Hoe zorg je dat het (kennis)product dat je ontwikkelt straks ook echt gebruikt gaat worden, in de praktijk, het onderwijs of het beleid? In haar blog gaat implementatie-specialist Esther Leijte in op tips. Tips die voor zichzelf lijken te spreken, maar toch extra aandacht vragen.

‘Het is misschien een open deur, maar er gaan zo weinig mensen doorheen’, zei Dominee Gremdaat ooit.

Voor veel adviezen over het ontwikkelen van bruikbare kennisproducten, geldt dat ook. Helder krijgen wat de behoefte is, het betrekken van de doelgroep, de taal laten aansluiten bij de gebruiker. Het is allemaal logisch, maar de uitvoering is vaak evenzo complex. Professor Trish Greenhalgh, huisarts en internationaal gerenommeerd wetenschapper op het gebied van gezondheidszorg en implementatie, schreef in het voorwoord van The Handbook on Implementation Science: 'And whichever theory, model or framework you choose, it certainly will not be a perfect fit with the unique and messy situation you are trying to apply it to' (Nilsen & Birken, 2020, p. xxii). En uniek, soms rommelig en vaak mooi kan allemaal van toepassing zijn in onze sector.

foto Esther Leijte
Esther Leijte

De tips voor bruikbare producten, opgehaald tijdens de programmadag 2020 van het ZonMw-programma Gewoon Bijzonder, is een overzicht vol met zulke ‘open deuren’ die in die weerbarstige praktijk niet allemaal makkelijk op te volgen zijn. En daar kun je zeker je voordeel mee doen. De tips kunnen je helpen om blinde vlekken te zien en (weer) bewust te worden van de noodzaak van sommige stappen. Agendeer het in je projectteam en stel elkaar de vraag: 'Doen we dit écht?' Pak er één tip uit en werk uit wat hierop al ondernomen wordt. En laat het (virtueel) slingeren bij het koffieapparaat.

Begin bij het probleem

De eerste tip ‘begin bij het probleem, het vraagstuk’ is meteen één van de belangrijkste. Vaak is de vraag niet eenduidig en blijken er andere vraagstukken of complexe onderlinge verbanden aan een probleem ten grondslag te liggen. En die vragen soms om een heel andere oplossing dan aanvankelijk gedacht. Bij het helder krijgen van het precieze vraagstuk, kunnen veel van de andere tips worden ingezet, zoals het veelvuldig voeren van gesprekken en samenwerken met de mensen die het aangaat, de gebruikers, naasten en andere relevante partijen.

Noeste arbeid

Het ontwikkelen van kennisproducten is een proces dat veel noeste arbeid vraagt. Eindeloos doorvragen en doorakkeren, goed plannen en toch ook wendbaar blijven, ontwikkelen en schrappen. Je steeds weer afvragen of je op de goede weg zit. Maar die noeste arbeid levert wat op; het eindresultaat zal er één zijn om trots op te zijn en de kans dat je product ook langdurig gebruikt wordt neemt toe.

En om ook met Dominee Gremdaat’s wijze woorden uit de kerstoproep voor de tweede lockdown af te sluiten: ‘Wijzelf als mens blijven open en proberen ook oplossingsgericht te zijn.' En dat levert de mooiste resultaten voor de praktijk op.

Meer lezen?

Tips voor bruikbare producten (ZonMw - Gewoon Bijzonder, 2020)

Interessante publicaties over dit onderwerp

Communiceren over onderzoek met de praktijk (Vilans, 2019)

Hoe maak je kennis bruikbaar voor de praktijk? (Vilans, 2017)

Maak zelf een implementatieplan (ZonMw, 2021).

Onderzoek – 11 tips voor kennisdeling op de werkvloer (Vilans, 2019).

Grol, R. & Wensing M. (2017). Implementatie. Effectieve verbetering van de patiëntenzorg (7e ed.). Houten, Nederland: Bohn, Stafleu van Loghum.

Kersten, M. C. O., Taminiau, E. F., Schuurman, M. I. M., Weggeman, M. C. D. P., & Embregts, P. J. C. M. (2018). How to improve sharing and application of knowledge in care and support for people with intellectual disabilities? A systematic review. Journal of Intellectual Disability Research, 62(6), 496–520. doi.org/10.1111/jir.12491

Nilsen, P. & Birken, S.A. (2020). Handbook on implementation science. Cheltenham, Verenigd Koninkrijk: Edward Elgar Publishing Limited 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website