Steeds meer ouderen kunnen met behulp van slimme technologie langer zelfstandig thuis wonen. Maar om technologieën te ontwikkelen die aansluiten bij wat ouderen nodig hebben, hebben we ook slimme zorgprofessionals, slimme mantelzorgers en slimme ouderen nodig, die meedenken bij de ontwikkeling van ICT-oplossingen.

Inhoud

De input van ouderen, mantelzorgers en zorgverleners kan mooie resultaten opleveren, zo bleek maar weer tijdens het congres Slimmer Thuis. Daar presenteerden verschillende projecten van het programma Active & Assisted Living (AAL) wat die samenwerking hen had opgeleverd.

Meer weten over het congres Slimmer Thuis van 23 mei 2019? Bekijk dan het video- en fotoverslag.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Foto: Hans Tak.

Acceptatie van technologie in de zorg

Minister Hugo de Jonge trapte het congres af in de Van Nelle Fabriek in zijn thuisstad Rotterdam. ‘Het gemopper op de ouderenzorg is een nationale volkssport geworden’, grapte De Jong. ‘Maar intussen doen we het wel heel goed. We zijn een solidair land, de rest van de wereld kijkt hoe wij het doen.’

'In China gaat de acceptatie van technologie in de zorg veel sneller.’ - minister Hugo de Jonge

Onlangs ging De Jonge naar China om daar te vertellen over de ouderenzorg in Nederland.  ‘Daar hebben ze 200 miljoen ouderen en geen Wet langdurige zorg (Wlz) of verpleeghuiszorg.’ Toch heeft dat gebrek aan verpleeghuiszorg ook positieve gevolgen. ‘Het gevolg daarvan is namelijk dat de acceptatie van technologie in de zorg in China veel sneller gaat.’ Dat moet hier ook gaan gebeuren, aldus De Jonge. Want dat houdt het goede Nederlandse zorgsysteem betaalbaar. 

Technologie tegen eenzaamheid

Ook Neelie Kroes vindt het hoog tijd dat technologie een grotere rol gaat spelen in de het leven van ouderen. ‘Niets is zo treurig als ouderen die denken dat ze er niet meer toe doen’, vertelt Kroes. Met het verdwijnen van postkantoren en buurtwinkels ligt eenzaamheid op de loer. De inzet van sociale media en digitale technologie kan grote meerwaarde hebben, zonder het menselijk aspect te vergeten. Kroes is zelf het levend bewijs van haar pleidooi: iedere zondag skypet ze met haar twee kleindochters in Amerika en ondervindt ze aan den lijve hoe technologie kan helpen om zin te geven aan het leven en in contact te staan met de maatschappij.

Neelie Kroes, oud-Eurocommissaris Digitale Agenda en lid Aanjaagteam Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Foto: Hans Tak

Warme technologie

Rens Brankaert, assistant-professor bij de TU Eindhoven, besluit de plenaire zitting met een pleidooi voor ‘warme’ technologie. Hulpmiddelen voor dementerenden zijn vaak puur functioneel, en vaak oplossingen buiten de oudere om, stelt hij. Hulpmiddelen om dementerenden terug te vinden zijn bijvoorbeeld vooral handig voor anderen, maar ze helpen mensen met dementie die verdwaald zijn niet om zélf de weg terug te vinden.

'Hulpmiddelen om dementerenden terug te vinden zijn vooral handig voor anderen, maar ze helpen mensen met dementie die verdwaald zijn niet om zélf de weg terug te vinden.'

Brankaert pleit daarom voor ‘belevingszorg’, waarin de beleving van de oudere centraal staat en technologie het warme contact versterkt. ‘Zo heeft het expertise center for Dementia & Technology van de TU Eindhoven bijvoorbeeld een kompas ontwikkeld met een wijzer die altijd naar huis wijst. Zo maken we mensen met dementie onderdeel van de oplossing.’

Op de informatiemarkt presenteerden 25 standhouders slimme oplossingen. Foto: Hans Tak

Slimme ouderen dragen bij aan slimme oplossingen

Ouderen onderdeel maken van de oplossing gebeurt al heel lang bij de projecten van het Europese programma Active & Assisted Living (AAL), dat als doel heeft slimme ICT-oplossingen voor ouderen te ontwikkelen en op de markt te brengen. ‘De inbreng van ouderen tijdens het ontwikkelen van ICT-toepassingen is essentieel’, vertelt AAL-programmamanager Geja Langerveld. Zij is vanaf de start werkzaam bij AAL en geeft op het congres Slimmer Thuis, samen met Marije Blok van het Nationaal Ouderenfonds,  de workshop ’Slimme ouderen dragen bij aan slimme oplossingen’.

‘Kwaliteit van leven gaat namelijk niet alleen om zorg, maar ook om vitaliteit, sociale verbondenheid, veiligheid, mobiliteit, tijdbesteding en wonen.’ - Geja Langerveld, programmamanager AAL

‘We betrekken ouderen vaak bij het creëren en testen van producten. Hun mening en ervaring draagt eraan bij dat producten die ontwikkeld worden gebruiksvriendelijk zijn en aansluiten op wat ouderen belangrijk vinden.’ De inbreng van ouderen laat ook zien dat ontwikkelde ICT-oplossingen niet alleen over zorg moeten gaan, vertelt Geja. ‘Kwaliteit van leven gaat namelijk niet alleen om zorg, maar ook om vitaliteit, sociale verbondenheid, veiligheid, mobiliteit, tijdbesteding en wonen.’ 

EnterTrain: thuis bewegen

Het samen met ouderen ontwikkelen van slimme oplossingen maakt de gang naar de markt ook makkelijker. Een aantal AAL-producten heeft inmiddels succesvol de markt betreden, of wordt nu uitgebreid getest.

Eén van die projecten is EnterTrain, dat ouderen met behulp van computerspellen stimuleert om te bewegen. Een soort van Wii, maar dan toegespitst op ouderen. Door ouderen meer te laten bewegen neemt de  kans op vallen af  en neemt de mobiliteit toe, zo is het idee.

Het systeem is samen met ouderen uit Nederland en Oostenrijk ontwikkeld en getest. Eén van die ouderen is Ria van Oostrom. Tijdens de workshop doet ze een aantal praktische oefeningen uit het digitale spelprogramma voor. Ze is enthousiast over EnterTrain, en ze was niet de enige. ‘De kleinkinderen vonden het schitterend.’

Doordat ouderen als Ria EnterTrain getest hebben, is Carlijn Hendriks van Silver Fit (het bedrijf achter EnterTrain) erachter gekomen dat het systeem niet voor iedere oudere geschikt is. ‘EnterTrain is minder geschikt voor ouderen die thuis wonen en nog fit zijn. Die bewegen uit zichzelf nog best veel. Maar voor ouderen die minder mobiel zijn en aan huis gebonden zijn, is EnterTrain wél geschikt. Ook verpleeghuizen en recreatiecentra kunnen er goed gebruik van maken.’

SamenBeter: online en fysiek platform

Een ander AAL-project waar uitgebreid over mee werd gedacht én werd getest door ouderen is SOCIALCARE, een online platform voor burgerinitiatieven die de zorg voor ouderen in de wijk willen organiseren. Ed Verzijl woont in Putte en was één van de ‘testouderen’ in SOCIALCARE.

'Het digitale platform SamenBeter wordt gecombineerd met een fysieke ontmoetingsruimte en die combinatie werkt goed.' - Ed Verzijl, oudere

Uit de pilot met de ouderen bleek dat het project  SOCIALCARE te breed was opgezet, waardoor niet alle onderdelen goed werkten. Daarom is besloten om alleen het sociale platform van SOCIALCARE door te ontwikkelen onder de naam SamenBeter. ’Het sociale digitale platform draait vanaf januari in Putte’, vertelt Verzijl, die zo enthousiast was over het project dat hij het initiatief heeft genomen om SamenBeter verder te brengen. ‘Het digitale platform wordt gecombineerd met een fysieke ontmoetingsruimte en die combinatie werkt goed.’

Bidden met een tablet

Ook de spraakgestuurde avatar Anne is ontwikkeld en verbeterd binnen het programma AAL. Anne spreekt vanaf de tablet en geeft informatie over bijvoorbeeld  de agenda voor die dag. Maar met Anne kan je ook het nieuws laten voorlezen, navragen welke medicatie je moet innemen, of naar een telefoonnummer laten bellen.

Roelof Timmer heeft als mantelzorger goede ervaringen met Anne. Hij zorgde voor zijn neef, die met MS in het verpleeghuis was opgenomen en niets meer kon. ’Voordat we met Anne werkten, hadden mijn neef en ik telefonisch contact via de verpleging. Met Anne konden we direct met elkaar bellen: mijn neef hoefde alleen ‘Bel Roelof’ te zeggen tegen Anne.’ Bovendien kon Roelof ook op afstand afspraken wijzigen, die Anne binnen 15 minuten kon melden aan zijn neef. ‘Als ik in de file stond, dan kon ik via Anne doorgeven dat ik nog even op me liet wachten.’

'Het moet ook leuk zijn om met Anne om te gaan.' - Annemarie Johannes, Virtask

CEO Annemarie Johannes van Virtask, het bedrijf achter Anne, vertelt dat Anne zich de afgelopen jaren flink heeft ontwikkeld binnen Europa. Zo spreekt Anne tegenwoordig haar talen en zijn er mogelijkheden om de spreeksnelheid in te stellen, spelletjes te spelen en nieuws op maat te krijgen. Bijzonder aan de internationale samenwerking vindt Johannes de verschillende dingen die Anne in verschillende landen kan. Zo kan Anne in Italië bijvoorbeeld bidden met de gebruiker, een wens van de ouderen daar.

Voor Johannes moet het gebruik van Anne ook ‘leuk’ zijn. ‘Anne ondersteunt wel bij de zorg, maar moet geen zorgelijke toepassing zijn. Het moet ook leuk zijn om ermee om te gaan.’ 

Oproep: deel uw oplossingen op OuderenzorgTECH

Het congres Slimmer Thuis was een mooie gelegenheid om voorbeelden van slimme oplossingen voor ouderen met elkaar te delen. Maar daar houdt het natuurlijk niet op, vindt Geja Langerveld van AAL. ‘We moeten kennis over nieuwe én bestaande slimme oplossingen, over succesvolle implementaties en over succesvolle samenwerkingen met elkaar blijven delen. Zo zorgen we ervoor dat die slimme oplossingen ook écht terecht komen bij de ouderen die daar iets aan hebben.’

Langerveld roept mensen dan ook op om hun slimme oplossingen te delen tijdens het congres OuderenzorgTECH op 7 november 2019. Mensen die interesse hebben om tijdens één van de sessies hun expertise te tonen, een discussietafel willen hosten of een stand willen op de Innovation Zone, kunnen contact opnemen met de organisatie. Bekijk voor meer informatie de website van het OuderenzorgTECH congres.

Foto's congres Slimmer Thuis Hans Tak
Auteur José van Berkum

Relevante links

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website