In het huidige wetenschappelijke systeem stromen Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond nauwelijks in. Gekwalificeerde vrouwen stromen vaak juist uit. Welk effect hebben de ongeschreven regels in het wetenschapssysteem op diversiteit en inclusie? Hoe zorgen we in het nieuwe systeem voor gelijke kansen voor iedereen?

Diversiteit

Het uniforme beeld van de wetenschapper dient te verdwijnen. Diversiteit moet de regel worden: meer mensen met een niet-westerse migratie-achtergrond, meer vrouwen en minder leeftijdsgrenzen. Tijdens de discussies kwam een voorstel om meer bewustwording te creëren over het simpele feit dat alle mensen verschillend zijn.

De deelnemers waren het eens dat topbestuurders en de cultuur een grote rol spelen bij het inclusiever maken van de organisatie. De besturen en commissies die besluiten nemen over het aannemen van medewerkers en beurzen verstrekken zouden daarom allereerst zelf meer divers moeten worden. Dat zou het proces van grotere inclusiviteit aanzienlijk versnellen. NWO zou een omgeving moeten creëren waarin die veranderingen veilig kunnen worden besproken.

Carolin Ossenkop

Ongeschreven regels

De workshopdeelnemers bespraken ook kwesties die samenhangen met de huidige status quo. Neem de ongeschreven regels, bijvoorbeeld over wat er in een organisatie of afdeling impliciet wordt gewaardeerd. Het is een zaak die niet alleen aan de orde moet worden gesteld door mensen die momenteel worden benadeeld door bepaalde ongeschreven regels, maar juist moet worden opgepakt door de mensen die invloed hebben op de werkcultuur in de organisatie.

Ongeschreven regels die voordelig zijn voor een beperkte groep mensen, moeten verdwijnen en bestaande regels zouden meer expliciet moeten worden. Niet alles hoeft op de schop. De procedures voor beoordeling, waardering en erkenning moeten blijven, maar ze moeten inclusiever en explicieter worden.

NWO zou de communicatie over procedures moeten verbeteren: voeg expliciete regels toe over wat wel en niet is toegestaan, maak beter duidelijk welk type beurzen er zijn en wat de criteria zijn bij het beoordelen van de aanvragen. De groep die dit voorstelde, vond ook dat de beoordelingsprocedures geheel geanonimiseerd en op het doel gericht moeten zijn: het bekostigen van opmerkelijke en spannende onderzoeksideeën ongeacht de identiteit van de aanvrager.

Unconscious bias

Een groep stond stil bij ‘unconscious bias’: onbewuste overtuigingen die iedereen heeft over verschillende type mensen. Om minder in hokjes te denken of minder in je eigen bubbel te zitten, zouden wetenschappers vaker buiten hun comfortzone moeten stappen, door bijvoorbeeld een tijdje buiten de eigen discipline of domein te kijken.

Silencing

Veel aandacht werd besteed aan ‘silencing’-factoren die maken dat mensen zich niet (durven) laten horen omdat hun ideeën anders zijn dan de status quo of omdat ze zich niet veilig genoeg voelen om zich uit te spreken. Diversiteit aan ideeën zou juist verwelkomd moeten worden, verscheidenheid aan meningen moet worden gewaardeerd, en mensen moeten onafhankelijk van hun positie serieus genomen worden.

Vaak wordt niet erkend dat silencing plaatsvindt. De perceptie is dat hoe hoger je staat, hoe meer je mag zeggen – en omgekeerd. Mensen praten elkaar na. In die sfeer moeten mensen soms veel overwinnen om zich te durven uitspreken. De individualistische cultuur helpt niet, net zo min als de eer en loyaliteit naar één persoon.

Als een UHD zich bijvoorbeeld gepusht voelt om door te groeien naar hoogleraar, maar dat niet wil omdat het takenpakket minder aantrekkelijk is, voelt die persoon niet de vrijheid om dit te zeggen omdat dan het label ‘niet ambitieus’ wordt opgeplakt. Er is ongewenste externe druk. In een groep werd besproken hoe UHD'ers deze discussie openlijk kunnen voeren.

Anderen wezen erop dat het niet de verantwoordelijkheid van de ‘slachtoffers’ is om ‘silencing’ te doorbreken. Om verandering te bewerkstelligen zijn er onder andere procedurele aanpassingen nodig.

Taal

Ook werd gesproken over het belang van taal en hoe taal tot inclusie kan leiden. Eén van de deelnemers had zelf ervaren dat het belangrijk is om je de Nederlandse taal eigen te maken. Deze persoon zou graag zien dat studenten en academici op de universiteit  taalcursussen kunnen volgen die verder gaan dan de eerste twee niveaus. Hier zou een rol voor NWO kunnen liggen. Een groep wees op een ander aspect van communicatie en kansen voor iedereen. Academici zijn vanwege hun passie voor hun onderwerp vaak gericht op de inhoud. Maar het betekent niet altijd dat ze de vaardigheden hebben om hun ideeën aan anderen uit te leggen. Een van de suggesties was dat leiderschapstraining beschikbaar zou moet worden gesteld voor academici in alle fases van hun loopbaan.

Droom

Een droom voor de toekomst is tevens dat er een diversiteit aan wetenschappelijke carrières mogelijk is, zodat men op latere leeftijd ook kan toetreden en een beurs kan aanvragen. Sterker, aan de tafel waar men het thema ‘financiering, fondsen en publiceren’ besprak, werd voorgesteld om elke verwijzing naar leeftijd te schrappen om wetenschappers uit allerlei carrière-paden de kans te geven met elkaar te laten concurreren.

Diverse voorstellen

Diverse voorstellen die naar voren zijn gebracht:

  • Verander beoordelingsprocedures: laat het consortium ‘blind’ het voorstel insturen (geen informatie over namen/gender/universiteit). Stel een diverse beoordelingscommissie samen en laat deze het ‘blinde’ voorstel beoordelen.
  • Een meer diverse compositie van beoordelingscommissies op alle niveaus.
  • Schrap bepaalde restricties voor beurzen, zoals de Veni. Iedere geschikte kandidaat moet in aanmerking kunnen komen.
  • Voeg één of twee criteria naar keuze toe bij een beursaanvraag; criteria die de aanvrager zelf kan bepalen.
  • Laat medewerkers zelf aangeven waarop zij beoordeeld willen worden.
  • Anoniem (zonder persoonlijke gegevens) kunnen solliciteren naar een positie.
  • Boek sprekers waar het publiek zich mee kan identificeren in plaats van tegenop kijkt.
  • Zorg dat diversiteit volkomen gebruikelijk en normaal is.
  • Meer ruimte voor jonge mensen met nieuwe ideeën.
  • ZonMw en NWO moeten samen optrekken om meer inclusiviteit te bewerkstelligen wat betreft gender, etnische en culturele afkomst, economische klasse, handicap en leeftijd.

De organistoren van deze sessie zullen in een aparte evaluatie conclusies trekken en op basis daarvan concrete aanbevelingen opstellen.

Moderator: dr. Carolin Ossenkop, Connectify diversity coaching & consulting

In samenwerking met:

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren.

Evolutie of revolutie? Praat mee over de wetenschapper 2030 is door ZonMw in samenwerking met NWO georganiseerd. Het programmateam bestond uit: Cassandra Appelman, Martijntje Bakker, Anita Bos, Roula Dambrink, Maaike Damen, Olivier Morot, Jacqueline Mout, Sanne Raes, Annelein Stax, Rita Struhkamp en Jos Zandvliet

Tekst: Tjitske Lingsma
Fotografie: Sannaz Moghaddam Sannaz Fotografie
Eindredactie: Marja Westra en Cassandra Appelman (ZonMw)

Uitgave ZonMw, juni 2019

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website