19 april 2018: zesde congres Goed Gebruik Geneesmiddelen. Thema: 'Door de keten heen'.

Inhoud

Met 500 deelnemers was het 6e jaarlijkse GGG-congres royaal uitverkocht. Wat bracht de deelnemers naar de Beurs van Berlage? Wat vonden ze vooral interessant? En hadden ze nog goede suggesties voor wetenschap en praktijk?

Beeld congres grote zaal

Geneesmiddelen beter gebruiken door de keten heen

Met het congres ‘Door de keten heen’ hield het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) op 19 april 2018 zijn zesde jaarlijkse congres. Presentaties van recent onderzoek, paneldiscussies en brainstormsessies inspireerden de deelnemers te reflecteren op de ontwikkelingen van morgen. In deze digitale publicatie een impressie van de dag.

Het zesde GGG-congres, gehouden in de Beurs van Berlage te Amsterdam, stond in het teken van kansen op samenwerking. Hoe komen we tot een geïntegreerde aanpak die ervoor zorgt dat geneesmiddelen goed worden gebruikt? Het gevarieerde programma belichtte zoals altijd de resultaten van GGG-projecten en andere innovatieve onderzoeksprojecten. Daarnaast kwamen ter inspiratie én navolging mooie voorbeelden aan bod van nieuwe initiatieven en ontwikkelingen uit de dagelijkse praktijk. Twee GGG-projecten ontvingen een ZonMw Parel voor hun baanbrekende onderzoekswerk op het terrein van zeldzame ziekten.

 

Bert Leufkens: 'Een medicijn wordt pas een geneesmiddel bij goed gebruik'

Ruim tien jaar was Bert Leufkens voorzitter van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Nadat de termijn van Dick Dees afliep, heeft hij nu het voorzitterschap van de GGG-raad op zich genomen. Leufkens: ‘Een medicijn kan nog zo veilig zijn, als het niet goed gebruikt wordt heb je alsnog een probleem. Daarom is en blijft het GGG-programma essentieel voor goede farmacotherapeutische zorg.’

Bert Leufkens in gesprek met Inge Diepman
Bert Leufkens wordt geïntroduceerd als nieuwe voorzitter van de GGG-raad.

Noël Wathion: ‘Alleen robuuste evidence kan geneesmiddelengebruik verbeteren’

Ooit was Noël Wathion apotheker in het Belgische Genk. Inmiddels is hij al vele jaren adjunct-directeur van het Europees Medicijn Agentschap (EMA). Na 23 jaar Londen is hij met de EMA meeverhuisd naar Nederland, toen het bureau vanwege de Brexit het Verenigd Koninkrijk verliet. Wat is de rol van de EMA in goed gebruik van geneesmiddelen?

Noël Wathion op het podium

Pareluitreiking aan Nicole van de Kar en Carla Hollak

Wat is de meerwaarde van een gerichte behandeling met dure (wees)geneesmiddelen? De onderzoeksgroepen van Carla Hollak (AMC) en Nicole van de Kar (Radboudumc) zochten het uit bij respectievelijk de ziekte van Fabry en aHUS. Voor deze zeldzame aandoeningen blijkt een geïndividualiseerde behandeling mogelijk. Voor hun baanbrekende onderzoek hiernaar ontvingen beide onderzoeksgroepen een ZonMw Parel uit handen van Marcel van Raaij.

Uitreiking parels

Sessie Ronde 1

Tijdens tien subsessies kwamen uiteenlopende onderwerpen aan bod die direct of breder gerelateerd zijn aan (de doelstellingen van) het GGG-programma. Hieronder een impressie van deze sessies. Plus een overzicht met de presentaties en eventuele links naar de GGG-projecten.

1. Doen of laten, wie onderzoekt weet het

GGG streeft naar optimalisatie van de inzet van farmacotherapie. Dat kan ook betekenen dat het niet toedienen van medicatie de beste keuze is. In verschillende onderzoeken is het nut en het effect van het wel of niet toedienen van medicijnen onderzocht. Verschillende projecten op divers medisch gebied en de mooie en soms verrassende bevindingen en uitkomsten worden  besproken. Daarnaast wordt ingegaan op de uitdagingen die komen kijken bij het de-implementeren van een interventie.

2. Registreren van zorggegevens, een last of een lust?

De oncologische zorg loopt voorop in het ontwikkelen en benutten van registraties om de kwaliteit van zorg te optimaliseren. Niet iedereen is echter overtuigd van de meerwaarde van registreren, juist omdat het veel tijd en geld kost. In deze sessie presenteren IKNL, DICA en NIVEL zorgregistraties welke bijdrage registraties kunnen hebben voor gepast gebruik van geneesmiddelen door de keten heen. De betekenis van transparantie voor zowel de patiënt
als de zorgverlener komt daarbij aan bod. Ook wordt een verbinding gemaakt met het gebruik van registraties voor grote studies zoals de SONIA trial gericht op gepast gebruik van CDK4/6 remmers bij borstkanker.

3. Farmacotherapie onderwijs, leuker kunnen we het zeker maken

Het opleiden van medisch specialisten en onderzoekers vindt op diverse plekken en verschillende momenten plaats. Het belang ervan ziet iedereen in. Maar wat wordt er bereikt? Welke nieuwe vormen van onderwijs/bijscholing zijn er? Komt er een landelijke eindtoets farmacotherapie in de geneeskunde opleiding?

4. Do's en don'ts in therapeutic drug monitoring

Therapeutic drug monitoring (TDM) is een methode om een medicamenteuze therapie op de individuele patiënt af te stemmen. Er zijn verschillende redenen te noemen waarom het toepassen van TDM voordelen biedt voor patiënt en behandelaar. Zo kan het een beter of sneller therapeutisch effect opleveren en kunnen bijwerkingen geminimaliseerd worden.

5. Focus op nierveilig medicijngebruik

Als je nieren niet goed werken, hopen bepaalde medicijnen op in het lichaam. Soms is dan aanpassing van de medicatie nodig. Maar dat gebeurt te weinig. Het gevolg: onnodig hoge risico’s op bijwerkingen, (verergering van) nierschade en ziekenhuisopnames. GGG en de Nierstichting geven gezamenlijk invulling aan deze sessie; projecten met de focus op nierveilig medicijngebruik
worden gepresenteerd en bediscussieerd, en benaderd vanuit zowel het perspectief van de zorgverlener als van de patiënt.

GGG-congres inspireert deelnemers

Deelnemer Pierre Bet VUmc

Pierre Bet

VUmc

‘Als ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog ben ik vooral bezig met personalised medicine. Ik zoek hier aansluiting bij wat ZonMw op dat terrein doet. Vooraf heb ik afspraken gemaakt om te netwerken. Dat heeft al twee mooie contacten opgeleverd en zo is er nog een derde gesprek. Ik heb een mooi project rond farmacogenetica in gedachten, waar ik binnenkort mee aan de slag wil. Wat betreft het thema van deze dag: mijn vrouw werkt in de eerste lijn en ik in de tweede. En ik ben zelf ook nog eens patiënt. Dus we coveren samen de hele keten.’

Faizel Ghazi

Kindermedicijn BV

‘We maken moeilijke medische informatie begrijpelijk en brengen die letterlijk in beeld, met animaties en pictogrammen. Dat noemen we de Beeldsluiter. Alles wat wij doen heeft te maken met goed gebruik van geneesmiddelen, bijvoorbeeld het verbeteren van therapietrouw. In de praktijk is er nog te weinig samenwerking. We zouden elkaar meer kunnen gunnen, meer onderlinge betrokkenheid tonen. Zodat we echt gaan samenwerken aan betere informatievoorziening voor de patiënt. Ik ontmoet hier veel mensen die dat ook willen. Dat levert mooie contacten op waar ik morgen weer mee verder kan.’

Deelnemer wordt geinterviewd
Léan Rolfes spreekt over het congres.

Léan Rolfes

Lareb

‘Ik ben net klaar met mijn promotie. Die ging over patiëntenparticipatie bij de bewaking van de veiligheid van geneesmiddelen. Meldingen van patiënten helpen om tijdig nieuwe bijwerkingen te signaleren. Ik ben vooral benieuwd waar andere mensen mee bezig zijn. En wat er speelt bij ZonMw. In de bewaking van veiligheid wordt al veel gedaan met participatie, maar in wetenschappelijk onderzoek kan dat nog beter. Ik hoop dat meer wetenschappers het belang gaan inzien van het betrekken van patiënten bij onderzoek. Uiteindelijk doe je het immers allemaal voor die patiënt.’

Jacob Hofdijk

Q-Consult Zorg

‘Ik ben ontschotter, dus ik werk aan integrale zorg. Het gaat om de patient journey, ofwel het volgen van de patiënt in de hele keten. Registers zijn meestal gericht op een stukje van de behandeling, terwijl het gaat om het grotere plaatje. Bij kinderen betekent dat bijvoorbeeld het kind én het gezin. Zorgstandaarden zijn gebaseerd op relatief fitte patiënten. Het is dus niet gek dat zo’n standaard gemiddeld maar bij 8% van de complete populatie past. Dat kan anders, door continu te registreren wat er met een individuele patiënt gebeurt. Niet in de spreekkamer, maar in zijn dagelijks leven.’


 

Jacob Hofdijk over het congres.
Spreker Martin van der Graaff over het congres

Martin van der Graaff

Zorginstituut Nederland

‘In de sessie over drug rediscovery zeiden mensen dat het er al vijf congressen over ging, zonder dat er echte stappen zijn gezet. Ik zie wel wat in een zekere bandbreedte waarbinnen je gewoon afspraken kunt maken. Dus niet voor ieder probleem heel precieze regels proberen te maken. Dat kost veel te veel tijd. In een andere sessie over oncologie bleek dat we amper kunnen anticiperen op de toekomst, omdat de ontwikkelingen zo snel gaan. Als beleidsmaker loop je daar bijna per definitie achteraan. Ik heb hier weer een paar mensen ontmoet die graag meedenken over creatieve oplossingen hiervoor.’

 

Netwerklunch

Plenair middag: Personalised Medicine: is de toekomst aan de data?

Podiumimpressie

Iedere patiënt is anders. Mensen kunnen daardoor anders reageren op dezelfde behandeling. De werking van een geneesmiddel bij een individuele patiënt is steeds beter te voorspellen, nog voordat een geneesmiddel wordt toegediend. Door gebruik van data komt therapie op maat in zicht, maar er zijn nog haken en ogen. Een update van drie deskundigen én een debat over de toekomst van personalised medicine.

Sessie Ronde 2

6. Optimale behandeling van diabetes

Geneesmiddelen spelen een centrale rol in de behandeling van patiënten met diabetes. Hierbij gaat het vaak om samenwerking en communicatie tussen apothekers, huisartsen en praktijkverpleegkundigen. Extra aandacht voor verbetering van zelfzorg van aan de Ramadan deelnemende diabetespatiënten is van belang. Ook kan worden gekeken naar indicatoren voor de behandelkwaliteit bij mensen met diabetes.

7. Zorgevaluaties, wat levert het op?

Van ongeveer de helft van alle medische behandelingen staat niet of onvoldoende vast of ze ook echt zinnig zijn voor patiënten. Door onderzoek wordt achterhaald welke behandelingen en welke vormen van diagnostiek wel, niet of beter werken. Resultaten van onderzoek komen aan bod, waarbij bestaande behandelingen (geneesmiddelen en chirurgie) met elkaar zijn vergeleken op (kosten)effectiviteit.

8. Personalised Medicine: verantwoord gebruik van ons DNA

Diagnose is traditioneel gebaseerd op fenotypering, maar zal in toenemende mate gebaseerd zijn op DNA, RNA of eiwit moleculen. Het GGG deelprogramma Personalised Medicine heeft onder andere als doel NGS doelmatig te implementeren in de Nederlandse gezondheidszorg. Naast het evalueren van waarde voor specifieke patiëntpopulaties worden werkwijzers ontwikkeld voor het aantonen van (meer)waarde van voorspellende tests en voor het geschikt maken voor hergebruik van NGS-data. Om deze data effectief in te zetten in de zorg, is het essentieel dat zowel onderzoekers als zorgprofessionals worden opgeleid in het omgaan met deze data en het interpreteren ervan. Ook worden normatieve kaders ontwikkeld en is er een vraagbaak voor onderzoekers voor ethische, juridische en maatschappelijke issues (ELSI).

9. Rediscovery van bestaande geneesmiddelen; samen op wel naar een stevige impuls

Drug rediscovery is het toepassen van bestaande geneesmiddelen voor nieuwe indicaties. Mede door speciale GGG-subsidies raken steeds meer partijen hierbij betrokken. Wat kunnen we samen doen om rediscovery de stimulans te geven die het verdient?

10. Therapietrouw: hoe inbedden in de keten?

De WHO becijferde dat effectieve therapietrouwbevordering een veel groter effect zal hebben op de volksgezondheid dan verdergaande verbeteringen van medische behandelingen. Onderzoek en implementatie bieden kansen om hier een slag te maken. Dat vraagt om een geïntegreerde aanpak door de keten heen waarin de patiënt centraal staat. En waar rekening wordt gehouden met de regionale organisatie van zorg.

GGG-congres inspireert deelnemers

Frederik Hes spreekt over het congres.

Frederik Hes

Vereniging Klinische Genetica Nederland

‘Ik heb als klinisch geneticus in een sessie de rol van de genetica toegelicht. Voorheen was dat echt het werk van mensen als ik. Mijn boodschap is dat ook andere artsen steeds meer aan genetische diagnostiek gaan doen. Dus niet alleen een ECG aanvragen, maar steeds vaker ook een gen-onderzoek. Het gaat allemaal heel snel, maar zoals Peter Sterk vanochtend zei: het onderwijs loopt daar nog erg bij achter. Wat voor mij nieuw was: de Beurs van Berlage is al lang geen beurs meer. De handel gaat inmiddels compleet digitaal. Een mooie parallel, want daar gaat de wetenschap ook naartoe.’

Conny van der Meijden

ALS Patients Connected

‘Tegen ALS is nog altijd geen medicijn, zelfs niet om de progressie te stoppen. Er lijkt medicatie aan te komen, maar het gaat allemaal heel erg langzaam. Ik zeg altijd: de klassieke trial nekt ons. En de manier waarop de farmaceutische industrie werkt ook. En dan hebben we ook nog eens te maken met een log College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. Ik hoop hier inspiratie te vinden bij partijen die dat ook vinden. En die het net als wij belangrijk vinden om samen te versnellen. Laten we kiezen voor avontuurlijke benaderingen die uiteindelijk wél tot een remedie kunnen leiden.’

Conny van der Meijden spreekt over het congres.
Hein Janssens praat over het congres.

Hein Janssens

Geneesmiddelenbulletin

‘Ik ben huisarts en onderzoeker en sinds kort hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin. Dus ik kom vooral netwerken. Ik hoorde net over een studie die aantoont dat het flauwekul is ouderen op de IC standaard medicatie tegen delier te geven. Dat soort onderzoek is erg relevant. Er zijn veel mooie beloften, ook met alle nieuwe geneesmiddelen. Wij hebben een rubriek: 10 jaar na registratie. Heel veel ooit beloftevolle middelen blijken dan niet eens meer te bestaan. Bijvoorbeeld vanwege onaanvaardbare bijwerkingen die toch gaan optreden. Het thema “mislukte beloften” mis ik nog wel in GGG.’

Raphael Hemler

Gelre Ziekenhuizen

‘Ik ben KNO-arts en heb een sessie geleid over zorgevaluatie, dus onderzoek op basis van wat er “in het echt” gebeurt met de patiënt. Vroeger stond onderzoek tamelijk los van die concrete werkelijkheid. Nu kijken we meer naar de toegevoegde waarde van een behandeling voor de patiënt, bijvoorbeeld voor de kwaliteit van leven. Je merkt het gevolg van die vroegere aanpak nu in de spreekkamer. Veel vragen die daar naar voren komen, kun je namelijk met dat oudere onderzoek niet goed beantwoorden. Het is heel uitdagend er met zijn allen aan bij te dragen dat voortaan anders te doen.’

Raphael Hemler praat over het congres.
Deelnemer Ekram Maghroudi praat over het congres

Ekram Maghroudi

Stichting Health Base

‘Ik heb een ZonMw-project gedaan naar de begrijpelijkheid van etiketteksten. We hebben teksten voorgelegd aan patiënten in de apotheek. Zo konden we de etiketten verbeteren voor meer dan de helft van de Nederlandse apotheken. Die heeft onze organisatie in de systemen. Ik ga uiteindelijk in Maastricht op het onderzoek promoveren en daarbij neem ik ook gezondheidsverschillen mee. Hier aanwezig zijn is goed voor mijn contacten. Je hoort waar andere onderzoekers tegenaan lopen en hoe zij dat hebben opgelost. Een dag als deze is heel inspirerend voor mijn eigen wetenschappelijke werk.’

Beeldimpressie GGG-congres 2018

Aanmelden voor het congres
Aanmelden
Eerste rij deelnemers in Grote Zaal
Inge Diepman opent het congres
Jeroen Geurts
Spreker presenteert voor deelnemers
Spreker presenteert
Spreker presenteert
Spreker presenteert voor deelnemers.
Deelnemer publiek
Vrouw presenteert.
Deelnemers praten met elkaar
Plenaire sessie in de grote zaal
sessie in grote zaal
Deelnemers met elkaar in discussie
Deelnemers spreken met elkaar tijdens borrel.
deelnemers tijdens borrel

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Tekstschrijver: Marc van Bijsterveldt
Fotografie: Geert van Tol

Relevante programma's

Relevante thema's

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website