Echtscheidingsproblematiek is zo complex dat deze veel kennis en vaardigheden vraagt van professionals. En het is heel belangrijk dat betrokken partijen elkaar goed kennen en elkaars mogelijkheden benutten. Dat zijn de belangrijkste conclusies van het project ‘Met elkaar uit elkaar’ in de regio IJsselland. Ypie Terpstra van de Raad van de Kinderbescherming ziet tegelijkertijd dat er nog veel werk nodig is.

Het project omvatte 3 fasen: een onderzoek, een pilotfase en het breed verspreiden van de resultaten. Het onderzoek resulteerde in 10 aanbevelingen voor de samenwerking tussen ouders en professionals en tussen professionals onderling. De aanbevelingen zijn vervolgens getest binnen 3 pilots. De belangrijkste winst van de pilots is volgens Terpstra dat er meer vertrouwen en begrip is ontstaan tussen professionals. 

Onderling begrip

‘Er was aanvankelijk veel koudwatervrees, met name tussen hulpverleners en advocaten. Hulpverleners zijn op hun hoede richting advocaten, omdat die vaak een van de ouders vertegenwoordigen’, aldus Terpstra. ‘Ze zagen nu dat advocaten zorgvuldig omgaan met informatie. Ook was het een eyeopener dat advocaten vaak ook gericht zijn op het belang van het kind. Andersom was het voor advocaten goed om te zien wat hulpverleners kunnen betekenen.’

portret janneke metselaar
‘Het project heeft veel wantrouwen en onbegrip weggenomen’

Brede problematiek

Een andere conclusie van het project was dat de echtscheidingsproblematiek veel kennis en vaardigheden vraagt van een hulpverlener. ‘In een sociaal wijkteam wordt vaak van medewerkers verlangd dat ze “alles” moeten kunnen. Maar voor deze doelgroep moet je kennis hebben over pedagogiek, familierecht, conflicthantering en over systemische kennis. Volgens mij kun je beter binnen een wijkteam een paar mensen goed equiperen voor deze hulpvraag.’ Een andere mogelijkheid die volgens Terpstra kan helpen is om op elke school een expert op dit gebied in te zetten.

Groot belang

Terpstra benadrukt het belang van goede hulp aan kinderen bij een (vecht)scheiding. ‘Als je niet snel goed hulp biedt, of je biedt de verkeerde hulp, kan dat voor kinderen desastreus zijn. Kinderen die verzeild raken in langdurige conflicten, worden bedreigd in hun ontwikkeling. Dat kan tot ver in hun volwassenheid gevolgen hebben. Jongens worden sneller agressief, meisjes hebben een grotere kans op depressies. Ze verzuimen vaker van school en vinden lastiger een baan. Ze vinden het vaak moeilijker om zelf relaties te onderhouden en doen vaker een beroep op de zorg. Daarom is aanpak van deze problematiek van groot belang. Volgens mij wordt dat nog onvoldoende onderkend. Als gemeenten investeren in goede hulpverlening, kunnen ze op de lange termijn zoveel besparen!’

Met elkaar uit elkaar 

Bij complexe scheidingen gaat de aandacht van ouders vaak uit naar meer zaken dan het belang van de kinderen. Dan is het extra belangrijk dat betrokken hulpverleners en professionals goed samenwerken en de meest effectieve ondersteuningsmethodes gebruiken. Er is onderzoek gedaan om erachter te komen wat goed gaat en wat anders of beter kan waarbij ook de verschillende partijen en ondersteuningsmethodes in beeld zijn gebracht. Hieruit kwamen 10 belangrijke aanbevelingen waarmee professionals in 3 pilotgebieden: Deventer, Zwolle en Dalfsen aan de slag gingen. Conclusie van het project is, dat de focus niet op een samenhangende aanpak moet liggen, maar op versterking van professioneel handelen. Daarbij hoort gedegen kennis over en aandacht voor existentiële vraagstukken bij scheidingen, juridische basiskennis (bijvoorbeeld over de rechtspositie van ouders, privacy en geheimhouding) en het leren omgaan met meerdere waarheden. 

Uitgelicht

Er is sprake van een eilandenstructuur tussen de volgende 3 groepen professionals: 1) voorveld (zoals scholen, huisartsen, wijkteams), 2) hulpverlening en 3) recht (advocaten, mediators, rechters). Deze eilandstructuur wordt doorbroken door onderling contact en kennisuitwisseling; men kan veel van elkaar leren. Er is sprake van handelingsverlegenheid en moeilijke zaken worden lang niet altijd uitgesproken. De wens voor een gezamenlijke visie en gemeenschappelijke uitgangspunten bestaat, maar het is moeilijk om daartoe te komen. Het project heeft geleid tot betere afstemming tussen de bij het project betrokken professionals. Men kent elkaar beter, men weet elkaar beter te vinden. Het is inzichtelijk geworden waar de sterke punten en de verbeterpunten van de samenwerking en van de professionele houding liggen.

Aanbevelingen

  • Ontwikkel een samenwerkingsstructuur, waarin de professional en het hulpaanbod duidelijk worden gepositioneerd en waarin de lijnen duidelijk zijn voor zowel ouders en kinderen als professionals.
  • School professionals in de wet- en regelgeving en de positie van ouders en kinderen rondom scheidingen, ouderschap en gezag en privacy, geheimhouding en gegevensuitwisseling en de betekenis voor en de vertaling in de dagelijkse werkpraktijk. Zorg voor kenniscirculatie tussen hulp en recht.
  • Zorg ervoor dat alle betrokken professionals in hulpverlening en advocatuur (gemeentelijk en regionaal) door elkaar geïnspireerd raken en betrokken blijven.
  • Zorg dat ouders en kinderen goed worden geïnformeerd over de hulp- en ondersteuningsstructuur in gemeenten en de regio.

Meer weten?

Geen olievlekwerking

Het bleek ook gelijk een van de belangrijkste conclusies van de pilots: rond echtscheidingsproblematiek zijn veel partijen betrokken die elkaar lastig weten te vinden. ‘De professionals hebben geen natuurlijke connectie met elkaar. Hulpverleners weten elkaar wel te vinden, maar partijen zoals scholen, hulpverlening, huisarts, advocaat of de wijkagent niet’, constateert Terpstra. ‘Binnen de pilots wisten ze elkaar beter te vinden. De beoogde olievlekwerking van het project viel tegen. Verspreiding gaat niet vanzelf. Je moet er in de regio echt tijd en energie in steken om die samenwerking te verbeteren.’

Over het project Met elkaar uit elkaar

Uit: ZonMw-programma Effectief werken in de jeugdsector - Vechtscheidingen

Dit project is een samenwerking tussen Gemeente Zwolle, Jeugdbescherming Overijssel, Christelijke Hogeschool Windesheim, De Kern/Dimence, Kadera, MEE IJsseloevers, Raad voor de Kinderbescherming, Trias, Vitree en de William Schrikker Groep.

Bekijk alle publicaties over vechtscheidingen

Tekst Laura van de Mark - Leene Communicatie. Fotografie header Studio Oostrum.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website