Op de Caribische eilanden Curaçao, Aruba en Sint Maarten eist de coronapandemie ook haar tol. Om de uitbraak in te dammen, proberen de lokale overheden onder andere het gewenste gedrag van de bevolking te stimuleren. Onderzoek moet uitwijzen welke aanpak hiervoor de beste is. Speciale aandacht verdienen de kwetsbaren in de samenleving.

Prof. A. Duits
Prof. Ashley Duits

Tijdens de eerste golf van de coronapandemie bleef het aantal slachtoffers op de CAS-eilanden - Curaçao, Aruba en Sint Maarten – beperkt. Prof. Ashley Duits, directeur van de Stichting Rode Kruis Bloedbank Curaçao, legt uit dat op zijn eiland in maart na de eerste besmettingen de overheid adequaat ingreep. `We hebben de virusuitbraak meteen verpletterd door een complete lockdown. Er waren daarna nagenoeg geen besmettingen. Maar onze economie is afhankelijk van toerisme en die sector heeft door die maatregelen enorme klappen opgelopen. Vandaar dat later dit besluit is versoepeld, met de gevreesde uitbraak tot gevolg.’

Dieper dal

De afgelopen maanden was de situatie op de CAS-eilanden volgens Duits heftig. Zo’n 10.000 personen raakten besmet op een totale bevolking van bijna 315.000. Vanwege het personeelstekort in de zorg zijn verpleegkundigen en artsen uit onder andere de Verenigde Staten ingevlogen om de lokale ziekenhuizen te ondersteunen. Duits, die ook hoogleraar klinisch onderwijs is aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, zegt dat op dit moment de situatie redelijk onder controle is en dat er vooralsnog voldoende ic-bedden zijn. `Wel is de economie in een dieper dal terechtgekomen. Tienduizenden mensen hebben al ondersteuning gekregen en vrijwilligers van het Rode Kruis hebben op grote schaal voedselpakketten uitgedeeld.’

Consortium

Duits vertelt dat de wetenschap zich volop inzet om het virus te bestrijden maar dat vanuit die hoek de sociale gevolgen van de pandemie voor de CAS-eilanden nog te weinig aandacht krijgen. Daarom heeft het Curaçao Biomedical Health & Research Institute (CBHRI), waarvan hij bestuurslid is, besloten om samen met de universiteiten van Curaçao, Aruba en Sint Maarten zich in dat onderwerp te verdiepen. Ook het departement Sociale Geografie & Planologie van de faculteit Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht maakt deel uit van het consortium. Dit is bovendien tot nu toe het enige corona-project in het Caribisch gebied dat financiële ondersteuning krijgt van ZonMw. Duits: `Die steun vinden wij fantastisch. Voor ons is het een bijzondere uitdaging omdat dit onderzoek zich richt op drie eilanden. Deze eilanden zijn toch verschillend. Je moet dus rekening houden met de couleur locale.’

"Risicoperceptie is een belangrijk aandachtspunt. Je neemt als overheid maatregelen om je onderdanen te beschermen maar houden die maatregelen ook rekening met de mening en gedachten van mensen. Goede communicatie naar de bevolking toe bepaalt mede het menselijk gedrag."

Goede communicatie

Het onderzoek, dat binnenkort van start gaat, richt zich vooral op mensenrechten, gedrag en sociale weerbaarheid van kwetsbaren in de samenleving, een groep die mede door corona in omvang toeneemt. De centrale vraag is volgens Duits hoe je daarmee als beleidsmakers moet omgaan. Hij noemt enkele voorbeelden die kunnen spelen. `Straks hebben we het vaccin. Als bijvoorbeeld meer dan 50 procent van de bevolking zich niet wil laten vaccineren, dan wordt het effect ervan tenietgedaan. Een ander punt is het wel of niet dragen van mondkapjes. Risicoperceptie is een belangrijk aandachtspunt. Je neemt als overheid maatregelen om je onderdanen te beschermen maar houden die maatregelen ook rekening met de mening en gedachten van mensen. Tevens willen we uitzoeken hoe je moet omgaan met bijvoorbeeld de thuissituatie, huiselijk geweld, discriminatie en de ongedocumenteerde personen op de eilanden. Goede communicatie naar de bevolking toe bepaalt mede het menselijk gedrag.’

Interviews en focusgroepdiscussies

Om eerst een goed beeld te krijgen van de problematiek onder de kwetsbare groepen, heeft het consortium een uitvoerig plan opgezet. Samen met het Rode Kruis, dat op grote schaal al steun biedt aan deze categorie mensen, selecteren de onderzoekers hieruit een aantal families voor een persoonlijk en diepgaand gesprek. Duits: `Het gaat om 28 families per eiland, waarvan we telkens liefst één volwassene en één schoolgaand kind interviewen. We willen weten hoe ze de huidige situatie ervaren, hoe hun toestand is, waar ze tegenaan lopen en wat ze vinden van de informatievoorziening van de overheid. Daarnaast laten we 200 mensen per eiland gelijksoortige vragenlijsten invullen en gaan we praten met vrijwilligers van het Rode Kruis over hun ervaringen met al die mensen die het nu zo moeilijk hebben. Al die onderwerpen laten we ook nog eens de revue passeren tijdens focusgroepdiscussies met stakeholders, zoals beleidsmakers, de vrijwilligers van het Rode Kruis, artsen, verpleegkundigen en andere betrokkenen.’

Capacity-building

De laatste stap van het project is het vertalen van de onderzoeksresultaten naar de praktijk. Bij deze implementatie zullen beleidsmakers en de media een belangrijke rol moeten spelen. Duits hoopt dat een gedegen draaiboek uiteindelijk leidt tot een effectievere aanpak van crises, zoals de corona-pandemie. `Gedurende het onderzoekstraject zullen we al voortdurend helpen het corona-beleid bij te sturen op basis van tussentijdse bevindingen. Ook wanneer onze eilanden opnieuw voor dit soort problemen komen te staan, kunnen we dat draaiboek direct uit de kast halen. En omdat we binnen dit project studenten opleiden die meedoen aan dit onderzoek, werken we meteen aan capacity-building op onze eilanden.’


Wilt u dit project verder volgen? Het project staat onder nummer 10430032020001  op de ZonMw website; nieuwe resultaten en ontwikkelingen worden hier vermeld’. Bekijk de pagina onderzoek naar corona en COVID-19 voor meer informatie over lopende en afgeronde COVID-19-projecten. 

Redactie: John Ekkelboom
Eindredactie: ZonMw

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website