Op donderdag 6 april 2017 organiseerde ZonMw het vijfde jaarlijkse Congres Goed Gebruik Geneesmiddelen: 'Kennis van nu = inspiratie voor morgen'

Inhoud

Veel inspiratie, voor nu én voor morgen

Met het congres ‘Kennis van nu = inspiratie voor morgen’ vierde het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) op 6 april 2017 zijn eerste lustrum. Tijdens het drukbezochte congres zorgden presentaties van recent onderzoek voor een inspirerende doorkijk naar de ontwikkelingen van morgen. In deze digitale publicatie een impressie van de dag. 

Het vijfde GGG-congres, gehouden in de Beurs van Berlage in Amsterdam, stond in het teken van het delen van de kennis van nu en inspiratie voor morgen. De door het GGG-programma gefinancierde projecten werpen steeds meer hun vruchten af. De bijna 500 deelnemers deden tijdens subsessies kennis op over de uitkomsten van een aantal van deze projecten. In plenaire presentaties en paneldiscussies kwam aan de orde hoe alle betrokken partijen gezamenlijk kunnen investeren in de ontwikkeling van de behandeling van morgen. Hoe krijgen we wat nodig is? Op welke wijze kan therapieontwikkeling optimaal worden gestimuleerd?

Jeroen Geurts opent GGG-congres: 'Laten we werken aan dynamische verbindingen in het zorglandschap'

Net als in de hersenen gaat het in de wetenschap en de zorgpraktijk vooral om de juiste verbindingen. ZonMw wil een connector hub zijn, om via een ‘dynamische samenhang’ te zorgen voor innovatie in geneesmiddelengebruik. Dat zei prof.dr. Jeroen Geurts, hersenonderzoeker en ZonMw-voorzitter, bij de opening van het vijfde GGG-congres.

Paneldiscussie: naar een paradigmawisseling in geneesmiddelenonderzoek

Paneldiscussie leden op het podium

Geneesmiddelenonderzoek levert al heel veel op. Maar het kan sneller, en vooral ook beter toegespitst op de behoeften van de patiënt. Daarover zijn vijf panelleden het eens. In een discussie over de toekomst van therapieontwikkeling, bespreken zij onder leiding van Inge Diepman een noodzakelijke omslag om innovaties sneller te laten landen in de praktijk.

Publiek bij paneldiscussie

Sessie Ronde 1

Tijdens in totaal veertien subsessies kwamen uiteenlopende onderwerpen aan bod die direct of breder gerelateerd zijn aan (de doelstellingen van) het GGG-programma. Hieronder een impressie van deze sessies. Plus een overzicht met de presentaties en eventuele links naar de GGG-projecten.

1. Drug Rediscovery: van idee tot registratie

Bestaande geneesmiddelen voor nieuwe indicaties. Het klinkt zo mooi. En simpel! Maar is dat het ook? De eerste subsidieronde specifiek gericht op ‘Drug Rediscovery’ is binnen het GGG-programma eind 2016 van start gegaan. In voorgaande subsidierondes zijn echter al een aantal Drug Rediscovery projecten gefinancierd door ZonMw. Onder leiding van sessievoorzitter Martin Favié (voorzitter Bogin) komen vier sprekers aan het woord om te vertellen over hun ervaringen met betrekking tot het doen van onderzoek naar nieuwe indicaties voor bestaande geneesmiddelen; allen in verschillende stadia in het proces van idee tot registratie. 

2. Implementatie van Farmacogenetica. Who cares?

Farmacogenetica zorgt voor farmacotherapie die beter is afgestemd op de individuele patiënt. Apothekers en artsen kunnen bij de keuze en bijvoorbeeld de dosering van een geneesmiddel rekening houden met de genetische kenmerken van een patiënt. Wat is de stand van zaken in Nederland?

3. Zeldzame ziekten: geen zeldzaam probleem

Onderzoek naar zeldzame ziekten is en blijft een uitdaging vanwege de kleine patiëntenpopulatie en grote kennislacunes. Sessievoorzitter Bert Leufkens neemt de deelnemers in vogelvlucht mee door wat er de afgelopen 10 à 20 jaar is gebeurd op het gebied van geneesmiddelenonderzoek voor zeldzame ziekten. Sinds 2000 is er pas Europese aandacht voor geneesmiddelen voor zeldzame ziekten. In 2004 is het Priority Medicines Europe and the World rapport opgesteld. Van alle geregistreerde weesgeneesmiddelen is 71% gebaseerd op RCTs. Dit laat zien dat, ondanks de kleine populaties, gerandomiseerd onderzoek toch vaak mogelijk is. 

4. Geneesmiddeleninformatie: patiënt centraal

Als we nader ingaan op geneesmiddeleninformatie dan bespreken we bij voorkeur het totale proces van de farmacotherapie. Van samen beslissen tijdens het voorschrijven, tijdens de verstrekking(en) door de apotheek tot en met thuis gebruik en eventuele wisselingen bij langdurig gebruik: de patientjourney. Informatie die eenduidig is en relevant is voor de situatie waar de patiënt in zit, liefst aangeboden via een persoonlijke gezondheidsomgeving. Onder leiding van Annemiek van Rensen (werkzaam bij PGO support en actief als lid van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) met het specifieke aandachtsgebied patiënten- en consumentenperspectief) worden in deze sessie enkele aspecten belicht die door de lijn heen een rol spelen.

5. Afgeronde GGG-projecten: resultaten en opbrengsten in vogelvlucht

Het GGG-programma beoogt bij te dragen aan een effectiever, veiliger en doelmatiger gebruik van geneesmiddelen. In vogelvlucht zijn tijdens deze sessie, onder leiding van sessievoorzitter Marcel Daniëls, de resultaten van een aantal succesvolle afgeronde GGG projecten gepresenteerd en aangegeven of en zo ja welke, vervolgstappen zijn genomen.

GGG-congres inspireert deelnemers

Ineke Hazelzet

PatiëntExpertiseTeam IKONE

‘Ik hoop hier veel mensen te spreken over patiëntenparticipatie. Goede zorg is maatwerk. Laat de patiënt dus aan het woord: dit kan ik, dit wil ik en dit heb ik nodig. Voor dat verhaal wil ik de andere deelnemers enthousiasmeren. De patiënt centraal is eigenlijk te smal. We moeten de méns centraal gaan stellen, want een aandoening heeft invloed op het hele leven.’ 

Bas van der Mierden

Geneesmiddelen management 

‘Bij dure geneesmiddelen is het belangrijk ze heel gericht in te zitten. Vanuit de richtlijnen is de bandbreedte vaak nog erg ruim. Dat leidt tot verspilling. Neem immunotherapie: soms is een paar keer toedienen al voldoende om de motor op te starten. Onderzoek naar optimaal gebruik is hard nodig. Dan kunnen we de specialist helpen de juiste keuze te maken.’

Bas van der Mierden spreekt over congres

Ton de Lange

Ton de Lange Management

‘Ik ben veel bezig met patiënteninformatie. Dat gaat nu nog tamelijk ouderwets, met per middel een bijsluiter. Maar wat als je meerdere medicijnen gebruikt? Hoe ‘stapelen’ mogelijke bijwerkingen zich dan? Daar wil je als patiënt – of als voorschrijver – toch ook informatie over? Er gebeurt veel aan het begrijpelijker maken van informatie, maar dit is nog onontgonnen terrein.’

Patricia Lovies

Hanzehogeschool Groningen

‘Bij ons in Oost-Groningen komt laaggeletterdheid best veel voor. In de opleiding wordt het wel benoemd, maar niet echt verdiept. Hier heb ik over dit thema al veel interessants gehoord. Ik weet nu dat je steeds alert moet zijn of iemand de informatie wel goed begrijpt, zonder dat direct aan eventuele laaggeletterdheid op te hangen. Mensen schamen zich daar toch vaak voor.’

Patricia Loves spreekt over het congres.
Gieneke Lugtenborg spreekt over het congres.

Gieneke Lugtenborg

Hanzehogeschool Groningen

‘Voor mijn studie hbo-verpleegkunde schrijf ik een scriptie over transmurale overdracht en medicatieveiligheid. Bij verpleegkundigen is veel behoefte aan informatie daarover. Doe ik het wel goed? Hoe kan het beter? Je hebt toch een rol in de keten en moet elkaar kunnen helpen bij de overdracht. Zodat je samen de patiënt goed voorlicht over medicijngebruik.’

 

Peter Bakker

Apotheker

‘Dit congres raakt de kern van wat wij als apothekers moeten willen: goed gebruik van geneesmiddelen. Ik vind dat boeiend en inspirerend. Apothekers doen meer dan alleen het leveren van geneesmiddelen. Ze zijn mede verantwoordelijk voor wat een middel met de mens doet. Dus ook verderop in het traject. De patiënt moet er beter van worden, maar de maatschappij net zo goed.’

Peter Bakker spreekt over het congres.
Marcel Bouvy spreekt over het congres.

Marcel Bouvy

Universiteit Utrecht

‘Als hoogleraar Farmaceutische patiëntenzorg leid ik apothekers op. Hoe ga jij straks patiënten goed begeleiden? Ik kom hier eigenlijk te weinig praktiserende apothekers tegen. Dat is jammer, want hier is veel te halen. Ik snap het ook wel: hun apotheek is ook vandaag gewoon open. Misschien moeten we voor praktijkmensen naar spin-offs van dit soort congressen.’

Netwerklunch

Plenaire presentaties: concrete ontwikkelingen rondom therapieontwikkeling

Zaal met mensen bij de plenaire middag sessie

Om de resultaten van geneesmiddelenonderzoek sneller bij de patiënt te krijgen, worden steeds meer concrete initiatieven opgezet. In drie korte pitches presenteerden drie daarvan zich op het GGG-congres: Health-RI 2025, het Paul Janssen Futurelab en het Topinstituut Kanker.

Sessie Ronde 2

6. GGG gaat internationaal

Karla van Rooijen, MT-lid directie Geneesmiddelen en Medische Technologie bij VWS en sessievoorzitter tijdens deze sessie, geeft de aftrap door haar waardering uit te spreken voor ZonMw en het GGG-programma, omdat zij in staat zijn om partijen bij elkaar te brengen en het vermogen hebben om onderzoeksresultaten verder te brengen naar de praktijk. Verder streeft ZonMw naar internationale samenwerking als een van haar beleidsspeerpunten. Hierover is Van Rooijen in het bijzonder enthousiast omdat het voor een olievlekeffect zorgt; internationale samenwerking zorgt voor een optimaler verloop van studies en een bredere impact van de resultaten ervan. Binnen het GGG-programma is het streven naar internationale samenwerking op verschillende plekken al zichtbaar.

7. Optimalisatie van de kwaliteit van geneesmiddelenonderzoek

Het optimaliseren van de kwaliteit van klinisch geneesmiddelenonderzoek is een proces waar continu aandacht voor moet zijn. Tijdens deze sessie is praktisch toepasbare kennis aangereikt vanuit de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), de Dutch Clinical Research Foundation (DCRF) en de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO).

8. Onderzoek met wilsonbekwamen: nieuwe handvatten

Voor een beter geneesmiddelengebruik is soms ook onderzoek nodig met wilsonbekwamen, onder meer met kinderen. Volgens de wet mag de belasting van een onderzoek niet meer dan minimaal zijn. Maar hoe ervaren kinderen die belasting nu eigenlijk zelf? En hun ouders? Is dat anders dan artsen het inschatten?

9. Gepast Gebruik Geneesmiddelen: voorbij GGG

Onder leiding van Gerard Schouw, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Innovatie Geneesmiddelen en GGG-raadslid, is tijdens deze sessie inzicht gegeven hoe vanuit het vergoeding-, registratie- en patiëntenperspectief gepast gebruik van geneesmiddelen gestimuleerd wordt. 

GGG-congres inspireert deelnemers

Steven van Welie spreekt over het congres.

Steven van Welie

BENU Apotheek Groningen

‘Ik zit in mijn specialisatiefase als apotheker. Ik doe veel vakcursussen, maar dit congres is veel breder. Je ontmoet andere werkvelden, hoort andere dingen. Ik schrok van het aantal laaggeletterden in Nederland. Dat zijn er tweeënhalf miljoen! Ik had me dat nog niet zo gerealiseerd, maar in mijn apotheek komen ze natuurlijk ook. Deze mensen wil ik voortaan beter gaan begeleiden.’

Anne Larue

Careyn

‘Als verpleegkundige en casemanager dementie kom ik veel medicatieproblemen tegen. Daarover wil ik kunnen meepraten in multidisciplinair verband, dus ik kom hier graag. Geneesmiddelenonderzoek zou meer met ouderen moeten doen. Die worden nu veel te snel geëxcludeerd, of niet eens gevraagd om mee te doen. De kennis over ouderen en medicijnen is zo nog altijd onvolledig.’

Anne Larue spreekt over het congres.
Annet van der Vossen en Manual Baarslag praten over het congres.

Annet van der Vossen en Manual Baarslag

Erasmus MC-Sophia

Baarslag: ‘Ik doe geneesmiddelenonderzoek bij kinderen. Je ziet dat ouders steeds meer deel gaan uitmaken van het wetenschappelijk proces, door concrete onderzoeksvoorstellen te doen. Een belangrijke ontwikkeling.’ Van der Vossen: ‘Interessant was de sessie over wilsonbekwamen. Kinderen blijken onderzoek vaak heel anders te ervaren dan volwassenen denken.’ Baarslag: ‘We moeten dus veel meer in gesprek, met ouders én kinderen.’

Jolien Reinders

Gelre Ziekenhuizen

‘Ik ben bezig met mijn master in de ziekenhuisapotheek. De sessie over therapietrouw vond ik heel interessant. Hoe kun je mensen activeren om toch beter hun medicijnen in te nemen? Mijn jongere zus heeft jeugdreuma. Ik zie dus elke dag hoe lastig het is om een puber te motiveren. Aan onderzoek naar deze aspecten heb ik in mijn praktijk straks heel veel.’

Jolien Reinders praat over het congres.

Yvonne van der Steege

Gelre Ziekenhuis

‘Als farmaceutisch consulent ben ik hier al voor de derde keer. Het is mooi om zo de ontwikkelingen in onderzoek te volgen. Ik kwam voor medicatieveiligheid, maar ook de farmacogenetica is erg interessant. Als beleidsmedewerker ‘vertaal’ ik wat ik hoor voor onze apotheek. We zijn een topklinisch ziekenhuis. Hier kunnen we goed aanhaken bij recente ontwikkelingen.’

Annemiek Otten

Gelre ziekenhuis

‘Ik coördineer wetenschappelijk onderzoek in de ziekenhuisapotheek, vanaf de ontwerptafel tot en met de publicatie. We doen een ZonMw-onderzoek naar een antibioticum voor CF-patiënten. Hier kom ik om te zien hoe dat aansluit bij wat er elders gebeurt. Zodat we ons onderzoek nog beter kunnen laten aansluiten bij belangrijke nieuwe ontwikkelingen.’

Annemiek Otten spreekt over het congres.

Sessie Ronde 3

10. Hart- en vaatziekten: praktijkinzicht

In 2017 hebben de Hartstichting en ZonMw hun krachten gebundeld en zijn gestart met een geheel nieuwe subsidieronde naar een betere behandeling voor hartfalen en boezemfibrilleren. Reden genoeg om in samenwerking met de Hartstichting de subsessie Hart- en vaatziekten: praktijkinzichten te organiseren. Onder leiding van sessievoorzitter Wiek van Gilst komen onderzoekers en onderzoeksinstituten aan het woord over hun visie op onderzoek, samenwerking en resultaten. 

11. Therapietrouw: samenwerking en implementatie

Door optimalisering van therapietrouw kan een enorme verbetering in goed gebruik van geneesmiddelen worden bereikt. Maar hoe krijgen we dat voor elkaar? In deze sessie worden onder leiding van Gerben Klein Nulent (voorzitter KNMP) enkele voorbeelden gepresenteerd van projecten waarin door samenwerking met verschillende partijen – patiënten, zorgverleners, maar ook bedrijven zoals Philips – stappen worden gezet in het implementeren van strategieën die bijdragen aan therapietrouw.

12. Geneesmiddelen bij ouderen

Ouderen hebben specifieke gezondheidsproblemen en reageren anders op geneesmiddelen. Zij zijn doorgaans ondervertegenwoordigd in klinische studies. Onderzoek specifiek gericht op ouderen is daarom essentieel. In deze sessie zijn aansprekende resultaten van onderzoek bij colonkanker, alzheimer en het voorschrijfbeleid van psychofarmaca bij dementie nader belicht.

13. Medicatieveiligheid in de praktijk

De aanbevelingen uit het rapport ‘Vervolgonderzoek Medicatieveiligheid’ als vervolg op het HARM- rapport zijn uitgangspunt van deze sessie. Verschillende projecten die werken aan de verbetering van de medicatieveiligheid door transmurale samenwerking bij ziekenhuisontslag en implementatie van medicatie in eigen beheer komen aan bod. Tevens is toegelicht hoe Veilige Principes in de medicatieketen verder kunnen worden gebracht bij verpleging, verzorging, en thuiszorg en hoe een onderwijsprogramma voor arts-assistenten bijdraagt aan medicatieveiligheid.

14. Geneesmiddelen bij kinderen

Tijdens de sessie Geneesmiddelen bij kinderen werd duidelijk dat onderzoek naar een betere toepassing van geneesmiddelen zeer wenselijk is, maar ook de nodige uitdagingen biedt.

Beeldimpressie GGG-congres 2017

Grote Zaal deelnemers lopen naar binnen
Twee vrouwen op podium
Eerste rij deelnemers in Grote Zaal
Spreker presenteert voor deelnemers
Spreker presenteert
Deelnemers zitten in zaal.
Spreker presenteert voor deelnemers.
Deelnemer publiek glimlacht.
Vrouw presenteert powerpoint.
Deelnemers luisteren aandachtig naar sprekers
Deelnemer stelt vraag aan spreker.
Deelnemer stelt vraag aan andere deelnemer.
Deelnemers luisteren aandachtig naar spreker.
Deelnemers spreken met elkaar tijdens borrel.
Man en vrouw tijdens borrel

Benieuwd naar alle foto's? Kijk dan hier.

Relevante programma's

Relevante thema's

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website