondheid in de breedste zin van het woord.
Hoe zorg je dat je de juiste mensen bereikt en betrekt?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de verschillende gemeenten zijn verschillende kwetsbare doelgroepen gekozen: senioren, mensen met chronische of psychische aandoeningen. Deze keuze is samen met de gemeenten gemaakt op basis van data uit onderzoek naar kwetsbaarheid en na interviews met professionals, vrijwilligers en bewoners.

De doelgroep wordt bereikt via samenwerking met buurtsportcoaches, beweegmakelaars, welzijnsorganisaties, buurtcoaches, sociaal teams, ouderenconsulenten etc. Samenwerking is het sleutelwoord, en verbindingen leggen tussen de vele initiatieven die er al zijn.

Lessons learned

  • Via belangenverenigingen, zoals ouderenbonden en bewonersgroepen, kun je veel mensen bereiken met informatie over en een link naar de doelgroep
  • Andere mensen kun je bereiken door samen te werken met organisaties die bij mensen binnenkomen, zoals de Zonnebloem, kerken en thuiszorg, en sleutelpersonen uit de wijk.
  • Kwetsbare inwoners komen makkelijker in bewegen als er iemand is die hun meeneemt naar de activiteit, een maatje.
Wat zijn de belangrijkste resultaten (tot nu toe)?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De belangrijkste resultaten zijn draagvlak en een netwerk in gemeenten om met Samen in Beweging aan de slag te gaan, en zes plannen van aanpak inclusief financiering.

Met de betrokkenen per gemeente is gekozen voor de paraplu-interventie ‘Welzijn op Recept’, een erkende interventie uit de databank Gezond en Actief Leven. De gemeenten en betrokkenen zijn elk in het proces tot de conclusie gekomen dat ‘Welzijn op Recept’ een goede inhoudelijke basis en structuur biedt voor hun aanpak. Per gemeente is de invulling van de verdere activiteiten, de interventie-mix, ingevuld op basis van wijkkenmerken, wat inwoners en professionals belangrijk vinden en het gemeentebeleid.

Doorkijkje: wat zijn de beoogde resultaten?
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het project Samen in Beweging wil in elke gemeente of wijk (een variant van) bijdragen aan het gemeentelijk doel dat kwetsbare inwoners langer vitaal zijn, thuis (kunnen) blijven wonen en mee kunnen doen in de gemeente.

Daarnaast wordt er ook gezorgd dat:

  • Meer inwoners het belang van bewegen kennen om vitaal te blijven en te worden en regie over hun leven te houden.
  • Meer inwoners weten waar zij informatie kunnen krijgen over het beweeg- en sportaanbod in de gemeente.
  • Meer kwetsbare inwoners komen in beweging.

Hiervan zijn ook afgeleide doelen geformuleerd voor professionals en stakeholders

Programma Aan de slag met preventie in uw gemeente

Hoe stimuleer je het gebruik van erkende interventies en hoe bevorder je een brede lerende aanpak in gemeentelijke preventieprojecten? 6 lokale consortia zorgen voor kennis en inzicht voor preventief gemeentebeleid.

Naast de (tussentijdse) resultaten op het gebied van preventief gemeentebeleid, leest u in deze publicatie ook over ‘Wonen en leven in een gezonde wijk en omgeving’, sociaal economische gezondheidsverschillen, en leefomgeving en gezondheid.

Preventieonderzoek naar gezonde wijk en omgeving

Preventieonderzoek zorgt voor kennis over de gezonde wijk en omgeving. En dat deze zijn weg vindt in de praktijk, zodat alle burgers er wat aan hebben. Dit doen we samen met onderzoekers, beleidsmakers, onderwijsinstellingen, gemeenten en professionals en met burgers zelf.

Subsidieoproep ‘Gemeenten Samen Gezond’ nu open

Houdt u zich bezig met gezondheidsbevordering in een gemeente? Met de subsidieronde ‘Gemeenten Samen Gezond’ stimuleren we implementatietrajecten die beleid en uitvoering in de gemeenten versterken, gecombineerd met actieonderzoek. Dit gebeurt op basis van de behaalde kennisopbrengsten, waarover u leest in deze digitale publicatie. Deze (kennis)opbrengsten dienen als input en ter inspiratie voor de nu opengestelde subsidieoproep. Bekijk de publicatie om te zien hoe u gebruik kunt maken van de opbrengsten en waar u op kunt aansluiten.

Meer weten?

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website