Hoe kan het ziekenhuisontslag voor patiënten gestroomlijnder verlopen? In 2 academische leerwerkplaatsen van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) werken beginnende en ervaren verpleegkundigen aan een betere overgang tussen intramurale zorg en thuiszorg.

De rol van de hbo-verpleegkundige verandert. De zorgcomplexiteit neemt toe, zelfmanagement wordt belangrijker en naasten worden meer bij de zorg betrokken. Om verpleegkundigen beter toe te rusten voor hun nieuwe rol zette de opleiding verpleegkunde van de Hogeschool van Amsterdam het project Fit for Practice op, waarbij 2 academische leerwerkplaatsen (ALWP’s) van start gingen.

In de eerste ALWP werkten de verpleegkundeopleiding, de afdeling cardiologie van het Amsterdams Medisch Centrum (AMC) en thuiszorgorganisatie Cordaan samen, in de tweede waren het Emma Kinderziekenhuis en Allerzorg de samenwerkingspartners. Projectleider Ton van den Broek, werkzaam bij de verpleegkundeopleiding, vertelt: ‘Zij wilden net als wij werk maken van een betere overgang tussen ziekenhuis en thuis. Ook zij vinden dat de gedeelde besluitvorming en transmurale samenwerking veel beter moeten.’

Onderzoeksvragen

In de leerwerkplaatsen werken studenten en gediplomeerd verpleegkundigen samen. Om zich een onderzoekende houding eigen te maken, gingen ze aan de slag met zelf geformuleerde onderzoeksvragen. ‘Als ze in de praktijk situaties signaleerden die beter konden, zochten ze in de wetenschappelijke literatuur naar oplossingen’, vertelt Van den Broek. Zo deden in het Emma Kinderziekenhuis studenten, verpleegkundigen en docenten samen literatuuronderzoek naar het effect van familieparticipatie. ‘Dan zie je enthousiasme ontstaan om te werken met evidence based practice, een van de competenties van de toekomstige verpleegkundige.’

Goed luisteren

In de academische leerwerkplaatsen wordt gebruik gemaakt van innovatieve leerwerkmethoden. Elke 10 weken organiseren ze themadagen, waarbij studenten, verpleegkundigen van een afdeling, wijkverpleegkundigen en docenten elkaar ontmoeten. Vast onderdeel is de masterclass, waarin een onderzoeker vertelt over een actueel thema uit de eigen onderzoekspraktijk. Een ander terugkerend onderdeel is the whole system in the room, waarbij een patiënt vertelt over zijn ervaringen rondom zijn ziekenhuisontslag, omringd door naasten en alle betrokken zorgverleners.

‘Zij bedenken samen hoe het proces in de toekomst beter zou kunnen. Die gesprekken zijn altijd indrukwekkend voor studenten en verpleegkundigen. Ze luisteren op een andere manier dan ze in het ziekenhuis doen.’

Simpele dingen

Daarnaast is er de follow the patient-methode, waarbij duo’s van studenten uit het ziekenhuis en de wijk samen een huisbezoek afleggen aan een patiënt. Ook daar draait alles om goed luisteren. Met als doel, zegt Van den Broek, dat de student de volgende dag in het ziekenhuis extra goed nadenkt over waarop hij moet letten. ‘Wat moeten de wijkverpleegkundigen over deze patiënt weten, heeft hij bij ontslag een voorraadje medicijnen mee, is er een warme overdracht? Praktische zaken worden vaak niet goed overgedragen. Het gaat om simpele dingen als de aanwezigheid van een po-stoel of een patiënt die zóveel informatie meekrijgt, dat hij in de war raakt.’ De opbrengst van dit soort huisbezoeken: het bewustzijn van de noodzaak om echt samen te werken.

‘Lijsten en checks zijn er al, het gaat om de wens om patiëntgerichte zorg te leveren, samen met die ander.’

Overbelast

Vierdejaars hbo-verpleegkundestudent Rob Bakker (23) koos voor het thuisbezoek een COPD-patiënte die hersteld was van een hartinfarct. ‘Ze vond het fijn dat we er waren, maar ze was ook in tranen. Ze bleek overbelast omdat ze ook mantelzorger was van haar vriendin, die herstelt van een hersenbloeding. Hoewel ze dat in het ziekenhuis al verteld had, kwam haar situatie nu veel meer binnen.’ Ook zag hij dat de patiënte moeite had met bewegen. Waar ze op de ziekenhuisafdeling goed kon lopen, was ze niet in staat om de hond uit te laten. Ook hebben de wijkverpleegkundige-in-opleiding en Bakker van elkaar geleerd. ‘Zij keek meteen naar de drempels in huis; van mij weet ze nu hoe het proces van ziekenhuisontslag gaat.’

Oog voor totaalplaatje

Tijdens de 3 themadagen van de academische leerwerkplaatsen die Bakker volgde, kwamen de thema’s angst voor bewegen, leefstijl en kwetsbare ouderen aan bod. Zo vertelde een patiënt hoe hij niet meer in de auto durfde te stappen, uit angst dat zijn hart het zou begeven. ‘Het theoretische verhaal over angst voor bewegen was heftig, maar pas als een patiënt daarover vertelt, krijg je er echt begrip voor.’ Hij heeft zijn stage op de afdeling cardiologie inmiddels afgerond en begint binnenkort als gediplomeerd verpleegkundige bij deze afdeling. Deelname aan de academische werkplaats heeft hem vooral overstijgend denken geleerd.

‘Ik heb geleerd om achter de patiënt te kijken. Hoe is het thuis, met wie woon je en hoe gaat het straks na ontslag? Ik denk dat ik dat nu ook beter naar durf te vragen bij de patiënt. Het gaat om het totaalplaatje.’

Op eigen kracht

De Fit for practice-werkwijze is geschikt om toe te passen in nieuwe of bestaande leerwerkplaatsen, denkt Van den Broek. De huidige 2 worden op eigen kracht voortgezet, nu de ZonMw-subsidie is afgelopen. Zo zal de HvA gespreksleiders leveren en gepromoveerde docenten die kunnen ondersteunen bij het opdoen van onderzoeksvaardigheden. Ook is het goed dat de fysiotherapeuten zijn aangehaakt, vindt de projectleider. ‘Ze vroegen of ze konden meedoen aan de ALWP. Mooi om te zien hoe het project begint bij studenten en dan uitwaaiert naar gediplomeerde professionals.’

Ton van den Broek

 

Ton van den Broek

Ton van den Broek (54) behaalde het diploma verpleegkunde aan de hbo-v in Eindhoven, studeerde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam (eerstegraads hbo-docent) en de Universiteit Maastricht (Master Evidence Based Education).

Hij werkte in de verpleegkunde (ggz, wijk en ziekenhuis), als trainer in de preventie lichamelijke belasting in de gezondheidszorg en sinds ruim 10 jaar in het hbo-onderwijs. Als programmacoördinator buitenschools leren is hij verantwoordelijk voor de stages bij de opleiding Verpleegkunde van de Hogeschool van Amsterdam.

 

Rob Bakker

Rob Bakker (23) doorliep het vwo in Hoorn en is bijna afgestudeerd hbo-verpleegkundige. Hij volgde AMC-stages bij achtereenvolgens de maag-darm-lever & long-verpleegafdeling, de vaatchirurgie en urologie-verpleegafdeling en bij de cardiologie-verpleegafdeling.

Na de zomer gaat hij werken op de afdeling cardiologie van het Amsterdam UMC, locatie AMC.

Rob Bakker

Slotbijeenkomst Tussen Weten en Doen

Het project Fit for Practice heeft subsidie gekregen vanuit het programma Tussen Weten en Doen. De afgelopen 9 jaar heeft dat programma gezorgd voor veel beweging in het wetenschappelijk onderzoek voor de verpleging en verzorging.

Wij nodigen je van harte uit voor onze feestelijke en inspirerende slotbijeenkomst van Tussen Weten en Doen op 1 november 2019 in Utrecht. Dagvoorzitter Inge Diepman maakt samen met alle aanwezigen de balans op. We praten je bij over wat er is gerealiseerd en sluiten de middag af met een blik op de toekomst.

> Meld je aan!

Redactie Annette Wiesman, Eindredactie Elke van Vliet, Ursula Bihari, Fotografie Studio Oostrum

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: Onderkant website