Het programma TopZorg is nu halverwege, een mooi moment om de balans op te maken.

Inhoud

In deze publicatie blikken we, samen met de drie deelnemende ziekenhuizen, terug op de afgelopen jaren. Wat waren belangrijke ontwikkelingen of resultaten tot nu toe? En in het tweede gedeelte van deze publicatie kijken we vooruit naar de ambities en plannen voor de komende jaren.

Programma TopZorg

Het experiment TopZorg subsidieert gedurende 4 jaar de combinatie van zeer specialistische zorg met wetenschappelijk onderzoek in 3 niet-academische ziekenhuizen. De deelnemende ziekenhuizen zijn het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein, het Oogziekenhuis Rotterdam en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Een programmabrede evaluatie uitgevoerd door iBMG moet de maatschappelijke meerwaarde van deze subsidie vaststellen. Dit zal het ministerie van VWS input leveren voor besluitvorming rondom toekomstig beleid. ZonMw coördineert het programma TopZorg.

ZonMw: 'Het programma TopZorg zet een beweging in gang binnen de domeinen van de ziekenhuizen'

Manon Hekman, secretaris van het programma TopZorg, kijkt tevreden terug op de afgelopen twee jaren TopZorg. "Het is goed om te zien dat het programma TopZorg een beweging in gang zet binnen de domeinen van de ziekenhuizen. Daardoor bereik je iets dat meer is dan de som der delen."

Top onderzoek (algemeen)
patient in de gamma knife

Verschillende Topzorg projecten hebben hun voortgangsverslag ingediend en we lopen goed op schema. Het mooie is dat je, naast dat je de projecten individueel beoordeelt, ook gebundeld kunt kijken welke zaken er bij meer projecten spelen. Dit kunnen we bespreken tijdens een projectleidersbijeenkomst of in een overleg met de drie ziekenhuizen afzonderlijk. Ook het evaluatiekader van het iBMG is een mooi resultaat; er is hard gewerkt om tot een kader te komen dat omarmd wordt door alle ziekenhuizen. Daarnaast reikt de bruikbaarheid ervan verder dan alleen de TopZorg evaluatie. De ziekenhuizen zetten het ook in om breder te kijken wat goed gaat en waar verbeterpunten liggen.

Lees meer
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Januari 2016 is ook de laatste sitevisit afgelegd van de eerste ronde sitevisits. Door van elke sitevisite een digitale  publicatie te maken, ligt er nu een mooie drieluik waardoor het programma voor een breed publiek tot leven wordt gebracht.
Een mooi moment was ook de jaarlijkse projectleidersbijeenkomst. Deze bijeenkomst, mede vorm gegeven door de projectleiders zelf, stond in het teken van het delen en elkaar inspireren en informeren. Deze bijeenkomsten dragen ook bij aan het bewustzijn dat je als betrokkene binnen één van de vijf domeinen, onderdeel uitmaakt van een groter geheel. Dit grote geheel gaat uiteindelijk de hoofdvraag van het programma beantwoorden: heeft het maatschappelijke meerwaarde om een combinatie van topzorg en –onderzoek te faciliteren voor niet-academische ziekenhuizen. Zie hiervoor ook het artikel over de tussenevaluatie.
Ook deze tussenrapportage van iBMG is een belangrijke mijlpaal. Er is hard naar toe gewerkt en het was voor de commissie een belangrijk bespreekpunt. Het is een markering, waardoor je het programma in verband kan brengen met bredere ontwikkelingen.

St. Antonius: 'Meer behandelingen mogelijk dankzij TopZorg'

Binnen het Hartcentrum heeft financiering uit TopZorg het mogelijk gemaakt om een aantal innovatieve behandelingen aan patiënten aan te bieden waarvoor geen vergoeding bestaat vanuit de zorgverzekeraars.

OK

Ons Hartcentrum heeft een sterke focus op het ontwikkelen en aanbieden van nieuwe diagnostische en therapeutische technieken in onderzoeksverband of in de vroege introductiefase. In het kader van TopZorg wordt een drietal catheterbehandelingen exclusief in het St. Antonius Ziekenhuis aangeboden. De Rox behandeling voor mensen met onbehandelbare hoge bloeddruk, de sinus coronarius stent procedure voor mensen met onbehandelbare vernauwingen in de kransslagaders en de hartoorafsluitingsprocedure voor patiënten met  boezemfibrilleren die geen antistollingsmedicatie verdragen. Na de behandeling kunnen patiënten vaak dezelfde of de volgende dag naar huis.

Lees meer
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Binnen het Longcentrum heeft het TopZorg experiment het mogelijk gemaakt dat de longartsen van het St. Antonius Ziekenhuis de behandeling van patiënten met interstitiële longziekten uit een netwerk van 14 ziekenhuizen via multidisciplinaire videoconferenties kunnen bespreken. Hierdoor kan de expertise van onze longartsen op zeer efficiënte wijze worden ingezet.  Ten aanzien van onderzoek heeft TopZorg de doorontwikkeling van de Biobank en de Science Corner mogelijk gemaakt. De inclusie van lichaamsmaterialen in de Biobank voor wetenschappelijk onderzoek is in de afgelopen periode sterk uitgebreid. De Science Corner is een laboratoriumfaciliteit specifiek gericht op wetenschappelijk onderzoek. De ontwikkeling van de Science Corner in de afgelopen twee jaar heeft genetisch onderzoek bij IPF – de meest bekende vorm van longfibrose - mogelijk gemaakt. Dit heeft recent geleid tot het inzicht dat meerdere vormen van longfibrose te relateren zijn aan hetzelfde genetische risicoprofiel.

Biobank

Highlight St. Antonius Ziekenhuis

Een van de speerpunten is ILD (interstitiële longziekten). Een zeer ernstige aandoening binnen de ILD is longfibrose. In de ILD-biobank in de ‘Science Corner’ hebben we op materiaal van longfibrose patiënten genetische risicofactoren voor longfibrose bepaald. Aan de hand van klinische kenmerken worden longfibrose patiënten ingedeeld in groepen. Deze indeling is bepalend voor de medicatie waarmee patiënten behandeld worden. Uit ons onderzoek blijkt dat de aanwezigheid van genetische risicofactoren een betere voorspeller is van de overleving van de patiënt dan de klinische kenmerken. Zo kunnen we op basis van het genetische risicoprofiel de juiste therapie bij de juiste patiënten inzetten.

ETZ: "Met een risicoscorekaart kunnen arts en patiënt samen een betere afweging maken."

Binnen het Neurodomein onderzoeken we vanuit TopZorg o.a. klinische toepassingen van nieuwe hersenscanmethodes, zoals functionele MRI (fMRI).

MRI scan

fMRI is een techniek waarmee op een veilige manier hersenactiviteit kan worden gemeten en die een revolutie heeft veroorzaakt binnen het hersenonderzoek. De toepasbaarheid van fMRI in de kliniek is hier echter wat bij achtergebleven. Binnen de onderzoeksgroep Brain Tumour and Cognition (BTC) zijn we bezig deze klinische toepassingen van fMRI te ontwikkelen of te verbeteren. In de kliniek kan fMRI namelijk helpen bij het bepalen welke hersengebieden betrokken zijn bij klachten van een patiënt. Ook kan fMRI de neurochirurg helpen bij een hersenoperatie. Op dit moment zijn we vooral gericht op patiënten met een hersentumor, maar we gaan ervan uit dat de resultaten daarna ook breder ingezet kunnen worden.

Lees meer
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Traumadomein

Het TopZorg onderzoek binnen het Traumadomein zoomt in op de kwetsbare oudere patiënt. Het aantal kwetsbare ouderen dat een beroep doet op de spoedzorg neemt de laatste jaren fors toe. Ouderen wonen langer thuis en hebben vaak te maken met meervoudig letsel. Binnen een van de TopZorg studies, de Brabant Injury Outcome Surveillance (BIOS), wordt onderzoek gedaan naar de kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen na een heupfractuur. In 2016 is in een retrospectieve studie over de periode 2010-2013 data verzameld van het aantal patiënten met een heupfractuur dat een groter risico heeft om te overlijden en de daarmee samenhangende risicofactoren. Met deze data kunnen we een risicoscorekaart ontwikkelen waarmee arts en patiënt samen een betere afweging kunnen maken voor al dan niet opereren na een heupfractuur.

patient en behandelaars in de gipskamer
symposium trauma zaal

Highlight Elisabeth-Tweesteden Ziekenhuis (ETZ)

 

Niet behandelen van ouderen die na een val heup of schouder hebben gebroken, is veel vaker een serieuze optie dan tot op heden wordt gepraktiseerd. Dat was de conclusie van het Trauma TopZorg Symposium ‘Het ongeluk op de oude dag’, dat het ETZ eind oktober 2016 organiseerde. Ruim 220 professionals discussieerden over de meest gewenste behandelwijze van oudere patiënten na een valincident, met als centrale vraag ‘Tot hoe ver gaan we?’. Thematiek besproken in het symposium bevestigt dat we deze kwetsbare ouderen niet uit het oog moeten verliezen. 

 

Oogziekenhuis: "Met speciale verpleegkundige meer ruimte voor goede transplantatiezorg"

Een zorgvernieuwing die binnen het programma TopZorg tot stand is gebracht, is de toevoeging van een hoornvliestransplantatieverpleegkundige aan het cornea-team.

folders hoorntransplantatieverpleegkundige

Transplantatiepatiënten misten een laagdrempelig bereikbaar aanspreekpunt in het voor- en natraject van de hoornvliestransplantatie. Ook hadden cornea-artsen ruimte nodig om de toegenomen verwijsstroom van complexe patiënten aan te kunnen. Lange wachtlijsten voor hoornvliestransplantatie moeten zo mogelijk vermeden worden om blijvend gezichtsvermogenverlies te voorkomen. De gespecialiseerde transplantatieverpleegkundige zorgt daarom als centraal aanspreekpunt voor begeleiding en opvolging van transplantatiepatiënten en neemt voorlichtings- en administratietaken van de oogarts over. In 2016 zijn de eerste ervaringen geëvalueerd. Patiënten ervaren daadwerkelijk meerwaarde. Zij vinden de begeleiding waardevol, voelen zich goed geïnformeerd en kunnen laagdrempelig vragen stellen. Ook wachten zij gemiddeld ongeveer een maand korter op transplantatie. Oogartsen ervaren minder tijdsdruk en meer ruimte om zich te concentreren op de complexe transplantatiezorg. Met verdere aanpassingen willen we de verpleegkundige inzet nog waardevoller maken.

Lees meer
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Binnen het onderzoek is o.a. inzicht verkregen in de effectiviteit van handelen bij patiënten met een netvliesloslating met aanliggende macula, in afwachting van operatie. Beleid is hen op te nemen in het ziekenhuis met een houdingsadvies. Dit omvat bedrust op een bepaalde zijde om progressie van de netvliesloslating tegen te gaan. De ziekenhuisopname is kostbaar voor de gezondheidszorg en belastend voor de patiënt. We hebben bij 98 patiënten onderzocht of het houdingsadvies daadwerkelijk invloed heeft. Met behulp van OCT-scans konden we vaststellen dat tijdens het volgen van het houdingsadvies de netvliesloslatingen stabiel of regressief waren, maar tijdens de onderbrekingen progressie vertoonden (zie figuur). Het preoperatieve houdingsadvies is dus effectief in het verminderen van de progressie van netvliesloslatingen. Verder onderzoek binnen TopZorg richt zich op het bepalen van de factoren die progressie veroorzaken of verergeren.

PROMS visus beoordeling

Highlight Oogziekenhuis Rotterdam

Het Oogziekenhuis gebruikt het TopZorg experiment ook om de uitkomsten van zorg verder meetbaar en inzichtelijk te maken. Om een compleet beeld te krijgen worden hiervoor verschillende perspectieven gebruikt. Medische uitkomstindicatoren worden ontwikkeld voor alle aandoeningen die onder TopZorg zijn gebracht. De kwaliteit van zorg wordt jaarlijks met de CQ-index in kaart gebracht. De patiënt-ervaren uitkomst van oogzorg (kwaliteit van leven) wordt gemeten met de VFQ-25 (Visual Function Questionnaire), een ziektespecifieke PROM. Tevens wordt geprobeerd deze lijst zodanig in te korten dat een valide lijst ontstaat om de patiënt-ervaren uitkomst laagdrempelig in de dagelijkse zorgpraktijk te gaan meten.

 

Tussenevaluatie iBMG: professionalisering onderzoekscultuur

7 februari 2017 stuurde minister Schippers de tussenrapportage van het ZonMw programma TopZorg naar de Tweede Kamer. Deze tussenevaluatie, uitgevoerd door het instituut Beleid en Management Gezondheidszorg (iBMG), laat na twee jaar al mooie resultaten zien.

Aan het experiment TopZorg nemen drie ziekenhuizen deel. Twee STZ ziekenhuizen en het categoraal Oogziekenhuis Rotterdam. De tussenevaluatie laat zien dat in alle drie de ziekenhuizen de samenhang tussen onderzoek en zorg is versterkt. Ook draagt het programma TopZorg bij aan een professionalisering van de onderzoekscultuur en versterkt het kennisdeling met andere professionals en patiënten. Daarbij benoemt de minister in haar aanbiedingsbrief aan de Tweede Kamer: “Het is goed om te zien dat de ziekenhuizen het evaluatiekader van iBMG zelf ook gebruiken om gedurende het traject goed scherp te krijgen wat ze goed doen en waar nog verbeteringen mogelijk zijn.”

STZ: "Onderzoek is fundamentele pijler"

Ook Fenna Heyning, directeur van de Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen (STZ) reageert enthousiast op de tussenevaluatie.

Lees mee
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Heyning: “We zijn heel trots. Er zitten twee STZ ziekenhuizen in dit experiment, maar er zijn in totaal 26 STZ ziekenhuizen. In al deze ziekenhuizen is wetenschappelijk onderzoek een fundamentele pijler. Het kan niet zo zijn dat je topklinische zorg aan het leveren bent, zonder dat je aan onderzoek, innovatie en opleiding doet. We vinden dat al zo vanzelfsprekend, dat we het niet altijd benoemen. Maar het is goed dat de tussenevaluatie dit bevestigd.”

Topklinisch Zorgregister

Net zoals het experiment TopZorg is voortgekomen uit een maatschappelijke behoefte aan transparantie, loopt er bij de STZ nog een ander initiatief; het STZ Topklinisch Zorgregister. Als vervanging van de zogenaamde Productcatalogus wordt gewerkt aan de ontwikkeling van dit register. Fenna Heyning: “Het is de bedoeling dat de ziekenhuizen op basis van objectieve criteria het topklinisch zorgregister gaan vullen. Hiermee laten we zien dat in alle STZ ziekenhuizen hoogcomplexe zorg op topklinisch niveau gegeven wordt. Een belangrijke stap, vooral voor de patiënt.
De tussenevaluatie stemt Heying optimistisch over het vervolg van het programma. “Deze tussenevaluatie werkt ook stimulerend. We laten niet altijd voldoende zien wat we doen en de zorg staat in de media niet altijd in een positief daglicht. We hebben zeker ook aandacht voor de dingen die beter kunnen, maar we moeten ook in de spotlight zetten wat er wél goed gaat.”

Vooruitblik op 2017: de bredere context

De ontwikkelingen tot nu toe bieden ruimte om ook in 2017 diverse activiteiten te ondernemen. Manon Hekman, secretaris van het programma TopZorg, blikt vooruit.

In mei van dit jaar organiseren ZonMw en STZ een gezamenlijk symposium. Op de projectleidersbijeenkomst in 2016 is er een eerste stap gezet om te kijken naar de vraag wat er allemaal gebeurt op het gebied van topzorg, toponderzoek en onderwijs buiten de academische setting. Om de hoofdvraag van TopZorg te kunnen beantwoorden is het van belang om te kijken hoe dat wat in de TopZorg ziekenhuizen gebeurt zich verhoudt tot dat wat in andere (academische) ziekenhuizen gebeurt. En hoe deze twee partijen met elkaar samenwerken.

Lees meer
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

We kijken hierbij breder dan alleen TopZorg. Binnen ZonMw lopen meer onderzoeksprojecten waarvan een STZ ziekenhuis de hoofdaanvrager is. En ook binnen STZ zijn ontwikkelingen gaande die we hiermee in verband kunnen brengen. Dit symposium biedt een platform aan de diverse betrokkenen (zoals VWS, NFU, NVZ, GR, FMS, PFN, ZN) om hierover van gedachten te wisselen en daarbij ook te kijken hoe de verschillende ontwikkelingen met elkaar verbonden kunnen worden.
Verder gaat de commissie in de tweede helft van 2017 een tweede en laatste ronde sitevisits afleggen bij de ziekenhuizen. Tijdens deze site visits wil de commissie graag inzicht verkrijgen in de koppeling onderzoek en patientenzorg. Ook de samenwerking met UMC’s en andere partijen komen hier aan bod. Daarnaast staat er in het najaar ook weer een projectleidersbijeenkomst op de planning.
En we blijven met elkaar in gesprek. Zowel de voortgangsverslagen als de tussenevaluatie laten zien dat de ziekenhuizen tijdens de uitvoering verschillende en deels dezelfde dingen tegenkomen. Hierin kunnen ze van elkaar leren. ZonMw faciliteert dit dan ook graag door projectleiders met elkaar te verbinden.

Wat gaan de TopZorg ziekenhuizen in 2017 doen?

St. antonius zkh gebouw
st. elisbeth zkh gebouw
Oogziekenhuis gebouw

St. Antonius Ziekenhuis

In het St. Antonius Ziekenhuis zal in het komend jaar verder worden gewerkt aan het inzichtelijk maken van de topreferente zorg. Hierbij worden de zorgprofielen van patiënten in zowel  het Hartcentrum als het Longcentrum geëvalueerd. Welke tweede en derdelijnsbehandelingen en interventies worden verricht en welke diagnoses liggen hieraan ten grondslag? En hoe kunnen we deze kennis optimaal inzetten en verspreiden? Daarnaast zal in de komende periode aandacht worden besteed aan de vraag hoe continuïteit in hoog-complexe patiëntenzorg en onderzoek kan worden geborgd na afronding van het TopZorg experiment. Voor welke onderdelen is structurele financiering gewenst en met welke vorm van financiering kan dit zo doelmatig en efficiënt mogelijk worden gerealiseerd?

Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis

Het ETZ heeft in 2017 weer voldoende plannen op de agenda staan. Het experiment TopZorg is nu over de helft, waarbij al mooie resultaten uit de lopende studies zijn gekomen. In 2017 gaan we verder met het implementeren van een nazorgpoli voor zowel neuro- als traumapatiënten. Het nazorgtraject is erg belangrijk voor het herstel na een behandeling. Hoe neuro en trauma dit gemeenschappelijk vorm kunnen geven, gaan we uitwerken. Daarnaast zetten we in 2017 de lijn voort van het continu monitoren van de lopende onderzoeksprojecten. We blijven gefocust om goede resultaten te leveren. Tot slot zetten we komend jaar in op de continuering van de financiering na 2018. Ons streven is om de combinatie zorg en wetenschap structureel nog beter in te bedden in onze organisatie.

Oogziekenhuis Rotterdam

In 2017 zetten wij verdere stappen in het inzichtelijk maken van de inhoud en omvang van de topreferente zorg die wij leveren, de medische en ervaren kwaliteit en de hieraan verbonden kosten. We gaan het leveren van topzorg verder faciliteren door de organisatie te herstructureren in specialistische centra. Tevens blijven we onze zeer specialistische kennis uit zorg en onderzoek verspreiden en laten we zien op welke manieren wij dit doen. We maken inzichtelijk welke waardevolle uitkomsten ons onderzoek de afgelopen jaren heeft opgeleverd voor zorg en wetenschap en treffen voorbereidingen voor implementatie van de inzichten uit de TopZorg onderzoeksprojecten. Vanuit de onderzoeksprojecten kijken we er tevens naar uit om in de loop van 2017 de eerste resultaten te kunnen rapporteren, data verder te analyseren en publicaties voor te bereiden.   

ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek en stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. ZonMw heeft als hoofdopdrachtgevers het ministerie van VWS en NWO.

Colofon
Redactie: St. Antonius Ziekenhuis (Jan Grutters, Coline van Moorstel, Benno Rensing en Tom Zwaan), ETZ (Eefje van Hoek, Charlotte Reddingius), Het Oogziekenhuis Rotterdam (Henk de Jong, Koen Vermeer, Lies Remeijer, Karlijn Nijmeijer en Marsha Vlietman), ZonMw (Manon Hekman, Marjet van der Vegt)
Eindredactie: Mirjam Dijkema
Fotografie: Bart Versteeg, ETZ Fotografie & Film: Ellen den Ouden en Marc van Geijn, Rick Keus, Het Oogziekenhuis Rotterdam, St. Antonius Ziekenhuis

 

Gerelateerd programma

Externe links

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website