Jan Pommer, burgemeester van Sint-Michielsgestel, is de initiator van het project 'Verward en dan'. ‘Ik verbaasde me over de tijd die de politie besteedde aan het vervoer en de opvang van mensen met verward gedrag. Deze mensen zijn misschien ziek, maar zeker geen crimineel! Hoe kunnen we vanuit hun leefwereld de zorg goed regelen?’

Sinds 16 mei 2003 is Jan Pommer burgemeester van Sint-Michielsgestel. ‘Ik werk vanuit menselijke overwegingen en heb een klein programma. Mijn motto is: ieder mens telt en ik wil nabij zijn. Dat is na 29 jaar burgemeester zijn nog altijd actueel.’

Initiator van project

Nog voordat het schakelteam en de stuurgroep bestond, was Jan Pommer al bezig met de vraag hoe en door wie mensen met verward gedrag het beste vervoerd en opgevangen konden worden. ‘Ook de gemeenten Eindhoven en ‘s-Hertogenbosch waren met dit thema bezig. In september 2016 organiseerden we een congres. Daarnaast kwam er een landelijk schakelteam en projectteam. We hebben daarvoor dankbaar gebruik gemaakt van de ZonMw subsidie.’

Niet over maar met

‘Als we mensen met verward gedrag aantreffen, wat is dan de beste interventie?’, vroeg burgemeester Jan Pommer zich af. ‘Het heeft geen zin om te redeneren vanuit systemen, protocollen of afvinklijstjes van de overheid. We moeten niet over deze mensen beslissen maar ons verplaatsen in hun leefwereld. We hebben naar aanleiding van een aantal casussen met verschillende partijen en ervaringsdeskundigen het probleem besproken. We moeten zorgen dat de keten op elkaar aansluit. Van vindplaats op straat tot een behandelplan op maat.’

‘Het vertrouwen tussen alle partijen is gelukkig groot, waardoor we heel pragmatisch kunnen werken.’
Burgemeester Jan Pommer
Burgemeester Jan Pommer

Taak politie of gemeente?

‘We hebben in de stuurgroep als eerste gesproken over wiens taak het vervoer van mensen met verward gedrag is. In de praktijk deed de politie dat. Aan de andere kant: het gaat om zorg dus ligt vervoer per ambulance meer voor de hand. 80% van mensen is verward door bijvoorbeeld medicijngebruik of relationele problemen. Bij slechts 15% is sprake van complexe problemen. 5% haalt de media, omdat ze vreemd gedrag in het openbaar vertonen. Het gaat dus in de meeste gevallen om onschuldige mensen die ziek zijn. Dat vergeten we vaak. De zorg voor deze mensen is dus net zo goed een taak voor de wethouder zorg en maatschappelijke zaken.’

Preventie

‘Aan de hand van best practices kijken we steeds hoe we processen kunnen optimaliseren. Het liefst al aan de voorkant. Want het is voor iedereen beter om schade achteraf te voorkomen. Dankzij ZonMw konden we allerlei producten ontwikkelen en implementeren. Zoals een leidraad voor gemeenten, opschalingsmethodiek, aanwezigheid van ggz in de wijk en de zogenaamde SPOR: een Spoedeisende Psychiatrische Onderzoeksruimte. Doordat allerlei partijen nu gezamenlijk optrekken, is het een bijzonder project geworden met een grote bijvangst.’

‘Ik zeg weleens: 4 verschillende disciplines hebben elkaar leren verstaan. De witte jas, de zwarte toga, het blauwe uniform en het t-shirt.’

Meer grip

Ondanks alle inspanningen blijft het aantal meldingen van mensen met verward gedrag toenemen. ‘Verward gedrag is een aandachtspunt van de overheid en we hebben betere interventies. We weten niet zeker of de toename hierdoor komt, of dat er daadwerkelijk meer mensen met verward gedrag zijn. Het is in ieder geval erg belangrijk om deze mensen in beeld te krijgen. We zijn er nog niet, maar er is al wel veel gebeurd in de afgelopen 3 jaar. We moeten in algemene zin stappen durven zetten. Dat vergt een cultuuromslag. Niet blijven hangen in protocollen, budgetten et cetera maar redeneren vanuit de leefwereld van de mens met verward gedrag. En daar onze processen op afstemmen.’

Redactie en fotografie: Doelgroep in Beeld, eindredactie: ZonMw

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website