Een vliegende start maken met de implementatie en borging van een goed werkende aanpak voor mensen met verward gedrag: hoe doe je dat?

Met het Actieprogramma lokale initiatieven voor mensen met Verward Gedrag draagt ZonMw bij aan het realiseren van een goed werkende aanpak voor mensen met verward gedrag en hun omgeving. Binnen de subsidieronde Regionale aanpak verward gedrag zijn onlangs 24 nieuwe projecten gestart. Op 12 februari kwamen de projectleiders van deze projecten bij elkaar om hun project te pitchen en tips & tricks te delen. De bijeenkomst startte met een inspirerende presentatie van een ervaren projectleider en een bevlogen, persoonlijk betoog van een ervaringsdeskundige.

Inhoud

Presentatie project 'Verward, en dan?'

Als ervaren projectleider vertelde Jeroen Koffijberg hoe het project 'Verward en dan...?' in de regio Oost-Brabant is opgezet, wat de succesfactoren en hobbels zijn geweest en welke resultaten zij hebben behaald.

Jeroen Koffijberg
Jeroen Koffijberg

Aanleiding van het project in Oost-Brabant waren de landelijke ontwikkelingen rondom mensen met verward gedrag en de realisatie dat professionals hun werk wel goed deden, maar binnen de grenzen van hun eigen domein bleven handelen. Het doel van het project was het verbeteren van de samenwerking in Oost-Brabant tussen partijen in de zorg- en veiligheidsketen en juiste en volledige communicatievoorziening. Om dit te bereiken werden 3 initiatieven uitgevoerd:

  1. preventie & persoonsgerichte aanpak
  2. triage & acute opvang
  3. vervoer

Wat heeft dit opgeleverd?

Het eerste project leverde een checklist voor een sluitende aanpak op en ook een leidraad voor gemeenten gebaseerd op het AVE model. De checklist geeft per bouwsteen handige tips waar gemeenten en hun partners aan moeten denken bij het realiseren van een goed werkende aanpak in de regio. Binnen het tweede project zijn 4 spoedeisende observatie ruimtes (SPOR) in Eindhoven, Helmond, Oss en Vught opgezet en uniforme werkprocessen opgesteld. Het derde project betrof het realiseren van een uniforme manier van vervoeren van mensen met verward gedrag in de regio. Er werden lokale uitgangspunten geformuleerd op basis van het Voorlopig model vervoer van SiRM en het aantal zorgambulances in regio is uitgebreid van 6 naar 13. Kijk voor meer informatie op de website www.verwardendan.nl.

In december 2018 heeft gemeente Eindhoven subsidie ontvangen voor het vervolgproject Van verwarring naar verbinding in Oost-Brabant.

Tips:

  • Zorg voor een klein(er) en slagvaardig projectteam en een ‘agile’ projectstructuur.
    Dit project startte met een relatief grote projectorganisatie, waardoor mensen een beperkt aantal uren beschikbaar waren. Gevolg: beperkte betrokkenheid van de werkgroepen.

  • Besteed veel aandacht aan het geven van voorlichting om commitment in de regio te realiseren. Bijvoorbeeld door het verspreiden nieuwsbrieven en het organiseren van bijeenkomsten/congressen.
    In dit project zaten wethouders en burgemeesters van 38 (!) gemeenten in de stuurgroep. Er was grote bestuurlijke betrokkenheid, maar de stuurgroep als doorgeefluik naar alle gemeenten werd als lastig ervaren.

Betrekken van ervaringsdeskundigen

Rob, ervaringsdeskundige en ervaringswerker, gaf een inspirerende presentatie over het belang van ervaringsdeskundigen binnen het opzetten en uitvoeren van projecten.

Ervaringswerker Rob
Ervaringswerker Rob

Na een persoonlijke introductie waarin hij open sprak over zijn strijd met chronische depressie en hoe hij heeft geleerd hiermee om te gaan, vertelde hij over zijn algemene ondervindingen als ervaringsdeskundige:

'Voor mij betekent deze rol mijn ervaringen inzetten om lotgenoten te ondersteunen. Er ontstaat een verbinding, omdat je begrijpt hoe iemand zich voelt… als iemand zegt ‘ik voel me depressief’ weet je wat ze bedoelen.'

Hij vervolgde zijn presentatie met uitleg over zijn rol als ervaringswerker bij het project ‘Niemand verzandt in Zandvoort’. Dit is een project waarin verschillende organisaties (wonen, welzijn, zorg) samenwerken om signalen die betrekking hebben op Zandvoorters met verward gedrag zo snel mogelijk te herkennen en zo laagdrempelig mogelijk op te pakken. Rob z’n rol als ervaringsdeskundige is hierbij het geven van voorlichting en het bieden van steun aan desbetreffende Zandvoorters met verward gedrag.

'We zitten 2 keer per week bij de Albert Heijn. Leuk om met mensen in verbinding te komen, maar het heeft ook een signalerende functie. Eventueel verwijzen we door naar een supportgroep of ggz.'

Aan het einde sloot ook collega Angie zich aan bij Rob om vragen te beantwoorden. De boodschap die ze meegaven: het betrekken van ervaringsdeskundigen is een belangrijke meerwaarde voor uw project. Omdat wij ervaring hebben vanuit het perspectief van cliënten en dus op een gelijkwaardige(re) manier, naast cliënten kunnen helpen bij herstel.

Rob en Angie
Rob en Angie

Versterk uw praktijkproject: benut actieonderzoek

Projectleden krijgen de mogelijkheid om deel te nemen aan een training over leer-, verander- en onderzoeksmethodieken van actieonderzoek en hoe deze binnen hun praktijkproject toegepast kunnen worden. Met als doel om de effectiviteit van het praktijkproject door middel van actieonderzoek te verbeteren.

Projectleiders van de 7e subsidieronde voor een regionale aanpak voor mensen met verward gedrag zijn uitgenodigd voor de vooraanmelding voor deze actieonderzoek training. De projectleiders van projecten die in de 8e subsidieronde gehonoreerd worden, krijgen te zijner tijd ook een uitnodiging.

Daarnaast worden 5 partijen uitgenodigd om de actieonderzoek trainingen te faciliteren en om de opgedane kennis uit de praktijkprojecten samen te brengen en te bundelen. Zodat deze kennis en ervaringen bijdragen aan kennis over het in de praktijk brengen van een goed werkende, integrale aanpak voor mensen met verward gedrag.

Uitwisseling tussen projectleiders

Na de presentaties gingen de projectleiders met elkaar in gesprek over de projecten aan de hand van pitches die zij hadden voorbereid.

Zij werden opgedeeld in 4 groepen:

  • Innovatieve projecten
  • Projecten met ervaringsdeskundigen op de voorgrond
  • MHFA, crisis-/hulpkaart en trainingsprojecten
  • Projecten gericht op regionale aanpak verward gedrag
Sandra van der Wal
Deborah Lauriah

Innovatieve projecten

De 5 projecten in de eerste groep hebben een innovatief karakter. De projectleiders zijn afkomstig uit verschillende disciplines en dit komt tot uiting in de innovatieve manier waarop ze omgaan met problemen in het veld.

Na een korte verkenning van elkaars expertise begonnen de projectleiders hun project te pitchen. Deze pitches leidden tot veel gespreksstof, gezien de diversiteit en de noviteit van de projecten. Ideeën en gegevens werden onder de projectleiders uitgewisseld om ook in de toekomst gebruik te kunnen maken van elkaars expertise en de ontwikkelingen van een project nauwlettend te kunnen volgen.

Een belangrijk terugkerend thema in de gesprekken was het belang van de betrokkenheid van cliënten en naasten in de projecten om écht vanuit het cliëntenperspectief een project te starten en hierin de cliënt centraal te stellen.

Project

Samenwerking ggz en W&I de eerste stappen in de praktijk

Doel

Ontwikkelen van een multidisciplinaire intake ggz en W&I.

Samenwerking

  • GGNet
  • SDOA
  • UWV

Verwachte opbrengst

Methodiek, 90 intakes, ervaringen met het organiseren van interventies.

Sylvia van Drenth

Sylvia van Drenth

Project

Een woonvoorziening voor patiënten met lvb, verslaving en psychiatrie

Doel

Gezamenlijk dienstverleningsaanbod. Kennis en kunde gebundeld.

Samenwerking

  • 's Heeren Loo
  • GGNet
  • Tactus

Verwachte opbrengst

Een business case voor realisatie.

Aandachtig luisterende deelnemers
Martin van de Weg

Martin van de Weg

Project

Cliënt Vinder: voorkomen van vermissingen van cliënten met verward gedrag (regio Den Haag)

Doel

Vergroten van de kwaliteit van bestaan van cliënten in de ggz door meer zelfstandige bewegingsvrijheid en zorg en veiligheid op maat te kunnen bieden middels een cliënt smartwatch en passende vervoersoplossingen.

Samenwerking

Parnassia & cliëntenraad, Parnassia Groep & Familieraad, jlm, TU Delft, de Haagse Hogeschool, Nell, Vilans.

Verwachte opbrengst

  • cliënt smartwatch met GPS voor locatiebepaling en gebiedsafbakening
  • passende vervoersoplossingen
  • complete implementatie
  • voorstellen voor bredere uitrol en uitbreiding doelgroepen

Project

Implementatie van spoed-ggz op de huisartsenpostter voorkoming van verward gedrag

Doel

Implementatie en evaluatie van de inzet van POH-ggz tijdens weekendzorg van HAP, bij mensen die met spoed maar niet acuut psychosociale zorg nodig hebben.

Samenwerking

InPractica, Academischewerkplaats Sterker op eigen benen Radboudumc, SSZK, gemeente Haarlem, gemeente Velsen, patiëntenvertegenwoordiger GGZ inGeest.

Verwachte opbrengst

Standaardwerkwijze, best practiceses implementatieplan voor inzet POH-ggz in spoedzorg van de huisartsenpost.

Monique Koks-Leensen

Monique Koks-Leensen

Projecten met ervaringsdeskundigen op de voorgrond

In de tweede groep lag de focus op herstel, het betrekken van ervaringswerkers en ondersteuning en ontwikkeling van ervaringsdeskundigen. Door middel van korte pitches werden de projectleiders onderling op de hoogte gebracht van tips en ideeën vanuit verschillende perspectieven.

Zo staat bij één project verbeterde samenwerking van verschillende instanties waar cliënten mee in aanraking komen centraal, richt een ander zich op het opleiden van ervaringsdeskundigen en is een volgende gericht op een herstelwerkplaats. Rob en Angie (beiden ervaringsdeskundigen) sloten zich aan bij deze groep om vanuit hun perspectief de projecten te bespreken.

Een mooi en passend slotwoord van Rob en Angie eindigde deze groepssessie met de woorden:

'Vergeet niet dat het voor ervaringsdeskundigen óók een positieve ervaring is. Wij krijgen er [naast cliënten van je project] net zo goed iets voor terug.'

Belangrijke aandachtspunten:

  • Eigen regie voor cliënten is belangrijk binnen een project.
  • Het inzetten van ervaringsdeskundigen kan bij cliënten een stuk schaamte wegnemen.
  • Bij het cliëntenperspectief behoren ook de naasten (vrienden of familie) van een cliënt.
  • Naast directe hulp bieden aan een persoon, is het verbeteren van een situatie - los van de persoon - ook belangrijk. Denk hierbij aan iemands buren, ouders, docent, psychiater, wijkagent etc.  
  • Verward gedrag is geen universeel geliefde term; kwetsbare personen of personen met onbegrepen gedrag werden als alternatieven geboden.
  • Probeer in gesprek met cliënten, zowel als ervaringsdeskundige of als projectmedewerker, vooral te luisteren en zie af van ongevraagd adviezen geven.

Project

In eigen kring

Doel

Inrichten van een Herstelwerkplaats waar mensen met een psychische kwetsbaarheid samen met lotgenoten de ruimte hebben om vanuit eigen regie hun leven weer op te pakken.

Samenwerking

LEVgroep, Markieza, ggz, dagbesteding t Bint.

Verwachte opbrengst

  1. Cursussen.
  2. Zelfhulpgroepen.
  3. Informatieve workshops voor professionals over de betekenis van zelfhulpgroepen.
  4. Workshops herstel ondersteunende zorg voor professionals en vrijwilligers.
  5. Sociale inloop en ontmoeting.
Daan van der Vleuten

Daan van der Vleuten

Enis Reyhan

Enis Reyhan

Project

De kunst van professioneel advies vanuit de kracht van ervaringskennis

Doel

Ervaringsdeskundigen doen onderzoek, geven advies en trainen medewerkers op de werkvloer.

Samenwerking

Cliëntenbelang Amsterdam, Adstructie en TEAM ED.

Verwachte opbrengst

Teams die ervaringskennis inzetten voor betere dienstverlening.

Project

Niemand verzandt in Zandvoort

Doel

Versterken van de signaleringskracht in Zandvoort.

Samenwerking

Pluspunt, Herstelacademie, de Verbeelding, RIBW, Woonstichting de Key, Sociaal Wijkteam Zandvoort, ervaringswerkers en een mantelzorger.

Verwachte opbrengst

Voorlichtingsbijeenkomsten, trainingen en cursussen. We koppelen ervaringswerkers aan kwetsbare klanten van het wijkteam. Donderdags bieden zij een luisterend oor aan de koffietafel van de Albert Heijn. We leiden mensen toe naar aanwezig aanbod voor dag-invulling in Zandvoort en ontwikkelen nieuw aanbod naar gelang de signalen.

Esther Madera

Esther Madera

Daniëlle Nijkamp

Daniëlle Nijkamp

Project

Pilot herstelondersteunend ggz-netwerk: samen voor herstel 2.0

Doel

  • de cliënt met EPA staat aan het roer van een eigen resource groep
  • de resource groep bestaat uit een eigen netwerk en zorgverlening

Samenwerking

Gemeente Groningen, Menzis Groningen, Lentis, Verslavingszorg Noord Nederland en WIJ team de Wijert.

Verwachte opbrengst

  • betere samenwerking zorgverleners
  • kwaliteit van leven
  • lagere zorgkosten
  • toepasbaar maken voor bredere doelgroep

Crisiskaart, Mental Health First Aid (MHFA) en andere trainingen voor burgers of professionals

De derde groep bestond uit projecten die zich focussen op het implementeren van de Crisis- en/of Hulpkaart en het geven van de cursus Mental Health First Aid. Wat de projectleiders van deze projecten vooral mooi vinden aan hun project is de positieve feedback van cliënten.

Wat de projecten daarnaast gemeen hadden is dat ze bezig zijn met het zorgen voor gelijkwaardige waardering tussen vrijwilligers en medewerkers binnen een project. Dit blijft een uitdaging.

Structurele financiering

Wat daarnaast naar voren kwam als een uitdaging voor deze typen projecten, is het zorgen voor structurele financiering. Uit het gesprek met de projectleiders kwam naar voren dat wanneer de stap naar (financiële) borging gemaakt moet worden, de verantwoordelijkheid vaak weer terug komt bij de projectleider. Terwijl juist in de samenwerking de kracht ligt voor borging. Wat hierbij kan helpen, is dat er voor de start van het project duidelijke commitment is door verschillende partijen om zorg te dragen voor borging van de projectactiviteiten, wanneer deze goed blijken te werken. Daarnaast werd genoemd dat wanneer er eigenaarschap gevoeld wordt voor een project, er een grotere kans is dat het voortgezet kan worden na de subsidieperiode.

Tips

  • maak bestuurlijk keuzes omtrent de werkwijze
  • maak duidelijke afspraken over de werkzaamheden
  • zorg voor doorgroeimogelijkheden (indien mogelijk)

Doel

Crisiskaart/hulpkaart actief maken voor specifieke EPA doelgroep.

Samenwerking

Gemeente Ermelo, GGz Centraal, Icare, Sociaal Wijkteam Ermelo, Medicamus (huisartsen en POH), Veiligheidshuis en politie.

Gewenst resultaat

In 2020 80% van alle bekende personendie tot de EPA-doelgroep behoren zijn voorzien van een kaart.

Project

Goede buren, de bondgenoot voor mensen met verward gedrag in Utrecht

Doel

Bewoners trainen hulpverleners zodat samenwerking ontstaat tussen formele en informele netwerken waardoor het leefgenot voor iedereen groeit en we elkaar beter weten te vinden wanneer dat nodig en gewenst is.

Samenwerking

  • bewonersorganisaties
  • Lister
  • Altrecht
  • Power by Peers

Doel

Invoeren crisis- en hulpkaart.

Samenwerking

  • Poule 6 crisis/hulpkaartconsulenten
  • 12 gemeenten + AVG-partners
  • Clienten optimaal leven teams optie

Verwachte opbrengst

  • 120 mensen hebben kaart
  • netwerk weet ervan
  • effectmeting
Marieke Schoonderwoerd

Marieke Schoonderwoerd

Doel

  1. implementeren crisiskaart door ervaringsdeskundigen
  2. logeerhuis voor mensen met een tijdelijke maatschappelijke terugval o.b.v. ervaringseskundige inzet zonder indiicatie

Samenwerking

  1. de hele regio, van woningcorporatie tot politie
  2. Leystromen, gemeente Tilburg, Breda en Baarle-Nassau, Zorgbelang Brabant/Zeeland

Verwachte opbrengst

  1. toename eigen regie, minder crisis situaties en meer kans op eigen herstel
  2. logeerhuis en activiteiten en minder maatschappelijke uitval
Jeroen Kwak

Jeroen Kwak

Project

Oog voor de Achterhoek

Doel

  • Vergroten van kennis en handelingsbekwaamheid rondom psychische aandoeningen.
  • Tegengaan van stigma en bevorderen van de samenwerking.

Samenwerking

  • UWV
  • uitvoeringsorganisaties WSW en participatiewet Laborijn & SDOA

Verwachte opbrengst

6 Mental Health First Aid trainingen

Evelyn Wannet

Evelyn Wannet

Projecten gericht op regionale aanpak verward gedrag

In deze groep pitchten 6 projectleiders hun project. Alle projecten zijn gericht op het realiseren van een goed werkende aanpak voor mensen met verward gedrag en worden verspreid door Nederland uitgevoerd: Twente, Veluwe, Rotterdam Rijnmond, Noord-Limburg, Gelderland-Midden en Leusden. Hoewel de projecten hetzelfde doel hebben - een lokaal goed werkende aanpak realiseren - werd duidelijk dat de lokale context, evenals de aanpakken om dit te bereiken erg verschillen.

Samenwerking

  • 6 Veluwse gemeenten: Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek, Putten
  • welzijnsorganisaties
  • GGZ Centraal
  • Medicamus
  • Zorgbelang & ervaringsdeskundigen

Locatie

Noord-West-Veluwe
(regio Noordoost-Gelderland)

Doel

Zorg en ondersteuning voor mensen met EPA op de Veluwe verbeteren:

  • crisissen voorkomen
  • eigen regie inwoner versterken
  • samenwerking integrale teams verbeteren

 
 
 

Regiobreed

Implementatie OZO-Psynet en crisiskaart.


Per gemeente

  • vroegsignalering en vinger aan de pols (gemeente Ermelo)
  • inclusief in de wijk (gemeente Harderwijk)
  • een goede buurt (gemeente Putten)
  • integrale samenwerking in de wijk (NEO-gemeentes: Nunspeet, Elburg, Oldebroek)

Doel

Een in de praktijk bewezen, duurzaam inzetbare, innovatieve, overdraagbare, herstel ondersteunende aanpak welke is gebaseerd op een ntensieve samenwerking tussen cliënt, omgeving, regionale organisaties en ervaringsdeskundigen welke leidt tot een significante kostenreductie en een verhoogd welbevinden bij de doelgroep en naastbetrokkenen.

Samenwerking

  • Stichting Surplus
  • Gemeente Enschede
  • Stadsbank Oost-Nederland
  • R.K. Woningstichting 'Ons Huis'
  • Mediant Stichting voor Geestelijke Gezondheidszorg
  • Burea Herstel Mediant

Verwachte opbrengst

  1. Een 'geformaliseerd' samenwerkingsverband dat er voor zorgt dat de toeleiding en begeleiding van personen met verward gedrag in de regio Twente op basis van het model de 'Schijf van Herstel' blijvend is geborgd.
  2. Een uitgevoerd pilot project  waarbij in een periode van 2 jaar 40 personen behorend tot de doelgroep zijn ingestroomd en een bij de aanpak behorend traject hebben doorlopen.
  3. Een gekwalificeerd bestand van 6 begeleiders en 2 ervaringsdeskundigen en 5 familieleden welke duurzaam in staat zijn om de gekozen aanpak in de praktijk uit te voeren, als resultaat van in eigen huis uitgevoerde opleidings-coaching trajecten.
  4. Een methodiek beschrijving (inclusief kosten baten analyse) welke anderen in staat stelt deze evidence based aanpak over te nemen.
  5. Nederland breed zijn 200 besluitvormers/politici/ervaringsdeskundigen dusdanig geïnformeerd over de ins en outs van de ontwikkelde aanpak dat zij in staat zijn om de invoering van de methodiek/aanpak in hun eigen regio op te pakken/te faciliteren.

Doel

Een sluitende ketenaanpak voor mensen met verward gedrag, zodanig dat zij op het juiste moment passende zorg en ondersteuning ontvangen en dat zorg gecontinueerd blijft.

Samenwerking

Politie Eenheid Limburg, Ambulance Regio Noord-Limburg, PSW (LVB), Coöperatie VGZ, Leger des Heils, Openbaar Ministerie, ggz-instellingen, GGD Limburg-Noord, Stichting Synthese, Vorkmeer, MEE, MET ggz, Koraal Noord- en Midden-Limburg, Mutsaersstichting, Humanitas Noord-Limburg en de Zorggroep.

Verwachte opbrengst

Herstelhuis (september 2019), niet-acuut meldpunt (2e kwartaal 2019) en  time-out voorziening (2e kwartaal 2019). En het versterken van een inclusieve samenleving en het versterken van verbindingen tussen de bouwstenen.

Esther Verhaeg

Esther Verhaeg

Elly Hesselmans

Elly Hesselmans

Doel

Regionale samenhang en doorontwikkeling.

Samenwerking

De samenwerkingspartners zijn gemeenten, zorgpartijen, veiligheidspartners, ervaringsdeskundige, cliëntorganisaties en zorgverzekeraar. Daarnaast is er samenwerking op het niveau van projecten door ketenpartnersoverleg, stuurgroep en platform.

Verwachte opbrengst

  • bestuurlijke borging
  • borgen ervaringsdeskundigheid op regionaal niveau
  • ontwikkelagenda: regionaal verbinden van projecten, landelijke ontwikkelingen
  • partijen bij elkaar brengen en elkaar inspireren
  • regionale conferentie

Doel

Stabilisering/afname E33-meldingen.

Samenwerking

  • wijkteam
  • politie
  • ggz-instellingen
  • woningcorporaties
  • betrokkenen

Verwachte opbrengst

Betere ketensamenwerking door inzet ggz-medewerker.

Lea van Dijk

Lea van Dijk

Hans Mink

Hans Mink

Doel

Het ontwikkelen van een gemeenschappelijke werkwijze in de sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag en mensen die opvang en bescherming nodig hebben.

Samenwerking

Diverse zorgorganisaties, jeugd-en jongerenwerk, sociaal domein, politie, 1e-lijns zorgprofessionals, woningcorporatie, participatieraad, Lariks, maatschappelijke begeleiding, e.a.

Verwachte opbrengst

Gestructureerd overleg, gezamenlijk gedragen afwegingskader, versterken cliëntbetrokkenheid, borging samenwerking partners en een 'gereedschapskist' met handelingsrepertoire.

Afsluiting

Het was een nuttige en leerzame dag, waar professionals uit verschillende hoeken van het land samenkwamen om ervaringen te delen. De presentatie van ervaringsdeskundigen Rob en Angie stipte nogmaals de meerwaarde van een goede betrokkenheid van ervaringsdeskundigen (cliënten en naasten) binnen een project aan. De rode draad van de middag was dan ook: besteed voldoende aandacht aan het betrekken van de juiste partijen en de samenwerking tussen deze partijen. De pitches brachten veel gespreksstof en motiveerden de deelnemers om aan de slag te gaan in hun regio en om meer met elkaar uit te wisselen.

Redactie: ZonMw, Fotografie: Sannaz Photography

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website