De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van GGD regio Utrecht zoekt naar mogelijkheden om ouders met basisschoolkinderen te bereiken wanneer er geen gezondheidsonderzoek plaatsvindt. De periode tussen de standaardcontactmomenten in groep 2 en groep 7 is immers lang. Te lang, als je bedenkt hoe betekenisvol contact tussen ouders en de JGZ kan zijn. ‘Op tijd aandacht schenken aan uitdagingen voor kinderen kan een enorm verschil voor hen maken’, weet jeugdverpleegkundige Mareike Meijerhof.

‘Laatst sprak ik een jongen die was geschorst vanwege gedragsproblemen’, vertelt Mareike Meijerhof. Als jeugdverpleegkundige van GGD regio Utrecht werkt ze mee aan het ZonMw-project Praktische, positieve anticiperende voorlichting aan ouders van kinderen in de basisschoolleeftijd. ‘Het liefst had ik zo’n jongen en zijn ouders al veel eerder gesproken, nog voordat zijn gedragsproblemen zo groot waren. Straks moet hij naar de middelbare school, en daar zal hij misschien nog meer moeite hebben om te gedijen. Hadden we zijn ouders al tips gegeven over het herkennen van gedragsproblematiek toen de jongen nog kleiner was, dan hadden ze daar samen met hem aan kunnen werken en had hij nu misschien beter in zijn vel gezeten.’ 

In de periode tussen de standaardgezondheidsonderzoeken kunnen kinderen en hun ouders te maken krijgen met allerlei kleine en grote ontwikkelingsuitdagingen, weet Meijerhof. ‘Denk naast gedragsproblemen aan veel iPad- en telefoongebruik, erge verlegenheid, onzekerheid of moeite bij ouders om hun kind los te laten. Ouders voelen vaak niet de noodzaak om hiervoor hulp te vragen. Zonde, want zulke ogenschijnlijk kleine problemen kunnen best belemmerend zijn of worden voor kinderen. Hoe eerder ouders een ontwikkeluitdaging herkennen, hoe makkelijker zij er op kunnen inspelen.’

portret marlies rijnders
‘Hoe eerder ouders een ontwikkeluitdaging herkennen, hoe makkelijker zij er op kunnen inspelen.’

Digitaal magazine 

Om ouders positieve, preventieve voorlichting en tips te geven, ontwikkelde GGD regio Utrecht een digitaal magazine voor verschillende leeftijden over allerlei onderwerpen. De artikelen verwijzen naar GroeiGids.nl voor nog meer betrouwbare opvoedinformatie. Meijerhof: ‘We mailden het magazine eerst naar scholen, maar we merkten dat de afstand tussen ons en de scholen op die manier te groot bleef. Scholen brachten het magazine maar zelden onder de aandacht bij ouders.’ 

Tegenwoordig voeren jeugdverpleegkundigen in regio Utrecht aan het begin van het nieuwe schooljaar een gesprek met de directie, intern begeleiders of leerkrachten van de basisschool. Over de komende onderzoeken, maar ook om een toelichting te geven bij de magazines. ‘Het is echt bevorderlijk voor de samenwerking als scholen je gezicht kennen en goed weten wat je voor de kinderen en ouders kunt betekenen’, merkt Meijerhof. ‘Directie, Intern Begeleiders en leerkrachten weten je beter te vinden, ze verwijzen ouders makkelijker door én begrijpen beter waarom het belangrijk is om het magazine bij ouders onder de aandacht te brengen. Scholen die me goed kennen, doen dat dan ook trouw. Dat is heel fijn: voor ouders, zeker voor de lager taalvaardige ouders, is school een betrouwbaar instituut.’

Landelijk product

Eind 2018 rondt GGD regio Utrecht dit project af. Het uiteindelijke doel is om te komen tot een landelijk, uniform en betrouwbaar product waar alle scholen, ouders en JGZ-organisaties van kunnen profiteren. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Pharos, het ErasmusMC, het Trimbos-instituut, Groeigids en Stichting Opvoeden.nl werken hieraan mee. ‘Vaak delen we tips en informatie die ouders wel kennen. Maar ik merk dat het nog altijd effectief is om elkaar te herinneren aan handigheidjes en aandachtspunten.’
 

Gezond op school

Een gezond schoolklimaat is belangrijk voor kinderen en jongeren om goed te kunnen functioneren op school. Scholen spelen hier een belangrijke rol bij, maar de JGZ kan scholen hierbij helpen. Bijvoorbeeld door ondersteuning te bieden bij ziekteverzuim. En door te adviseren bij een collectieve aanpak om gezond schoolbeleid en een prettig schoolklimaat te stimuleren. Ook biedt de JGZ ondersteuning bij pestproblematiek op school. Scholen zijn voor de JGZ belangrijk als signaleerder van kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Een goede samenwerking tussen de JGZ en het onderwijs is belangrijk om elkaars expertise optimaal te kunnen benutten. En daarmee de kinderen de mogelijkheid te bieden zich zo goed mogelijk te ontwikkelen.

Rol van ZonMw

ZonMw investeert in onderzoek en ontwikkeling binnen de JGZ. Onder andere door het financieren van onderzoek over de wijze waarop de JGZ het beste kan bijdragen aan de gezondheid van kinderen en jongeren op scholen. Bijvoorbeeld door onderzoek naar de inzet van de JGZ bij ziekteverzuim. Om zo leerlingen en scholen te ondersteunen en schooluitval te voorkomen. Een ander voorbeeld is onderzoek naar de gezonde schoolaanpak. De bevindingen implementeren we, bijvoorbeeld door goede voorbeelden te verspreiden en nieuwe inzichten in te brengen bij de ontwikkeling van richtlijnen voor de JGZ zoals de JGZ-Richtlijn Pesten. Ook ondersteunt ZonMw de implementatie van richtlijnen. Ga naar het projectoverzicht Gezond op school.

Samenwerking

ZonMw werkt voor de jeugdgezondheidszorg samen met talrijke organisaties, zoals het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, het Nederlands Jeugdinstituut, beroepsverenigingen, brancheorganisaties, praktijkinstellingen, hogescholen, universiteiten en kennisinstituten zoals TNO en Trimbos instituut.

ZonMw-programma’s speciaal voor de JGZ

Er zijn 2 programma’s die zich specifiek op de JGZ richten. Het programma Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg 2013-2018 (www.zonmw.nl/richtlijnenjgz) moet leiden tot verdere professionalisering en uniformering in de jeugdgezondheidszorg. Dit gebeurt door de ontwikkeling en herziening van richtlijnen, samenwerkingsrichtlijnen en producten die de invoering van richtlijnen ondersteunen. 

Het programma Versterking Uitvoeringspraktijk Jeugdgezondheidszorg 2015 – 2018 (www.zonmw.nl/versterkingjgz) richt zich op het verder onderbouwen en waar nodig doorontwikkelen van veelbelovende werkwijzen daar waar deze werkwijzen nog onvoldoende onderzocht zijn. Daarnaast richt het programma zich op innovatieve werkwijzen voor de JGZ die de positionering van de JGZ in het sociale domein betreffen. 

Tekst Leene Communicatie. Portret Martin de Bouter. Sfeerbeeld Studio Oostrum

Gerelateerde links

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website